Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың өкімімен қызметіне салғырттық танытып, Арыс қаласында орналасқан әскери қару-жарақ қоймасындағы апаттың туындауына жол берген шенділер жазаланды.

Бұл туралы Ақорданың ресми сайтында хабарланды.

«Мемлекет басшысының Өкімімен өзіне жүктелген міндеттерді тиісті деңгейде орындамағаны және қару-жарақ пен оқ-дәрілердің қауіпсіздігін және сақталуын қамтамасыз ету жұмысындағы, Қару-жарақ пен оқ-дәрілерді сақтау объектілерін көшіру және орналастыру бағдарламасын іске асыру кезіндегі елеулі кемшіліктері, соның салдарынан Арыс қаласында орналасқан әскери бөлімшедегі қару-жарақтың жарылуына және қалада адам шығынына ұшыратқан ауқымды апатқа жол бергені үшін:

1. Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрі болып қызмет атқарған Сәкен Әділханұлы Жасұзақов Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері жүйесінен шығарылды.

2. Келесі лауазымды қызметкерлерге:

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің бірінші
орынбасары – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығы Мұрат Кәрібайұлы Бектановқа;

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің бірінші
орынбасары – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығы болып қызмет атқарған Мұрат Жәлелұлы Майкеевке;

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің орынбасары болып қызмет атқарған Талғат Жеңісұлы Жанжүменовке қатаң сөгіс жарияланды», — деп жазылған Жарлықта.

 

Қазақстан Премьер-министрі Асқар Мамин Нұр-Сұлтан қаласында Ұлттық биотехнология орталығына барды, онда қазақстандық ғылымның дамуымен, ғылыми-техникалық бағдарламалар мен қолданбалы жобаларды әзірлеумен танысты. Үкімет басшысы орталықтың медицина, ауыл шаруашылығы, экологиялық биотехнология, азық-түлік және өңдеу өнеркәсібі салаларындағы перспективалық әзірлемелері, сондай-ақ, оларды еліміздің экономикасына одан әрі енгізу мүмкіндіктері ұсынылған зертханалық блокты тексерді.   

Елордалық биотехнология орталығында түрлі бағыттағы 14 зертхана орналасқан, онда генетикалық инженерия, иммунология, бағаналық жасушалар, адам ұлпаларын қалпына келтіру, экологиялық биотехнология, фармакология саласында зерттеулер жүргізіледі.  Ұлттық биотехнология орталығының бас директоры Е.Раманқұлов орталық мамандары бірқатар маңызды ғылыми-зерттеу жобаларын әзірлегенін айтты.  Нысанды аралау барысында бағаналық жасуша зертханасының меңгерушісі В.Огай, ұжымдық пайдалану зертханасының меңгерушісі Е.Жолдыбаева, өсімдіктердің генетикалық инженериясы зертханасының меңгерушісі Ш.Манабаева, адам генетикасы зертханасының меңгерушісі М.Жабағин адам геномикасы, генетикасы және оның патогендері, үй жануарларының генетикасы, сондай-ақ, ғылымның жаңа саласы – геномдық редакциялау саласында жүргізілген зерттеулердің нәтижелерімен таныстырды. Олардың арасында – дененің күйген жерлерін емдейтін жасушалық препараттар, бидай мен картоптың жаңа сұрыптары, ауруларға қарсы вакциналар, дәрі-дәрмектер, дәрілік және емдеу-профилактикалық препараттар бар.  ҚР Премьер-Министрі Асқар Мамин орталықты қарау қорытындысы бойынша қолданбалы жобаларды әзірлеуді жалғастыруды және ғылыми нәтижелерді коммерцияландыру шараларын күшейтуді тапсырды. Білікті мамандарды даярлауға ерекше назар аудару          қажет. 

Қолдауға лайық бастама

Дүйсенбі, 19 Тамыз 2019 00:00

 

Қазығұрт ауыл округі әкімі Қайрат Садықовтың елдімекендерді күл-қоқыстан тазарту, көшелерді, тұрғын үйлерді ретке келтіру жөніндегі ауылдастарына арнаған Үндеуі, шын мәнінде, аса құптарлық бастама. Ең бастысы ауыл әкімінің өзі бас болып, елдің санитарлық жағдайын жақсартуға ауыл тұрғындарын жұмылдыра білгендігінде.

Бастаманың көтерілгеніне айдан астам уақыт өтті. Сол кездегі ауыл көшелерін бүгінгі күнмен салыстырып көріңізші. Ауыл ажарлана түскендей. Ауыл тұрғындары бірінен-бірі қалмай үйлерін, қора-қопсыларын ақтап, бояп, өзгеше бір көрініске енгізген. Өзіне де, келген қонақтарға жағымды іс емес пе?!

Қазіргі таңда демеушілердің және тұрғындардың есебінен орталықтағы көп қабатты үйлер ретке келтірілуде. Демеушілер қажетті әк, бояумен қамтамасыз етсе, тұрғындар үйдің айналасын күл-қоқыстан тазалап, есік-терезелерін сырлап, қабырғаларын әкетеумен айналысуда.

Таяу күндері №11 колледж маңындағы ауылдың төменгі жағындағы көп қабатты үйлер толығымен ретке келтірілетін болады. Бұған үй иелері де, ауылдастары да қол ұшын беруде.

