Қазіргі таңда діни ахуал, соның ішіндегі экстремизм мен терроризм мәселесінің белгілі бір аймақтық, мемлекеттік дәрежеде емес, ғаламдық дәрежеде орын алып, ХХІ ғасыр індеті аталып отырғандығы белгілі. Сол секілді діни экстремизм мен терроризмнің біздің елдің тұтастығы мен тыныштығына үлкен қауіп төндіріп отырғандығы жасырын емес.

Осы аталған ұғымдардың тілдік мағынасына үңілер болсақ: Экстремизм термині – сөзбе-сөз (лат. Шеткі) шектен тыс көзқарастар мен әрекеттерді ұстану, қоғамдағы тәртіп пен нормаларды жоққа шығару дегенді білдіреді. Терроризм – (лат. Қорқыныш) үрей туғызу. Яғни саяси мақсатты сылтауратып күш қолдану. Ұйымдасқан топтың өз мақсатына жету үшін күш қолдану арқылы көрініс табатын әдіс. Экстремистік террористік бағытты ұстанатын кереғар ағымдар, яғни секталарға тоқталар болсақ, Секта – лат. бір заттың бөлігі немесе сана образы, оқу дегенді білдіреді.

Террорлық әрекетке барып жатқандар мешіт жамағатынан шыққан, діндар жандар емес. Діндар кісілер мұншама жауыздық әрекетті жасай алмайды. Жанкештілікке көбіне діни сауаты жоқ адамдар барады. Олар әлдекімнің «Мынаны өлтіру керек» дегенін бұлжытпай орындайды. Осының барлығының алдын алу үшін жас ұрпаққа дұрыс тәрбие мен білім беру қажет. Мұндай жағдайдан алып шығар жалғыз ғана жол бар – ол адамдарға ненің дұрыс, ненің бұрыс екенін үйрету. Шынайы мұсылман адамның еш уақытта лаңкес бола алмайтындығын түсіндіруіміз керек: «Кімде-кім шаң тозаңындай жақсылық жасаса, соның (сауабын алады), кімде-кім шаң тозаңындай жамандық жасаса, соның жазасын тартады» («Зилзал» сүресі, 7-8 аяттар).

Ислам діні адамзатқа түрлі халықтар арасында тыныштық, бірлік, ынтымақ қалыптастыру мақсатында түсірілген. Алланың 99 көркем атының бірі – «ассалам» – «тыныштық», «бейбітшілік» болуы, «Ислам» сөзінің араб тілінде «тыныштық, бейбітшілік» мағынасын білдіретін түбірден шығатыны біраз сырды аңғартса керек. Әрбір мұсылман бір-біріне амандасқанда амандық, тыныштық тілеп сәлемдеседі. Ислам діні өзімшілдікке жол бермейді, Алла алдында барша адам тең. Тәңірі басқаларға ісімен де, тілімен де зарар, зиян келтіруден тыйып, адамдарды мәмілемен, жарастықта, тату ғұмыр кешуге, бір-бірін қуаттап, қолдауға үндейді. Ислам соғысқа, қан төгіске шектеу қойған. Бейбітшілік – адамзаттың басты құндылығы. Құран қағидалары қақтығыстардың алдын алып, ұрыс-жанжалдарды харам еткен. Қару жұмсауға, күш қолдануға басқалар шабуыл жасаған жағдайда, амалсыздан қорғану мақсатында ғана рұқсат етілген: «Өздеріңе біреу шабуыл жасаса, Құдай жолында сендер де соғысасыңдар. Тек өздерің килікпеңдер. Анығында, Алла шектен шыққандарды ұнатпайды».

