Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы

Сейсенбі, 31 Шілде 2018 00:00 Жарияланды Денсаулық Оқылды 172 рет

Дәрігер кеңесі

 

7854785

 

Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы – жедел қызбамен, жалпы, уланумен, өлім-жітімнің жоғарылығымен сипатталатын вирусты инфекция. Ауру көзі – ауру адамдар және вирус жұқтырған жануарлар.

Негізгі тасымалдаушылары – иксод кенелері. Табиғи ортада бұл вирус кенелердің және әртүрлі жабайы жануарлардың (қояндар, ұсақ кеміргіштер, кірпілер) және үй жануарларының (ешкілер, қойлар, сиырлар, жылқылар және т.б.) ағзасында болады. Адамдар арасындағы індет жағдайлары көбіне көктем-жазғы уақыттарда (сәуір-тамыз) тіркеледі. Кенелердің айырмашылығы – аса сезімталдығы. Олар жан-жануарларды алыстан сезіп, іздеп тауып, оларға жабысып қанын сорады. Бір-екі жыл өмір сүріп, бірден 3-4 мың жұмыртқа шашады. Бұл жұмыртқалардан өскен майда кенелер дала тышқандарының, суырлардың, қояндардың, құстардың, тағы басқа жәндіктер мен жабайы жануарлардың денесіне жабысып, қанын сорып өмір сүрсе, үлкендері ірі аңдарға, үй жануарларына, адамға жабысып, қанымен қоректенеді. Адам ағзасына кене вирусын қан сорған жерінде сілекейімен қалдырады. Олар сол жердегі майда қан тамырына еніп, қан жүйесі арқылы денеге тарап, тез өсіп, өніп, көбейіп улы заттарын бөледі. Удың әсерінен дененің майда қан тамырларының құрылыс клеткалары ыдырап, өзгеріске душар болу салдарынан тамырлардан қан сызаттап шығуына байланысты тері астында көк ала дақтар пайда болады. Кейде әр жерден тері қабаты тесіліп, қан атқылайды. Мұндай өзгерістер ішкі мүшелерде де болуы мүмкін. Аурудың алғашқы сатысында қысқа уақыт ішінде жоғары температура 39-40, қатты бас ауруы, тоңып-қалтырап, ұйқысы бұзылып, тәбеті нашарлап, жүрегі айнып құсуы мүмкін, жүрек соғысы баяулап, артериялық қан қысымы төмендейді. Қан кету белгілерінің бастапқы кезеңі науқастың денесінде бөртпенің пайда болуымен, түрлі инъекциялар жасаған жерде гематоманың пайда болуымен, қан кетумен сипатталады. Аурудың өршу кезеңі 4-7 күнге созылады және бұл кезең ағзаның жалпы, улануымен, ағзалардан қан кетуімен (мұрыннан, құлақтан, асқазан, әйелдерде жатырдан қан кетуі) сипатталады.

Кеселге тән белгілердің бірі – Пастернацкий синдромы. Беті боз, ісіңкі, еріндері көгерген. Сана бұзылысының болуы да ықтимал. Бауыр ұлғайған. Олигоурия байқалады. Асқынулары – сепсис, тромбофлебиттер, пневмония, жедел бүйрек тапшылығы, отит. Осындай асқынуларға жол бермес үшін келесі ережелерді сақтаған жөн:

Табиғат аясында, саяжайда демалған сәттерде, жазық далада вахталық әдіспен жұмыс жасағанда, кенеден сақтану үшін, яғни, дененің киімнен жалаңаш жерлерін мейлінше азайту керек. Мүмкіндігінше ашықтау бір түсті киім киген абзал, себебі, үстіндегі жабысқан кенені тезірек көріп, анықтау үшін. Сонымен қатар, кененің малдың үстінде болатындығын ескере отыра, малды күту барысында сақтық ережелерді бұлжытпай орындау керек. Малдағы кенені жалаңаш қолмен жұлуға болмайды. Сондықтан, аурудың алдын алу жолдарын қатал сақтаған абзал.

Егістік алқабында, саяжайларда жұмыс жасағанда және табиғат аясында демалысқа шыққанда арнаулы киімдер, жеңі ұзын, жағасын түймелейтін киімдер киіп, шалбардың балағын шұлықтың ішіне салып жүру керек. Кенесі көп жерлерге арнайы кенеге қарсы дәрілеу жұмыстарын жүргізуді, үй жануарларына кене жабыспау үшін малды дәрілеп, тоғыту қажет.

Науқас адамдарды анықтауды ведомстволық тиесілігіне және жеке меншік нысанына қарамастан, денсаулық сақтау ұйымдарының медицина қызметкерлері, сондай-ақ, жеке практикамен айналысатын медицина қызметкерлері жүзеге асырады. Кене шағудан зардап шеккен барлық адамдарға 14-күнтізбелік күн ішінде дене қызуын өлшеумен, тері жамылғысын тексерумен медициналық бақылау белгіленеді. Есіңізде болсын, кенені еш уақытта қолмен езбеңіз! Кене шаққан жағдайда дер кезінде дәрігерге көрініңіз!

Г.КЕМЕЛБЕКОВА,

«ОҚО дезинфекция орталығы» филиалының биологы.

Т.ҮСЕНБАЙ,

«ОҚО дезинфекция орталығы» филиалының Қазығұрт аудандық секторының басшысы.