Қолдауға лайық бұл бастама ауыл тұрғындары үшін дәстүрге айналып қалса деген ұсынысым бар.

Ж.МАХАНҰЛЫ,

Қазығұрт ауылы.

Жаңа жобалар іске қосылуда

Дүйсенбі, 19 Тамыз 2019 00:00

                               

Қазақстан Республикасының Президенті Қ.Тоқаев халықтың тұрмыс жағдайымен әл-ауқатын арттыруда шағын және орта бизнесті дамытуға, кәсіпкерлерге, жаңа жобаларға инвестиция салушыларға жергілікті атқарушы билік барынша жағдай жасап оларға жасалатын түрлі әкімшілік кедергілердің азаюына жол ашу қажеттігін баса айтқан болатын. Осы тұрғыдан алғанда аудандық кәсіпкерлік бөліміне ауқымды міндеттер жүктелгенін айтпасақ та белгілі. Сондықтан міндет үдесінен шығу үшін бөлім қызметкерлері үстіміздегі жылдың өткен 6 айында атқарылған жұмыстарына тоқталғанды жөн көрдім.

Ауданымызда бүгінгі таңда жұмыс істеп тұрған 18 өнеркәсіп кәсіпорындары бар. Осы кәсіпорындармен 2019-жылдың 6 айында 3417,0 млн. теңгенің өнімі өндіріліп, нақты көлем индексі 103,9 % құрап, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 380,1 млн. теңгеге артық өнім өндіріліп отыр. Өнеркәсіп өнімі көлемінің жыл сайын артуына Қазақстан Республикасын индустриялық-инновациялық дамытудың 2015-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы «Бизнестің жол картасы – 2020» мемлекеттік бағдарламасы және аудандағы индустриалдық аймақтың үлесі мол.

Бүгінгі таңда, «Қазығұрт» индустриалдық аймақта жалпы, 13 гектар жер телімінде 2,3 млрд. Теңгелік 7 жоба орналастырылған. Одан: 4 жоба іске асырылған, 1 жоба Қазақстан Республикасын индустриялық-инновациялық дамытудың 2015-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы аясында 2019-жылдың қазан айында іске қосылуы жоспарлануда. («Асыл бастау.KZ» ЖШС-нің құны 602,7 млн. теңгелік, 20 жұмыс орнын құрайтын «Майсыздандырылған құрғақ сүт және сары май шығару» жобасы). 2 жоба 2020 жылға іске қосылуы жоспарланған.

Сонымен қатар, 2018-жылдың қараша айында кәсіпорын құрылтайшылары ауысып, зауыт ғимаратын непалдық миллиардер Бинод Чудхариге тиесілі Непалдың Chaudhary Group (CG Global ) корпорациясы сатып алды. Бұл кәсіпорын Қазығұрт ауданына «CG Foods Central Asia» ЖШС-гі атауымен қайта тіркелді. Бүгінгі таңда, қажетті құрал-жабдықтарды орнату үшін, кәсіпорын ғимаратының ішкі қабырғалары өзгертіліп реконструкция жұмыстары жүргізілуде. Алдағы жоспары: жалпы инвестиция көлемі 6,8 млрд. Теңге, одан 2019-жылға 1,1 млрд. Теңге инвестицияға тез әзірленетін тағамдар шығаратын зауыт өндірісінің жаңғырту жұмыстарына жұмсалуда. 2019-жылдың тамыз-қыркүйек айларынан бастап жылына 1100 тонна тез әзірленетін 10 түрлі «Wai-Wai» маркалы кеспе өнімін шығаруды жоспарлауда. Өнімдер Қазақстан Республика аумағы және орта Азия елдеріне экспортталатын болады.

Ал, «Қазығұрт» индустриалдық аймағында орналасқан «Көрік ШҚ» ЖШС-ның алкогольсіз табиғи шырын сусындар (сок) шығару цехы маусымдық жұмысын бастап алма, алмұрт, жүзім және қызанақ өнімдерін келісілген бағада қабылдауды бастады.

Негізгі басымды бағыттардың бірі ауданға инвестиция тарту. 2019-жылдың 6 айында ауданға тартылған жалпы, инвестиция көлемі 8767,5 млн. теңгеге жетіп, өткен жылдың тиісті кезеңіне 102,1% құрады. Одан бюджеттік емес жеке инвестиция көлемі 4667,2 млн. теңгеге жетіп, алдыңғы жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 647,8 млн. теңгеге артып отыр. (2018-жылдың 6 айында 4,19,4 млн.тг).

Ауданымыздағы шағын және орта бизнес саласы қарқынды дамуда. Атап айтқанда, 2019-жылы ауыл округтерінен 32 шағын жобаларды іске асыру жоспарланып, 2019-жылдың 6 айында жалпы құны 443,7 млн. теңгелік 21 шағын жобалар іске қосылып, 104 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. (Сауда орталықтары, азық-түлік дүкендері, балабақшалар, медицина орталығы, жиһаз дүкені, техникалық жөндеу орталығы, монша және т.б.).