СалафилерXIV ғасырда Сауд Арабиясында Ибн Таймия негізін қалаған «таза ислам» ұстанымы жайлы салафилік көзқарастарды ұстанушылар болып табылады. ХVІІІ ғасырдан бастап бұл идеологияны саудиялық Мухаммад ибн Абд ал-Уаххаб дамытты. Салафилік ағым өкілдері өздерін Пайғамбар дәуіріндегідей таза исламды ұстанып жүрміз деп есептейді, өз ұстанымдарынан басқа барлық көзқарастарды теріске шығарады, исламның өз заңдылықтарынан туындап жатқан жаңашылдықтарды қабылдамайды. Құран мен Суннада көрсетілмеген кез келген құбылысты, соның ішінде мазхабпен жүруді де «бидғат» деп санайды. Құран мен Сунна тура мағынасында қабылдануы керек, оларға салыстырмалы түсіндірме беруге болмайды деп есептейді. Осындай қасаң көзқарастардың салдарынан салафилер мазхаб ұстануды, мазхаб ғұламаларының еңбектерін жоққа шығарады, «дәстүрлі ислам» түсінігін, ұлттық дүниетаным ерекшеліктерін терістейді. Көптеген ұлттық дәстүрлерді «бидғат» деп, оны ұстанушыларды «бидғатшы», «мүшрик» деп қабылдайды. Олар «ұлт» деген ұғым мен құндылықты есепке алмайды, өз көзқарастарына ортақ болғандарды ғана «мұсылман бауырлар» деп санайды.

Діни экстремистік секталардың негізгі ерекшеліктері ретінде мыналарды атап өтуге болады: 1) Өздерінің құдайдың қалаулы адамдары екендігіне берік сенім; 2) Оқшаулану; 3) Ғұрыптарына ерекше беріктік; 4) Секта мүшелерінің теңдігін жариялау.

Бұның барлығы керағар ағымның ықпалында қалған адамның психологиясына бағытталып, ол адамды, күнделікті тұрмыс тіршілігінен, араласатын қоғамдық ортасынан алыстатып, ол адамға өз идиологияларын тықпалауға бағытталады. Көбіне секталарға діни сауаттылығы төмен немесе тұрмыс тіршілігі нашар, өмірден қатты күйзеліске түскен адамдар кіріп жатады. Секта бұл дін емес – діннен бөлініп шыққан адасқан, азшылық топ болып табылады.

Ғалымжан САҒАТ,

аудандық ішкі саясат бөлімінің бас маманы, дінтанушы.

 

Соңғы жылдары Қазақстан Республикасында да террористік актілер орын алып, күллі қоғамды дүрліктіргені белгілі. Елімізде терроризмнің пайда болуының себептері ретінде негізінен екі фактор келтіріледі: біріншісі – халықаралық террористік ұйымдар әрекеті болса, ал, екіншісі – әлеуметтік-экономикалық мәселелер яғни дағдарыс, жұмыссыздық, маргиналдар әрекеті деп саналады.

Қазіргі кезде қазақстандық ғалымдар тарапынан да еліміздегі діни ахуалды зерттеп-зерделеуге байланысты бірқатар жұмыстар жүзеге асырылуда. Қазақстан Республикасындағы барлық деңгейлерде әкімшіліктерге қарасты Терроризмге қарсы комиссиялар, экстремизм мен терроризмнен туындайтын қауіп-қатерлердің алдын алу, олармен күресу жұмыстарын жүйелі жүргізуде. Сондай-ақ, барлық деңгейлерде Антитеррористік комиссия, күштік құрылым бойынша Антитеррористік орталық терроризм мен діни экстремизм қаупімен байланысты қылмыстардың алдын алу мен оларға қарсы тұруға бағытталған жұмысты атқаруда.

Ал енді радикалды ағым ұстанушыларының әлеуметтік-психологиялық мінездеріне тоқталайық:

1. Миссионер – идея жанкеші;

2. Кекшіл – бұл топта ерлермен қатар, әйел адамдар, бозбалалар кездеседі. Мінез-құлықтың негізгі мақсаты – кек алу. Бұлар «сеніміне», олардың топтарына көрсетілген «зәбірлік» үшін кек алады.

