Қатерлі ісіктің алдын ала білейік

Дүйсенбі, 11 Наурыз 2019 00:00 Жарияланды Денсаулық Оқылды 53 рет

Дәрігер кеңесі

 

     Қатерлі ісік – тез өсіп, дененің бір жеріне ғана тоқтамай, белгілі бір мерзім аралығында қан және лимфа тамырлары арқылы басқа мүшелерге тез тарайды. Қатерлі ісіктің қауіптілігі – алғашқы кезде ауырып білінбейтіндігінде, ал, білінген кезінде басқа мүшелерге қанмен тарап кеткендігінде. Қатерлі ісік ауруларының екінші бір атауы    Обыр аурулары деп аталады. Обыр аталу себебі, аяқтары жан-жағына жайылып жатқан теңіз шаянына ұқсас болғандықтан. Атақты ғалым Гиппократ оны рак деп атаған. Әлемде жыл сайын 14 миллионға жуық адам қатерлі ісік ауруларына шалдығады, 2030-жылдары 21,4 миллионға жетуі мүмкін, олардың 7 миллионы осы дерттен көз жұмады. Қатерлі ісікті бастапқы кезеңде анықтау өте маңызды. Ауданымызда 12 күн бойы қатерлі ісікті анықтау бойынша профилактика декадасы өтілді. Қазіргі уақытта Түркістан облысы бойынша қатерлі ісікпен ауыратын 12234 адам дәрігердің диспансерлік есебінде тұрады, ал, жыл сайын скринингтік тексерудің нәтижесінде 27000 адам осы аурумен есепке алынды. Түркістан облысының статистика жөніндегі агенттіктің мәліметтері бойынша, 2016-жылы Түркістан облысында қатерлі ісік ауруына шалдыққандар саны 100 адамға шаққанда 109,2 құрады, қатерлі ісік ауруларынан болатын өлім-жітім саны 100 адамға шаққанда 53,5 құрады.

Өңеш қатерлі ісігі. Өңеш қатерлі ісігін халқымыз қылтамақ деп атаған. Бұл аурудың пайда болуына бір емес, бірнеше себептер әсер етіп, оларды үш топқа бөлуге болады.

1. Тағамды, шайды, кофені, майлы сорпаны өте ыстық түрінде ішу, қуырған, көп тұздалған ащы және қатты тамақтарға әуес болу, тамақты әбден шайнамай жұту, витаминдердің жетіспеуі, насыбай ату, темекі тарту, градусы жоғары спиртті ішімдіктерге салыну, күйдірген майды бірнеше рет қолдану.

2. Өңештің кілегей қабаттарының қабынуы, оның әртүрлі қышқылдармен және негіздерімен күйіп жарақаттануы, тыртықтануы және басқа өңештік аурулары, яғни қатерлі ісік алдында кездесетін дерттер.

3. Тұқым қуалаған дене құбылыстарының ерешектіліктері.

Осы жоғарғыдағы айтылған себептердің әсерінен өңештің кілегей қабаты қызарып, бозарып, қабынып, желініп, жараланып, тыртықтанып, келе-келе өңештің қатерлі ісігіне айналады. Осы созылмалы қабыну дерт рак ісігінің пайда болуына себеп болатынын ғалымдар дәлелдеуде. Бұл ауру өмірбойы зиянды әдеттерге үйір болғандардың арасында көбірек кездеседі. Өйткені зиянды әдет-ғұрыптар(темекі шегу, на¬сыбай ату, маскүнемдікке салыну) организмнің қорғаныс күшін азайтып, ауруға шалдығуға септігін тигізеді. Арақтың градусы мен ішкендегі мөлшері көбейген сайын қылтамақтың пайда болу қаупі арта түседі.

Өңеш қатерлі ісігінің белгілері: Өңеш қатерлі ісігі уақыт өткен сайын, өсе келе ас жүретін жолды тарылтып, өңештің тамақты өткізу қызметін нашарлатады.

Сол себепті ауырған адамдарға төмендегідей белгілер пайда болады:

- қою тағамдардың анда-санда түйіліп өтуі.

- тамақ жұтқанда тырнап ауруы.

- кекірік, сілекей шұбыру.

- уақыт өте келе қою тағамдардың жиі түйіліп, тіптен сұйық тағамдардың өтуінің нашарлауы.

- тамақ ішкеннен кейін қайта құсып тастау

Өңештің қатерлі ісігінен сақтану жолдары. Өңештің қатерлі ісігінен сақтану үшін жоғарыда айтқан үш топтағы себептерден құтылу керек, темекі шекпей, маскүнемдікке салынбай, тағамды өте ыстық ішпей, жеміс- жидектерді көп пайдаланып, өңештің кілегей қабатының ауруларын алдын ала емдеп жүрген адамдарға өңештің қатерлі ісігі болмайды, болса аз кездеседі.

   Осы орайда, халқымыз «Сұңқарға талшық тағам болады, тағамды аздап-талғап жесең, денің сау болады» деген даналығының жалпы дерттердің алдын алуда маңызы зор екенін атап өту қажет. Әр уақытта өз денсаулығыңыз өз қолыңызда екенін ұмытпаңыз! Әр адам өзінің денсаулығын сақтау жолында жоғарғыдағы зиянды әдет- ғырыптардан арылып, айтылған алдын-алу шараларын жасаса, онда өңеш қатерлі ісігін болдырмаудың жолы ашылады. Ал өңеш дертінің белгілері пайда бола бастаған кезде, дереу дәрігерге көрініп, түрлі тексеруден өту керек. Осы салада арнаулы рентгенологиялық және эндоскопиялық зерттеулерді қолдану ісік ауруларының диагнозын анықтауға жағдай жасайды. Ал мұндай аурулардың басталған кезеңін анықтаудың өзі де адамға дер кезінде дәрігерлік көмек көрсетуге мүмкіндік берді. Егерде, сіз аяқ астынан жоғарыдағы айтылған белгілерді өзіңізден байқасаңыз, уақытты оздырмай дәрігерге қаралыңыз!!! Қатерлі ісіктен сақтаныңыз.

Бахыт МАМЫТБЕКОВ,

Аудандық орталық ауруханасының онколог дәрігері.