2019-жылдың 6 айында жалпы тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері саны 10454 бірліке жетіп, одан жұмыс істеп тұрған субъектілер саны 10125 бірлікті құрап, жұмыс істеп тұрған субъектілерінің үлесі 96,9% құрады. (2019-жылдың жоспар 90,5%). Осы бағытта ауданымызда 11702 адам жұмыспен қамтылып, өндірілген өнім көлемі 24 634,8 млн. теңге болып, өткен жылдың тиісті кезеңіне 122,6% артып, отыр.

Шағын және орта кәсіпкерлік саласын дамыту мақсатында қаржы ұйымдары арқылы 2019-жылдың 6 айында 2860 тұлғаға 1881,8 млн. теңге несие берілді. Негізгі басым бағыты – ауыл шаруашылық саласы бойынша.

«Атамекен» кәсіпкерлер палатасы Қазығұрт аудандық филиалы арқылы «Бастау Бизнес» жобасы бойынша 2019-жылы ІІІ-топта кәсіпкерлік негіздеріне 120 адам оқытылып, сертификаттарын алды.

Оқытылған азаматтар бүгінгі таңда «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ-мы Түркістан филиалы арқылы 6 % несие алуға құжаттарын ресімдеп қаржыландырылуда.

Қосымша жастарды кәсіпкерлікке баулу мақсатында «Жас кәсіпкер» жобасы аясында 18-29 жас аралығындағы 52 жас азаматтар өз кәсібін бастау үшін 6 % жеңілдетілген несие алуға 505,0 мың теңге қайтарымсыз грант алуға оқытылып жатыр.

«Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасы аясында бүгінгі күнге дейін жалпы, 48 жоба қолдау алған болса, одан 2019-жылдың 6 айында 3 жоба қолдау алып, қосымша 16 жұмыс орны ашылды.

Атап айтқанда: Шарапхана ауыл округінен «Қазығұрт нұры» ЖШС-гі жылыжай шаруашылығын дамытуға алған несиесі субсидиялануда.

Жаңабазар ауыл округінен «АРТ Құрылыс» ЖШС-гі құрылыс саласына алған несиесі субсидиялануда.

Қазығұрт ауыл округінен ЖК «Zhakyp Ib» Тастанов Нұрсұлтан Жақыпұлы “Сулы дисперсионды бояулар шығару» жобасы конкурсқа ұсынылып, ӨҮК-нің шешімімен 3,0 млн. теңге мемлекеттік грант ұтып алды.

«Наурыз – Қазығұрттан басталады» атты жастар мен жасөспірімдерге сонымен қатар, облыстың тарихи орындарына жыл сайынғы дәстүрлі туристік жорықты ұйымдастыру бойынша наурыз, сәуір және мамыр айлары аралығында кәсіпкерлік бөлімі, «Жастар ресурстық орталығы», Жас туристер мекемесімен бірлесе жастар мен жасөспірімдер арасында киелі орындарды кеңінен насихаттау мақсатында, облыстағы Арыстанбаб және Қ.А.Ясауий кесенелеріне, аудандағы Ысмайыл ата», Қазығұрт тауына, Ақбура кесенелеріне барып тарихтарымен жалпы 308 оқушы танысып қайтты.

«Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркі» Өгем филиалымен аудандық кәсіпкерлік бөлімі бірлесіп, экологиялық туризм саласы бойынша ерекше қорғалатын табиғи аумаққа шекаралас орналасқан елдімекендердің тұрғындары мен мектеп оқушылары арасында 11 рет туристік-экологиялық сауаттылық сабақтары мен түсіндірме әңгіме лекциялары және аудан тарихын насихаттау мақсатында аудандық музейде «Музей түні» экскурсиясы ұйымдастырып өткізді.

Аудандағы туристік нысандарға төлқұжат орнату, жол сілтеуіш белгілер қою бағытында «Көктен ата» және «Есен-аман қалпе» кесенесі аумағына туристік төлқұжат демеушілер есебінен орнатылды.

Еліміздің Тұңғыш Президенті Н.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында айтылған «Туған жер» бағдарламасы аясында, киелі мекендерді қадірлеп, таза ұстау мақсатында, «Кеме қалған» манументі, Ысмайыл-ата, Ақбура кесенелері аумақтарында да сенбілік ұйымдастырылды.

Қоғамдық тамақтану орындарында чектік және онлайн төлемдермен есеп айырысу жүйелерін ендіру бойынша кәсіпкерлерге түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, «Қазығұрт тынысы» және «Қазығұрт айнасы» газеттеріне «Түбіртек талап ет – жүлдені ұтып ал!» жалпы республикалық акцияға белсенді қатысуға және смартфон жүлдесін ұтып алуға шақырамыз» атты 10 маусым – 12 шілде аралығында өтетін акция туралы мақала жарияланды. Аудандық кірістер басқармасымен бірге ауыл округтарында жеке кәсіпкерлерге түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, аудан орталығында 1 семинар, ауылдарда 14 кездесу өткізілді.

Нәтижесінде, жыл басынан 33 онлайн кассалық аппарат орнатылды.

Н.ОНТАЕВ,

                                                   аудандық кәсіпкерлік бөлімі басшысының уақытша міндетін атқарушы.