3. Сценарист-режиссер – жанкешке жақын түр болғанымен, оған қарағанда неғұрлым ұстамды. Әдетте, олар террорлық актінің толық жоспарын құрумен айналысады. Бұл лидерлер көпшілікке байқалмауды жөн көреді.

4. Нарцисс – өзіне-өзі тым сенімді, өзін әділет үшін күреске шыққан жауынгер болып сезінуші.

5. Қорлық көруші – бандиттік және террорлық топтарда жиі кездесетін тұлға типі. Басқаларға қиянат көрсеткенде өзін-өзі жақсы сезінетін, басқаларға зәбірлік көрсеткеннен өзіне іштей қанағаттану сезімдері бойлайды. Сондай-ақ, бұл тұлға типі беделді адамдардың ықпалына тез иіліп қалады.

6. Садист – бұл тұлға типі үшін террор эмоциялық қанағаттанудың негізгі жолы ретінде көрінеді. Оған агрессия, зұлымдық, қатыгездік, зорлыққа үрейлендіріп, бұзуға деген құштарлық сияқты мінез-құлық ерекшеліктері тән. Идея үшін күрес бұндай адамға өзінің қиянат көрсетуге деген құлшыныстарын жүзеге асыруға қолайлы көзбояушылық қана болып табылады.

7. Актер – өзінің рөлін ойнап отырып, қоршаған ортаға жағымды әсер етуге тырысады. Атының баршаға белгілі болуын аңсап, қандай да болмасын жолмен батыр болып шығуды армандайды.

8. Зомби – өлімге әкелетін тапсырмаларды орындау үшін идеалды орындаушы типі. Тапсырманы орындауда «зомби» тез әрекет етеді, жақсы жұмыс жасайды, ештеңеден қорықпайды.

9. Ақымақ – эмоциялық тұрғыда салқындық танытушы, мінезі жыртқыш, мораль дегенге иілмейтін тұлға типі. Ол үшін кімді және қалай өлтіру маңызды емес. Ол өзінің пайдасын ойлайды. Сыйақы үшін өлімнің әр түрлісін жүзеге асырады.

Жоғарыда келтірілгеннен біз келесідей қорытындыға келдік: тұлғаның әлеуметтік-психологиялық сипаттамасы тұрақты түрде сипатын өзгертіп отырады, бірақ қылмыскерлердің негізгі тобын маргиналдық бағыты бар жас адамдар құрайды. Бүгінгі таңда үкіметіміз тарапынан осы мәселелерді шешу бойынша қыруар жұмыстар атқарылуда, олар: аудан көлеміндегі барша білім беру мекемелеріндегі жоғарғы сынып оқушыларымен және бастауыш мектептерінің ұстаздарымен, жастар ресурстық орталығы қызметкерлерімен дөңгелек үстелдер, семинар-тренингтер, кездесулер ұйымдастырылуда.

Ділмұрат ОРАЗБАЕВ,

«Кемел ел» әлеуметтік даму Ұлттық қорының төрағасы.

 

Бейбітшілік пен татулықты арқау еткен мемлекеттің билігін күйретуге әсер ететін бүгінгі таңда бүкіл әлем бойынша жаһандық мәселе –терроризм.Қазіргі уақытта терроризм мен эктремизмнің таралу қаупі еліміздің қауіпсіздігіне төнетін шынайы қауіпке айналып отыр.

Қазақстан Республикасының 1999-жылғы 13-шілдедегі № 416-І Заңының түсіндіріліміне сәйкес терроризм – күш қолдану идеологиясы және халықты үрейлендіруге байланысты және жеке адамға, қоғам мен мемлекетке залал келтіруге бағытталған күш қолдану.

