ДІН ТУРАЛЫ ЗАҢ – ЗАЙЫРЛЫҚТЫҢ АЙНАСЫ

Жұма, 15 Шілде 2022 00:00 Жарияланды Дін Оқылды 281 рет

Тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейінгі алғашқы жылдарда жас мемлекет Қазақстан алдында экономика мен әлеуметтік-саяси жағдайды тұрақты дамыту секілді күрделі міндеттер тұрды. Сондай-ақ, сол кезеңдегі аса маңызды міндеттердің бірі ұлттық тұтастықты сақтап қалу мен қоғамның рухани тұрғыда дамуына қатысты мәселелер еді. Қазақстан мемлекеті 140- тан аса ұлттар мен ұлыстардың және көптеген діни бірлестіктері бар елдің бірі болып, олардың ортақ шаңырағына айналды. Егемендік жарияланғаннан кейінгі бір ай ішінде, яғни 1992-жылдың 15-қаңтарында «Діни сенім бостандығы және діни бірлестіктер туралы» заңы қабылданды.
Бұл құжат діни бірлестіктер заңнама шеңберінен шықпаған жағдайда мемлекет тарапынан олардың ісіне қол сұғылмайтындығына кепілдік берді. Алғашқы жылдардағы қолданыстағы «Діни сенім бостандығы және діни бірлестіктер туралы» заңы қабылданғаннан кейін, 20 жыл ішінде қоғамдағы діннің рөлі кеңейіп, елдегі діни жағдай да барша әлемдегідей өзгерістерге ұшырады.
2011-жылдың 11-қазанында қабы묬данған ҚР «Діни қызмет және діни бірлес¬тіктер туралы» зыңы тәуелсіздік алған жылдардан бері тұңғыш рет Қазақстан үшін дәстүрлі болып саналатын діндердің басымдылығы көрсетілді. Аталған құжатқа сәйкес, мемлекет халықтың рухани өмірі мен мәдениетінің дамуында исламның ханафилік бағыты мен христианның православие бағытындағы дінінің тарихи рөлін, сондай-ақ Қазақстан халқының рухани мұрасымен үйлесетін, барша өзге діндерді құрметтейтін заң қабылданды.
«Діни қызмет жəне діни бірлестіктер туралы» заңы азаматтық қоғамды қалыптастыруды ілгері жылжытуына айтарлықтай ықпал ете алады. Сондықтан қандай да бір зайырлы мемлекет дінге қатысты өзінің ұлттық заңнамасын түпкілікті айқындап алуға міндетті. Заң жобасының тағы бір жаңалығы-ханафи бағытындағы ислам мен православ діндерінің тарихи рөлін белгілеп, өткенге тарихи шолу көрсетіп, бұл екі діни бағыттың қағидалары адамзатты сүю және құрмет көрсету қалпында этникалық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарды толықтырып, біздің ата-бабаларымыз мұра етіп қалдырған этникалық тамырларды сақтап қалды.
Бұл заң жобасында ешбір дін мемлекеттік немесе міндетті дін ретінде орнатылмауы тиіс деп келтірілген.
Біздің мемлекетіміздің зайырлы тұрақтылығына кепілдік Конституциямызбен беріледі. Жаңа заңда дінтану сараптамасы туралы айтылған. Ол қандай жағдайларда жүргізілетін болады. Жеке және заңды тұлғалардың уәкілетті органға, яғни Дін істері комитетіне жіберген өтініші, Қазақстан Республикасының мекемелері мен ұйымдарының кітапханалық қорларына діни әдебиеттің, діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдардың келіп түсуі, миссионерлер мен діни бірлестіктерді тіркеу дінтану сараптамасын жүргізуге негіз болады. Бұған қоса, сырттан әкелінетін діни мазмұндағы ақпараттық материалдарға да дінтану сараптамасы жүргізіледі. Сонымен қатар, жеке өзі пайдалануға арналған материалдарды қоспағанда, сырттан әкелінген діни мазмұндағы ақпараттық материалдарға дінтану сараптамасы жүргізіледі.
Сондай-ақ, діни бірлестіктер мен Қазақстан азаматтары дінге деген көзқарасына қарамастан, заң алдында бірдей екенін атап өту қажет. Аталған заңды әзірлеу қазақстандық қоғамда конфессияаралық және этносаралық келісімді дамыту жолында уақтылы және әрекетті қадам болғандығы күмәнсіз.
Міне, осылай ҚР Конститутциясының 1-бабын назарға алып, мына заңға сүйене келе: «Қазақстан өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырды, оның ең қымбат қазынасы-адам және оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары»,- заң жобасын зайырлықтың айнасы етіп бекітті.
Қорыта келе аталған заң ең басты міндеті, адам бостандығы мен адам құқықтары, діни наным сенімі, дәстүрі, тарихы мен мәдениеті қорғалып, еліміздегі өмір сүріп жатқан әрбір ұлт пен ұлыстың діни көзқарасымен наным сенімін шегелеп берді. Осылайша зайырлы мемлекеттің тәртібін әлемге көрсете білді.

Р.ТҰРДЫ,
«Қазығұрт қазанаттары» қоғамдық
бірлестігінің төрағасы.