Ауыл округі атауы өзгерді

Дүйсенбі, 19 Тамыз 2019 00:00

                         Ономастика

 

Қашанда ел атауын халық береді. Қазығұрт халқымыздың ежелден бері мекендеп, суын ішіп, өсіп-өніп, өмір сүріп келе жатқан кең жазира жері. Оның айдын-шалқар көлдері мен мөп-мөлдір бастау қайнарларының, кең-байтақ, ұлан-ғайыр даласының атаулары – халық тарихы, қоғам өмірімен біте қайнасып, ғасырдан-ғасырға ұласып, ұрпақтан-ұрпаққа жетіп, кейінгі буындарға мирас болып отырған мәдени мұра, өшпес шежіре, халықтың шынар ойы, ұшқыр қиялы, данышпандық зердесі мен ұлттық мінез-құлқы, барша болмыс-тірлігінің көрінісі.

Ауылда ғұмыр кешкен көнекөз қариялардың айтуынша, бек-болыстардың сол замандағы жер дауы мен жесір дауын, баса көктеп барымта, жасаушылардың да дауын шешіп, қарапайым халыққа жеткізіп отырған. Тұрмысқа қатысты дау-дамай мәселесі де күнделікті осында шешімін тапқан. Сол секілді Шарапхана ауылы Ұлы Жібек жолының бойына орналасқан, тоғыз жолдың торабына, Келес, Талдыбұлақ, Жіңішке үш өзен тоғысқан жеріне қоныстанғанына тарих куә.

Сондықтан, келер ұрпақ тарихтан тағылым алу үшін елдігімізді әйгілейтін, ұлттығымызды ұлықтайтын тарихи атауларымыздың тарихи шежіре екендігін санаға құю – басты міндет. 2019-жылғы 19-маусымдағы «Түркістан облысының әкімшілік-аумақтық бірліктерін қайта атау туралы» №133 Түркістан облысы әкімдігінің қаулысы мен Түркістан облыстық мәслихатының шешімі негізінде Қазығұрт ауданының Шарапхана ауылдық округі – Сарапхана ауылдық округі болып, Шарапхана елдімекені Сарапхана елдімекені болып қайта тарихи атауымен өзгерді.

Б.КУЛИМОВА,

аудандық мәдениет

және тілдерді дамыту бөлімінің

бас маманы.

 

Жуырда Қызылқия елдімекеніндегі жастарымыз «Жасыл ел» жалпыұлттық бағдарламасы бойынша жазғы демалыс кезінде әртүрлі бағыттар бойынша студенттік отрядтарда жұмыс істеп, елдімекендердегі жасыл аймақта, бау-бақшада көгалдандыру ісін қолға алды.

Әрбір жас өз халқының қадірін түсініп, мәртебесін өсіріп, патриот болуы керек. Олардың жүрегі үнемі «бәрі де Қазақстан үшін» деп соғып тұрғаны абзал. Өйткені, жастар – ұлтымыздың баянды болашағы, кемелді келешегі. Бойында рух пен жалыны тасыған жастарды дұрыс жолға салып, тәлімді тәрбие беру арқылы Қазақстанды дамыта аламыз.

«Жасыл ел» бағдарламасы табиғатты қорғап, экологияны тазартуға үлес қосуымен қатар, жастардың еңбекке деген құлшынысын арттыруға бағытталған. Жазғы демалыс кезінде студент­ жастар уақытты тиімді пайдаланып, ауылдар мен қалалардың ауасын тазартуға септігін тигізіп, өздері қаржы тапқаны, ол – үлкен жетістік.

Қызылқия ауыл округінде «Жасыл ел» жастар еңбек жасақтары қатарына келісім шарт бойынша «Бақжан» шаруа қожалығында алма, шабдалы, қызыл өрік жемістерін жеткізуде көмектессе, «Меруерт и Е» шаруа қожалығы, ТОО «Fresh line» (Фреш лайн), «Айнатас-ХХІ-ғасыр» өндірістік кооперативтерінде қызанақ, қияр, лимон, орамжапрақ көшеттерін өсіруде жастар да үлестерін қосуда.

Аталмыш шаруа қожалықтары мен өндірістік кооперативтерде ерікті жастар да көмек беруде.

Шарофат АЛДАБЕКОВА,

Қызылқия ауыл округі

«Жастар ресурстық орталығы» КММ-нің инспекторы.

Игі іс

 

Аудандық ішкі істер басқармасының қасынан фронт-офис ашылды. Халыққа қызмет көрсетудің заманауи стандарттары ескерілген ғимаратта барлық жағдай жасалған. Енді тұрғындар құқық қорғау саласында кәсіби мамандардың көмегіне жүгініп, күрмеулі мәселесін шешуде мүмкіндікке ие болып отыр.

            Жуырда қызмет сапында жүріп қаза болған ішкі істер органдарының қызметкерлеріне арналған ескерткіш тақтаның ашылуы және халықтық кеңсенің (фронт-офис) ашылуы салтанаты қатар өтті.

         Полицияда қызмет жасау – маңызды да жауапкершілігі мол жұмыс. Адам құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, қылмыс пен күресу үлкен міндеттерді жүктейді. Жиынға қаза болған қызметкерлердің отбасы, туған-туысқандары да шақырылды. Аталмыш шараға аудан әкімі Т.Телғараев, аудандық мәслихат хатшысы Ө.Көпеев, облыстық полиция департаменті бастығының бірінші орынбасары, полиция полковнигі Ә. Сейдуалиев, Түркістан облысы ішкі істер органдары ардагерлер кеңесінің төрағасы О.Жанқожаев, аудандық ішкі істер органдары ардагерлер кеңесінің төрағасы С.Жұматаев қатысты.