Терроризмнің обьектісі қоғамның қауіпсіздігі болып табылады. Қосымша обьектісі – адамдардың өмірі мен денсаулығы. Сондықтан, терроризмді көп обьектілі қылмыс түріне жатқызады. Қылмыстың обьективтік жағы – жарылыс жасау, өрт қою немесе адамдардың қаза болуы, елеулі мүліктік зиян келтіру не қоғамға қауіпті өзге де зардаптардың туындау қауіпін төндіретін өзге де іс-әрекеттер жасау. Субъективтік жағынан терроризм тек қана тікелей қасақаналықпен жасалады. Бұл қылмыстың субьектісі болып 14 жасқа толған, ақыл есі дұрыс адам саналады, ал объектісі болып қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін, реттейтін қоғамдық қатынастар, азаматтардың өмірі, денсаулығы, меншігі, мүліктік немесе сезім мүдделері болып табылады.

Терроризм актісін жасау, терроризмді насихаттау немесе терроризм актісін жасауға жария түрде шақыру, террористік топ құру, оған басшылық ету және оның әрекетіне қатысу, экстремистік немесе террористік әрекетті қаржыландыру және терроризмге не экстремизмге өзге де дем берушілік, террористік не экстремистік әрекетті ұйымдастыру мақсатында адамдарды азғырып көндіру немесе даярлау не қаруландыру, террористік немесе экстремистік даярлықтан өту үшін қылмыстық жауаптылықтар заңмен қарастырылған. Террористік топ құру, оған басшылық ету және оның әрекетіне қатысу әрекеті үшін ең қатаң жаза – он бес жылға дейін бас бостандығынан айыру көзделсе, терроризм актісін жасағаны үшін он бес жылдан жиырма жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға не өмір бойына бас бостандығынан айыруға не өлім жазасына жазалануы көзделген.

Сонымен қатар, заңмен кейбір жағдайлар бойынша қылмыстық жауаптылықтан босатылатын мән-жайлар көзделген.Терроризм актісін дайындауға қатысқан адам, егер ол мемлекеттік органдарға дер кезінде ескертуімен немесе өзге тәсілмен терроризм актісін болғызбауға септігін тигізсе және егер оның іс-әрекетінде өзге қылмыс құрамы болмаса, қылмыстық жауаптылықтан босатылады.

Біздер Қазақстан Республикасының азаматтары ретінде осы террористік, экстремистік әрекеттердің алдын-алуға үлес қосуымыз керек.

 А.ТЕЗЕКБАЕВ,

аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік

бағдарламалар бөлімінің сектор меңгерушісі.

Діни экстремизм қоғам дерті

Сәрсенбі, 20 Наурыз 2019 00:00

 

Соңғы жылдары дінге қатысты мәселелер өзінің өзектілігімен аса өткір тақырыптардың біріне айналып, еліміздің қоғамдық өміріндегі күн тәртібінде алдыңғы қатарға шыға бастады. Бұл, бір жағынан, дінге сенушілер қатарының көбеюінен, екінші жағынан, діни экстремизм мен терроризм мәселесінің өсе түсіп отыруынан көрініс табады. Бұл проблемалар өз кезегінде мемлекет пен қоғам алдына нақты шешімін табуды қажет ететін бірқатар кезек күттірмейтін міндеттерді қойып отыр. Бүгінде діни экстремизм мен терроризм әлемдік қоғамдастықты қатты алаңдатып отырған мәсе­леге айналды. Әрине, заманауи әлемнің қатеріне айналып отырған осынау зұлматтан біздің еліміз де сырт қала алмасы анық. Ол бүкіл қоғамның тізе қосып, күш біріктіруін қажет етеді. Дінге қатысты тура немесе жанама үдерістердің барлығы қоғамдық өмірдің маңызды бөлігін қамтитындықтан, дін төңірегіндегі туындайтын проблемаларды шешуге билік органдарымен қатар, азаматтық қоғам институттарының қатысуы ерекше маңызға ие. Бүгінгі күнде рухани жаулап алу дінді бетперде ретінде пайдалана отырып теріс идеяларды жас­тар арасында белсенді таратудан  көрініс тауып отырғаны жасырын емес. Осы орайда, радикалдық сипаттағы діни ағымдардың идео­логиялары азаматтарды наным-сеніміне қарай жіктеуді, дін  жолында жүргендерді басқалардан  жоғары қоюды, мемлекеттің зайырлы қағидатын қабылдамауды алдыңғы қатарға қояды. Ал мұн­дай идеологияның әртүрлі дін­дерді ұстанатын көп этностан тұ­ратын Қазақстан қоғамы үшін қаншалықты қауіпті екені айтпаса да түсінікті. Елімізде бүгінгі күнде ради­калдық діни ағымдардан келетін қауіп-қатерлерді халық арасында кеңінен түсіндіру шаралары қолға алынып жатыр. Бұқаралық ақпарат құралдарында осы тақырыптарға қатысты мазмұнды мақалалар жарияланып, телеарналар мен радиоларда дін мәселелерін қоз­ғайтын бағдарламалар мен хабарлар көптеп берілуде. Жалпы, қоғамның белсенді топтарының, ғылыми және шы­ғар­машылық зиялы қауымның қазақстандық бірегейлілікті сақ­тау мен нығайтудағы және хал­қымызды діни экстремизм мен сыртқы рухани шабуылдардан қорғаудағы бірлесіп жұмыс жүргізетін негізгі бағыттары осы болмақ.

«Алтынтөбе ауылы округі әкімі аппараты» мемелекеттік мекемесі


 

Бүгінгі таңда Қазақстан аумағына діни радикализм мен экстремизмнің енуі мен тарауы ең күрделі проблемаға айналып, өзекті мәселе болып қалуда.

Діни экстремизм мен  терроризм әрбір мемлекеттің ұлттық қорғалу мүддесі деңгейінің тәуелділігін арттырып, әлемдік мәндегі проблемаға айналды.

Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан халқына арнаған «Қазақстан 2050 стратегиясы»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» деп аталатын Жолдауында ең маңызды міндеттердің бірі ретінде радикализмнің, экстремизмнің және терроризмнің барлық түрлері мен байқалуына қарсы іс-әрекеттер қолдану қажеттілігі  айтылды.

Бұған қоса, діни экстремизмнің алдын-алуды күшейту, әсіресе, бұл жұмысты жастар арасында кеңінен жүргізу, сондай-ақ конфессияаралық бейбітшілік пен келісім орын алған, дінге сенушілер мен атеистік көзқарастар ұстанатын азаматтардың құқықтары және дәстүрлері мен мәдени құндылықтарына жауап беретін ұғымдарды діни  көзқарастағылар ортасында қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінуде.

Діни-саяси экстремизммен қоғам да, мемлекет те күресуі керек. Әрине, бұл күрестің әдістері оларда әртүрлі. Егер, мемлекет экстремизмнің туындауына жағдай жасайтын әлеуметтік-экономикалық жағдайларды жойып, экстремистердің заңға қайшы әрекеттеріне тосқауыл қойса, қоғам экстремистік идеялар мен үндеулерге саяси және ұлттық діни  толеранттылықты және азаматтық бейбітшілік пен ұлтаралық келісімді қолдауы қажет.

Осы орайда аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің жылдық бекітілген іс-шаралар жоспарына сәйкес ағымдағы жылдың үш айында бірқатар іс-шаралар өткізілді. Атап айтар болсақ,   Шарапхана ауылдық мәдениет үйінде «Діни экстремизм мен терроризмге біз қарсымыз» атты пікірталас кеші, Рабат ауылдық мәдениет үйінде «Терроризмге қарсымыз» атты «дөңгелек үстел», Тұрбат ауылдық клубында «Діни экстремизмге, терроризмге қарсымыз» «дөңгелек үстел», Жаңабазар ауылдық кітапханасында «Діни сауатсыздық – діни экстремизмнің бастауы» атты тақырыпта ой бөлісу, Шарапхана ауылдық кітапханасында «Қазақстандағы діни экстремизм сын-қатері: қарсы тұруға дайын болу» атты тақырыпта сұхбат сағаты, Тұрбат ауылдық кітапханасында «Діни экстремизм – қоғамның діни тұтастығын бұзатын әрекет» атты тақырыпта пікірталас, Қаржан ауылдық кітапханасында «Діни экстремизм мен терроризмнен сақ болыңыз» тақырыбында кездесу кеші, аудандық орталық кітапханада «Діни экстремизм ел болашағына кедергі» атты ток шоуы өткізілді.