– Күні-түні Отанын күзетіп, өз жанын пида еткен қызметкерлеріміздің ерліктері ешқашан ұмытылмақ емес. «Тәртіпсіз ел болмайды, тәртіпке бас иген құл болмайды»,– деген Б.Момышұлы атамыз. Ауданымыздың тыныштығын күзетіп, қауіпсіздігін өз мойындарына алып ерінбей еңбек етіп жүрген тәртіп сақшыларына алдағы уақытта тек сәттілік тілеймін,– деді аудан басшысы Т.Телғараев.

– Фронт-офис заман талабына сай құрал-жабдықтармен, жиһаздармен, компьютерлер мен қажетті кеңселік заттармен толық қамтамасыз етілген. Біздің салаға қатысты ақыл-кеңес сұрап келетін аудан халқы үшін бұл үлкен мүмкіндік деп білемін. Мұнда тұрғындарға бөлім қызметкерлері түсіндірме жұмыстарын жүргізіп, құқықтық кеңестер беріп, мәселелерін жедел шешудің бірден бір жолы деп білемін. Оған жергілікті полиция қызметкерлері, әкімшілік полиция бөлімшесі, тергеушілер, анықтау және көші-қон қызметінің қызметкерлері қатысады, – дейді Қазығұрт аудандық полиция басқармасы бастығының кадр саясаты жөніндегі орынбасары, полиция подполковнигі Бахыт Сейсебаев.

         Ал, аудандық ішкі істер органдары ардагерлер кеңесінің төрағасы С.Жұматаев: «Осынау салада еңбек еткен әріптестеріміздің құрметіне орай ескерткіш тақтаны орнатуда демеушілік жасаған барша ішкі істер органдарының ардагерлеріне үлкен алғысымды білдіргім келеді. Кейінгі жастарымызға үлгі боларлық, партиоттық рухты көтеретін осындай іс-шаралар мұнымен тоқтап қалмай, жалғасын табады деген сенімдемін», – деді.

                                                                                  

       Асия ДАУЛЕТБЕК.

 

Табиғатқа қамқорлық жасау – әрбір адамзаттың абыройлы міндеті әрі парасатты парызы. Жалпыхалықтық сенбіліктің негізгі мақсаты – қоғам назарын тазалықты сақтауға аудару, өскелең ұрпаққа тәрбие беру болып табылады.

Ауданымыздың көркеюі өз ауламызды таза ұстаудан басталатыны сөзсіз. «Табиғат тазалығы – халық саулығы» – демекші, Қазығұрт ауданында өткен жалпыхалықтық сенбілікке аудан әкімі Т.Телғараев, аудан әкімінің орынбасарлары, бөлім басшылары, Қазығұрт ауыл округінің әкімі Қ.Садықов, ауыл округінің тұрғындары, мекеме, ұйым қызметкерлері және БАҚ өкілдері де белсене қатысты.

Сенбілік барысында аудан тұрғындары ынтымақтың, бірліктің үлгісін көрсетті. Көше бойлары күл-қоқыстардан тазаланып, арық-атыздар шөптерден тазартылды.
           Алдағы уақытта да аудан аумағын тазарту жұмыстары жалғасын табатын болады.

Г.УСЕНОВА.

Арысым – ұлттық намысым

Жұма, 02 Тамыз 2019 00:00

 

2019-жылдың 4-маусымында Арыс қаласында жойқын жарылыс болып, ел әбігерге салынды. Міне, осы төтенше жағдайдан кейін 1 ай уақыт өтті. Арыстың қазіргі жай-күйі қалай? Мемлекет тұрғындар алдындағы міндетін орындап жатырма?

Осы және өзге де мәселелер жөнінде Түркістан облыстық ішкі саясат басқармасының басшысы Бейсенбай Тәжібаев мырзамен сұхбаттасқан едік. Жарылыс болған күннен бастап облыстық штаб құрамында Арыс қаласын қалпына келтіру жұмыстарына белсене атсалысып жүрген азамат қиын-қыстау кезеңде елдің жұдырықтай жұмылғанын айтады. – 24-маусымда таңғы сағат 9.20-да Арыс қаласындағы №44 859 әс­кери бөлімінде оқ-дәрі қоймасы жа­рылды. Жарылыстыңдүмпуіәлеу­меттікжелілерменбұқаралықақ­паратқұралдарыарқылылездеҚа­зақстандышарлапкетті. Арыс қа­ласындағы 45 мыңнан астам тұр­ғын үйлерін тастап қашуға мәжбүр бол­ды. Түркістан облысының әкі­мі Өмірзақ Шөкеев жедел штаб құрып, төтенше жағдай жариялады. Тұр­ғындарды қаладан тегіс эва­куациялау жөнінде шешім қа­был­дады. Бұл шешім дұрыс болғанын уақыттың өзі дәлелдеп отыр.