Сөз соңында айтарым, өмірге ашық көзбен қарап, оның жолымен  батыл аяқ басып, өздеріңізді алдауға, қателіктерге жол бермеуге өз үлестеріңізді қосуға шақырамын.

А.ЖАНШУАҚОВ,

аудандық мәдениет және

тілдерді дамыту бөлімінің басшысы.

                    

«Терроризм және оның зардаптары» тақырыбында Қазығұрт аудандық ішкі саясат бөлімінің бас маманы, дінтанушы Сағат Ғалымжан және Жастар ресурстық орталығының теолог маманы Мәлік Болат Қазығұрт аудандық музейінің қызметкерлеріне түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Мақсаты, қызметкерлерге терроризм туралы терең түсінік беру, оның түрлері, себептері мен зардаптарын ұғындыру, қоғамның әлеуметтік, құқықтық, діни сипаттарын зерделей отырып, оларды террорлық, лаңкестік және діни экстремистік бағытта арандатуға жол бермеу, бейбітшіліктің маңызын және мейірімділік пен ізгіліктің, адамдарға жақсылық жасай білудің өмірдегі басты ұстанымы екенін ұғындыру.

Қазығұрт аудандық ішкі саясат бөлімінің бас маманы, дінтанушы Сағат Ғалымжан бейбітшілік пен татулықты арқау еткен мемлекеттің билігін күйретуге әсер ететін бүгінгі таңда бүкіл әлем бойынша жаһандық мәселе –терроризм екенін, қазіргі уақытта, терроризм мен эктремизмнің таралу қаупі еліміздің қауіпсіздігіне төнетін шынайы қауіпке айналып отырғандығын айтып өтті.

Жастар ресурстық орталығының теолог маманы Мәлік Болат терроризм жайлы баяндама оқыды.

Іс-шара барысында қызметкерлерді қызықтырған сұрақтарға жауап беріп, терроризм жайлы жазылған оқулықтарды таратып берді.

                                                      

      Е.УСТЕНОВ,

қор сақтаушы.

Дін

 

«Зайырлылық» сөзінің мәні – мемлекеттің – діннен, діннің – мемлекеттен бейтараптылығы және ар-ождан бостандығы. Зайырлылық сипаты — ізгілік пен қажеттілік. Өркениетті елдер зайырлылық дәстүрін таңдауда. Зайырлылық азаматтарға дін мәселесінде еркіндік береді.

Зайырлы мемлекет — азаматтардың дін ұстану еркіндігі мен діни мекемелердің мемлекеттен бөлінуін білдіреді. Дін мемлекеттік саясаттан тыс. Конституция бойынша діни партия құруға жол берілмеген. Мемлекеттік органдар Конституция негізінде салалық заңдарды басшылыққа алып жұмыс істейді. Қазақстанның әр азаматы ұждан бостандығын пайдаланады.

Зайырлылық пен діндарлық екі бөлек дүние емес, оларды салалас (параллель) ұғымдар ретінде де, қарама-қарсы ұғымдар ретінде де қарастыруға болмайды. Зайырлылық − мемлекеттің, ал, діндарлық − жеке тұлғаның сипаты.

Зайырлы мемлекет аясындағы қоғам ішінде діндар да, дінсіз де, құдайды мойындағанмен, құлшылық жасамайтындар да қатар өмір сүре береді. Олардың барлығы да зайырлылық қағидаттарын, зайырлы мемлекет заңнамаларын мойындамаса, оның аясында тіршілік ете алмас еді. Яғни, зайырлы көзқарастарды қабылдап, олардың да дамуға құқылы екенін мойындау – зайырлы мемлекеттегі дінді-дінсіз әрбір азаматқа тән ерекшелік.

Әрбір дәстүрлі дінде зайырлылық қағидаттарымен үндесетін көзқарастар мен құндылықтар жеткілікті дәрежеде кездеседі. Әсіресе, исламда зайырлылық қағидаттары мейлінше терең орныққанСондықтан, шынайы мұсылман адам зайырлы көзқарастары да берік тұлға бола алады. Ал, құқықтық жағынан алғанда зайырлы мемлекетте діни сенім бостандығы қамтамасыз етілетіндіктен, мұсылман адамның бес парызын орындауына ешбір тыйым салынбайтыны белгілі.

Ислам іліміне сәйкес діндар адам туған жерін, халқын, отбасы мен мал-мүлкін қорғауды қасиетті борыш деп санайды. «Отанды сүю – иманнан» деген хадис діндар адамды отансүйгіштікке жетелейді. Ал, зайырлы заңнамаларда отансүйгіштік құндылығы Ата Заң мен басқа да құқықтық нормаларға, мемлекеттік рәміздерге құрметпен қараудан бастап, жалпы адамгершілік-өнегелілік құндылықтар аясында ерекше орын алады.

Діндар адамның зайырлы және діни құқығы әрі міндеті – білім алу. Бұл ислам дінінде әрбір мұсылманға жүктелген парыз болса, зайырлы құқықтық нормаларда әрбір адамға артылған міндет болып табылады. Дінді дұрыс түсініп, шынайы сеніммен ұстанушы адамның бойынан табылатын көптеген ізгі қасиеттер зайырлылықтың моральдық-адамгершілік қағидаттарымен толығымен үйлеседі.

Өз кезегінде Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының «Шынайы мұсылман келбеті» тәлімінде санамаланған заңға бағыну, өзге дін өкілдеріне құрметпен қарау, қоғамға пайдалы болу, еңбекқорлық, ысырапқа жол бермеу және сараңдықтан бойды аулақ ұстау, бауырмалдық, сыртқы келбеті мен тазалығына мән беру секілді қасиеттердің барлығы діннің де, зайырлы моральдық-этикалық қағидаттардың да талабы болып табылады.

         Сондықтан шынайы діндар адамды зайырлы мемлекеттегі және тұтастай алғанда кез келген қоғамдағы озық өмір салтымен толық үндестікте өмір сүруге қабілетті тұлға деп таныған жөн.

Ғалымжан САҒАТ,

аудандық ішкі саяса бөлімінің бас маманы.

ӘбуовТұрар

Дін мәселелері жөніндегі ғылыми зерттеу және талдау орталығы

Діни ахуалды талдау және мониторинг бөлімінің бастығы,бас ғылыми қызметкер

 

 «Біз қазақ деген мал баққан елміз,

Ешкімге соқтықпай жәй жатқан елміз.

Елімізден құт-береке қашпасын деп,

Жеріміздің шетін жау баспасын деп,

Найзасына үкі таққан елміз.

Дұшпан басынбаған елміз,

Басымыздан сөз асырмаған елміз.

Досымызды сақтай білген елміз,

Дәм-тұзын ақтай білген елміз», – дейді әділ сөздің төресін айтқан Қаздауысты Қазыбек би.

Расында да, тарихтың бұралаң жолдарында қаншама қиыншылықты басынан өткерген ел атынан сөйлейтін ерлер ғана осылайша айта алары сөзсіз. «Мың өліп, мың тірілген» қазақ елінің қайраттылығы мен қайсарлығына тарих беттерін парақтаған сәттерде шүбәсіз сенеміз.