Әри­не, тұрғындардың басым бөлігі өз кү­­шімен тастап шыққаны да жа­сы­рын емес. Дегенмен арнайы ше­­шім қабылданған соң Арысқа ірі көліктер мен әскерилер жібері­ліп, халыққа барынша көмек көр­сетілді. Талай отбасыны апат ор­ны­нан алып шықты. Жарылыс бол­ған сәтте ұлтымызға тән бауыр­малдық, мейірбандық, адамгер­ші­лік сынды асыл қасиеттер жарқы­рап көрінді. Мыңдаған азамат Арыс­тан жөңкіле көшкен елді кө­ліктерімен тегін тасымалдады. Ар­найы қабылдау орталықтарына орналастырды. Әсіресе, тұр­ғын­дар­дың ұрпақ аман болсын деген ниет­пен танымайтын адамдардың ба­лаларын көлікке мінгізіп, қауіп­сіз аймаққа апаруы, кейін ол ба­лаларды ата-аналарына тапсыруы жан­ды тебірентті. Бұл елдігіміз бен бірлігімізді аңғартты. Қашанда қи­налғанға қол ұшын созғысы ке­ліп тұратын халқымыз бұл жолы да мейірбандықтың асқан өнегесін көр­сетті.

– Қоғамда осы төтенше жағдай ту­­ралы түрлі пікір бар. Сіздің ойыңыз­ша апаттан кейінгі алғашқы күн­дері жергілікті атқарушы билік аза­маттар алдындағы өз жауап­кер­шілігін толық сезініп, өзіне жүк­тел­ген міндеттерді тиісінше орындай ал­ды ма?

– Бұл төтенше жағдай елімізге өте ауыр тиді. Тұтас бір қаланы эва­куациялау – тәуелсіздік жыл­на­мамызда болмаған сынақ. Ал­ғаш­қы сәттен бастап билік тара­пы­нан тұрғындарды қауіпсіз орын­дарға көшіру, оларды уа­қыт­ша орындарға паналату мәселелері ше­шімін тапты. Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев әлі қауіп бұл­ты толық сейілмегеніне қара­мас­тан оқиға орнына келіп, жағ­дай­мен танысты. Зардап шеккен тұр­ғындармен кездесті, Үкімет пен тиіс­ті басшыларға нақты тап­сырмалар берді. Жоспар құрылды. Төтенше жағдайдың салдарын жою үшін ІІМ күштік құры­лы­мы­нан, азаматтық қорғаныс орган­да­рынан, полициядан және өзге де құры­лымдардан 1 200-ден астам адам жұмыс істеді. Жүздеген тех­ника жұмылдырылды. Өрт сөн­діру­шілер асқан жанкештілікпен өртті сөндірді. Әскерилер мен білікті сапер­лар қыс­қа уақытта Арыс қаласы мен қа­ла маңындағы 20 шақы­рымдық ра­диустағы аумақты түгел тазалап, зерт­теп шықты. Оқ-дәрі қал­дық­тары­нан тазалады. Қой­мадағы өр­т­ті сөндіру үшін мың­даған тонна су жеткізіліп, барлық залалсыз­дан­дыру жұмыстары қолға алынды. Мем­лекет пен тұрғындардың мүл­кін қорғау үшін қауіпті аймақта әс­керилер мен полиция жасақ­та­ры­нан құралған топтар тәулік бойы күзетте тұрды. Қала қор­ша­лып, тұрғындардың қауіпсіздігі қа­таң сақталды. Төтенше жағдай­лар қызметі мен әскерилер күндіз-түні қызмет етіп, қаланы залал­сыз­дандыру, тазалау жұмыстарымен айна­лысты.

Президентіміздің тап­сырмасымен Арыс қаласын­да­ғы әскери қойманы көшіру жұ­мыс­тары басталып кетті. Түркістан облысының барлық ау­­дандары мен Шымкент қа­ла­сы­ның эвакуациялық пункт­те­рін­де Арыс қаласының 30 мыңнан астам аза­маты тіркеліп, оларға жағдай жа­салды. Жомарт жүректі жұрт­шы­лық тарапынан жиналған гума­ни­тарлық көмек пен азық-түлік уа­қытылы жеткізіліп, қажетіне сай үлес­тірілді. Арыс қаласы мен әскери қой­ма­­да оқ-дәрілерді тазалау және қа­­ланы дезинфекциялау ша­ра­ла­рын Жамбыл және Қызылорда об­лысының мамандары жүргізіп, то­лығымен аяқтады. Қаланың эпи­­­демиологиялық қауіпсіздігін сақ­­­тау үшін шұғыл жұмыстар ат­қа­рыл­ды. Денсаулық сақтау ми­нистр­­­­лігінің санитарлық-эпи­де­мио­­­логиялық қызметінің 155 ма­ма­­ны мен 22 бірлік техникасы Арыс қаласындағы нысандарда тек­­­серу, дезинфекциялау жұ­мыс­тарын жүргізді. Ветеринарлық қызмет өкілдері өлген жануар­лар­дың өлексесін жою және залал­сыз­дандыру жұмыстарын атқарды. Экология, геология және т­а­би­ғи ресурстар министрлігінің өкіл­дері арнайы зерттеу жүргізді. Ма­мандар Арыстағы атмосфералық ауаның таза, судың және топырақ­тың ластанбағанын және радиа­ция­­­ның жоқ екенін мәлімдеді. Арыс­­қа жақын Ордабасы және Оты­­рар аудандарында гос­пи­таль­дар құрылып, тұрғындарға ме­ди­ци­налық көмек көрсетілді. Қала­ның электр және су жүйесі қалпы­на келтірілді. Арыс оқ-дәрілерден тазарған соң облыстың түкпір-түкпірі мен Шым­­кент қаласындағы эвакуа­ция­­лық орындардағы арыстық­тар­ға арнайы көлік бөлініп, олар үй­леріне оралды. Қысқасы, мемле­кет­­тік органдар өз мүмкіндігінше тө­тен­ше жағдайдың зардаптарын жою бойынша жүйелі әрі нақты жұ­мыстар атқарып жатыр. Жары­лыс зардабы ауқымды болғандық­тан, мәселелер көп. Дегенмен мем­­­лекет тарапынан жүйелі жұ­мыс­тар қолға алынып, жағдай тұ­рақ­танғанын айтқан жөн.

– Арыс қаласын қалпына кел­тіру жұмыстары 17 сектор арқылы жүр­гізіліп жатыр. Осы секторлардың жұ­­мысына кеңірек тоқтала кет­сеңіз...

Жарылыс болған күннен бас­тап өңір басшысы Өмірзақ Ес­тай­ұлы арыстықтармен бірге екенін іспен дәлелдеп, осында 1 ай тұра­ты­нын айтты. Сол уәдесін орын­дап, әр аптадағы аппарат жиын­дары мен мәжілістерді Арыс қала­сын­да тұрақты түрде өткізіп келеді. Облыс басшысы әрбір тұрғынның та­лап-тілегі ескеріліп, ақпараттар ашық әрі шынайы болсын деген та­лап қойды. Соған сәйкес, Қор­ға­ныс министрлігі мен Төтенше жағ­дайлар комитетінің және өзге де министрліктердің, Түркістан об­лысы мен Арыс қаласы әкім­дігі­нің өкілдері күн сайын тұрақты түр­де брифинг өткізіп, соңғы мә­ліметтерді баяндап отырды. Елі­міздің Премьер-министрі Асқар Ма­мин Арысқа апта сайын келіп, құры­лыс барысын өзі қадағалап отыр. Облыс әкімінің бастамасымен Арыс қаласында 17 сектор құрыл­ды. Секторларға жауапты болып 14 об­лыс пен 3 қаланың әкімдіктері бе­­кітілді.

Сонымен бірге, Түр­кі­стан облысындағы аудан және қала әкім­діктері де облыстармен бірге жұ­мыс істеп жатыр. Әр облыс өзіне тие­сілі секторда құрылыс жұ­мыс­тарына жауапты болса, аудандар тұр­ғындарды тіркеу, өтемақыға құ­жаттарын жинау, тұрғындармен кездесіп, мәселелерін тыңдау, гу­манитарлық көмекпен қамту, таза­лық жұмыстарымен айналысты. Секторларда штаб құрылып, бекі­тіл­ген мамандар елдің талап-тіле­гіне сай жұмыс істеді. Әр штабта же­дел медициналық бригадалар тұ­рақты түрде тұрғындарға қызмет көрсетіп жатыр. Облыстар мен қалаларға белгілі ау­мақтар бөлініп берді. Әр өңір өзі­не жүктелген аумақтағы үйлерді со­­­ғып жатыр. Қазірдің өзінде 2 000-нан астам үй жөнделіп, иелеріне тап­сырылды. Құрылыс жұмыс­та­ры­ның басы-қасында Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің бірінші орынбасары Қайырбек Өскенбаевтың өзі та­былып, қаланы қалпына келтіруге үлкен үлес қосып жүр. Аудан, қала әкім­діктері 100 мың теңге өтема­қы­ға құжат жинау, азаматтарды тір­кеу жұмыстарын толық аяқтады деуге болады. Жұмыс бар жерде мәселелер де бо­лады. Кейбір тұрғындар құры­лыс барысымен, ақау актілерімен ке­ліспеуі мүмкін. Олардың да та­лап-тілегі ескеріліп, үйлер қосым­ша арнайы сараптамадан өтуде. Бас­тапқыда 20-дан астам үйді қай­та соғамыз деп жоспарланса, қа­зір толық бұзылып, салынатын үйлер саны 300-ге жетті. Бұл – тұр­ғындармен тиісті жұмыс жүріп жат­қанының, сапалы диалог орна­ғанының белгісі. Осы ретте штаб мүшесі, облыс әкімінің кеңесшісі Ұласбек Сәдібековтің төрағалы­ғы­мен әр секторда ауқымды жұмыс ат­­қарылғанын айта кеткен жөн. Атап айтқанда, 17 сектор бойынша да жергілікті белсенді тұрғындар тар­тылды. Әр 10 үйге бір белсенді тұр­ғын бекітіліп, олар өз көр­ші­лері­нің мұң-мұқтажын, арыз-ша­ғымын секторларға жеткізіп отыр­ды. Яғни, жергілікті халық ара­сы­нан таңдалған 800-ге жуық бел­сенді де бізбен бірлесе жұмыс істеп жа­тыр. Құрамы үкіметтік емес ұйым жетекшілері, ардагерлер, әйел­дер кеңесі мүшелері, жастар, бел­сенділерден тұратын штаб мү­шелері қаладағы өзекті мәселелерді ше­шуге атсалысуда. Олар тұр­ғын­дардың талап-тілектерін тыңдап, туындаған мәселелерді бірлесе оты­рып шешуді жүзеге асырып жа­­тыр. Апат кезінде қиын жағдай­да қалған отбасылармен, үйі тұруға жарамсыз деп танылған тұрғын­дар­дың мәселелерін жеделдетіп шешу, ауруханада жатқан зардап шегушілердің жағдайларымен та­нысу, зақым келген үйлердің ба­ға­лануы мен ақау актілерінің түзілуін қадағалау жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Сонымен қатар жары­лыс­тан үйі қатты зардап шеккен 28 от­басыға әлеуметтік көмек көрсету жұмыстары қолға алынды. Азық-түлік пен гуманитарлық көмек же­ткілікті деңгейде таратылды. Бел­сенді азаматтардың игі іске жұмылуы азаматтық қоғамның да­мып келе жатқанының бір кө­рінісі деуге негіз бар. Бұл – ұлт бо­лып ұйысып, жұрт болып жұ­мыл­ғанымыздың айқын көрінісі. Үкі­меттік емес ұйымдар мен ерік­тілерді елдік мәселелерге бағыттап, со­лармен бірлесіп жұмыс істеу қоғам үшін пайдалы. Үйлердің құры­лысы, бағалау жұмыстары, гу­манитарлық көмек тарату тұр­ғындардың қатысуымен әділ әрі сапалы ұйымдастырылды. «Түркістан» атты арнайы қор құ­рылып, оған ел тұрғындары мен кәсіпкерлер үлес қосты. Белгілі кә­сіп­керлер мен компаниялар Арыстағы құрылысқа белсене ара­ласып, жомарттығын аңғартты. Ел Үкіметі, «Самұрық-Қазына» ұлт­тық әл-ауқат қоры мен «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы, об­лыс, қала әкімдіктері де арыс­тық­тармен бірге екенін іспен көрсетіп жа­тыр. Бүгінде қорға 1,9 млрд тең­геден астам қаржы жиналды. Сондай-ақ оқыңыз Арыстағы апат: 185 үй толық жөнделді.