Бүгінгі таңда еркін ел көк байрағын желбіретіп демократиялық елдердің қатарына қосылды. Мемлекеттің экономикалық өрлеуі де, саяси тұрақтылығы да, демократиялық дамуы да елде мекен еткен түрлі ұлттар мен ұлыстардың өзара сыйластығына, түсіністігі мен татулығына барып тіреледі. Осы қағидатты құрмет тұтқан Елбасының жетекшілігімен мемлекеттің ұлттық саясаты  әрбір ұлттың этникалық жаңғыруын, өз тілі мен салт-дәстүрін өз қалауына сәйкес берік ұстану арқылы жүзеге асты. Сөйтіп, әр этностың толыққанды ұлт ретінде, әрбір ұлт өкілінің өзін осы елдің тең құқылы азаматы ретінде сезінуіне жағдай жасалды. Соның нәтижесінде 130-дан астам ұлт пен 18 конфессия өкілдері «Қазақстан – ортақ отанымыз, ортақ үйіміз» деген құндылықтық қағидат топтаса білді.

Заманауи әлемде түрлі қақтығыстар мен тұрақсыздықтардың көпшілігі дәл осы ұлттар мен діндер өкілдерінің арасындағы қарама-қайшылықтардан туындап жатқанда, еліміз бейбітшілік пен татулықтың негізін қалау жолында  өзгелерге үлгі болуда.

Діни татулықты әрдайым басты назарда ұстайтын Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясының XXI сессиясында сөйлеген сөзінде: «...Мемлекеттің зайырлылығы Қазақстанда бар барлық діндердің ұлы рухани мұраларына құрмет көрсетуден, әркімнің таңдау еркіндігінен арқаулық табады. Конфессияаралық толеранттылықтың мұндай ахуалы, сірә, әлемде еш жерде жоқ. Сонымен бірге, біздің еліміз зайырлы және дін мемлекеттен бөлінген.

Біз сондай-ақ діни ұрандар ұстанған экстремизмді, діни ілімдерді сырттан саясиландыруға деген талпыныстарды, біздің халқымызға біз үшін бөгде діни көзқарастар мен идеяларды күштеп таңуды барынша теріске шығарамыз.

Ислам діні әу баста жаратушыдан біздің ата-бабаларымызға қалай түссе, бүгінгі Қазақстанға дәл солай жетуін тарихтың өзі қамтамасыз етті. Қасиетті қазақ жерінде әсіредіншілдер ешқашан болмаған. Қазақ халқының рухани болмысы әрдайым гуманизммен және ішкі тұтастығымен ерекшеленеді. Ата-бабалардан мирас болған осынау ұлы қасиеттен айырылуға бүгінгі буынның ешбір хақы жоқ. Сондықтан, мен қазақ зиялыларын, рухани жетекшілерін, барлық және әрбір қазақты ұлы ұстаздардың ұлағатын ұмытпауға шақырамын. Біз ұрпағымызды жат ықпалдардан қорғауға, адасқандарды ақылға шақырып, оларды оқыс қадамдардан сақтандыруға тиіспіз....», – деп ескерткен болатын.

Ендеше, ел ішінде шетін көзқараспен  жүрген азаматтарымызды жат ағымдардың ықпалынан арашалау, оларды қорғау, адасқандарды ақылға шақыру – баршамыздың ортақ міндетіміз.

Ал шетін көзқарастағылар азаматтардың денсаулығы мен қауіпсіздігіне, діни сеніміне нұқсан келтіретін, отбасының бұзылуына, т.б. бүлдіргіш әрекеттерге себеп болған нақты жағдайлар айқындалғанда бұған өз құзыреттері шегінде құқықтық органдар да араласып, тиісті шаралар қолданатыны белгілі.

Мұхаммед пайғамбар: «Дінде шектен шықпаңдар, шектен шығу құрдымға кетіреді», – деген. Бір ғана елді емес, бүкіл әлемді алаңдатып отырған экстремистік және лаңкестік әрекеттер дінде шектен шығушылықтың салдарынан болып отыр. Ел ішіне іріткі салып, дүрбелең туғызуға жаны құмар шетін көзқарастағылар ар алдында да, адамзат алдында да, тіпті Алла алдында да жауапсыз қалмайтынын білгені жөн.

Бұл ретте шетін көзқарастағыларды тек кіналап қана қоймай, оларды байсалды ортаға қайтару жұмыстары ауадай қажет-ақ.