– Жалпы төтенше жағдайдан кейінгі Арыс тұрғындарының әлеу­мет­тік жағдайын жақсарту үшін мем­лекет тарапынан қандай көмек­тер көрсетіледі? 

– Біріншіден, жарылыстан зар­дап шеккен үйлер жөнделіп жатыр. Арыста 8 466 үй бар болса, оның 7 150-іне зақым келген. Бұдан бө­лек көп­қабатты үйлердің 100-ге жуы­ғы за­қымдалып, осы нысан­дарда жөн­деу жүргізіліп жатыр. Құрылыс жұ­мыстарына еліміздің түкпір-түк­пірінен 215 компания және 7 мың­нан астам адам тар­тылған. Бү­гінде 2 048 үй жөнделді. Қа­ла­дағы 66 әлеуметтік нысан бо­йынша да жөндеу жұмыстары ат­қарылуда. Оның ішінде 4-і ба­сынан салына­ды. Бұл жұмыстарға 1 788 жұмыс­шы, 29 компания жұмылдырылған.

Екіншіден, Арыс жұртшы­лы­ғы­на еліміздің облыстары мен қа­лаларынан 800 тоннадай гу­ма­ни­тарлық көмек жеткізілгені белгілі. Бүгінде қоймадағы азық-тү­лік пен өзге заттардың 700 тон­насы тұрғындарға таратылды. Ал қалған 100 тонна азық-түлік сек­тор­лар бойынша анықталған 1 545 аз қамтылған және көп­ба­лалы от­басыларға беріліп жатыр. Сон­дай-ақ Арыс қаласындағы 31 мүм­кіндігі шектеулі адамға қо­лар­ба берілді. Бүгінде демеушілер есе­бінен «Мектепке жол» акциясы ар­қылы Арыстағы оқушыларға мек­­тепке қажетті құрал-жабдықтар әпе­ріліп жатыр. Мәселен, жуырда ғана «Ембімұнайгаз» компа­ния­сы­ның жұмысшылары 402 оқушыға киім-кешек пен мектеп құралда­рын сатып әперді. Қайырымдылық жұмыстары әлі де жалғасын та­ба­ды.

Үшіншіден, Арыс қаласының әрбір тұрғынына 100 мың теңгеден беріледі. Үкімет бекіткен тізім бо­йын­ша Арыс қаласы бойынша – 44 994 адам, Ақдала ауыл окру­гін­де – 4 324 адам, Қожатоғай ауыл окру­гі бойынша – 4 232 адам, Дер­ме­не ауыл округінде – 2 052 адам, жалпы 55 602 тұрғынға 100 мың тең­геден 5,6 миллиард теңге кө­ле­мінде өтемақы төлеу жос­пар­ла­нып отыр. Өтемақы төлеуге Үкімет ре­зерві есебінен және облыстық бюд­жеттен әлеуметтік қорға түс­кен қаржыдан бөлінеді деп жос­пар­ланған. Қаржылай қолдау жуыр­да беріле бастайды. Бұл да тұр­ғындар үшін үлкен көмек.

Төртіншіден, қалада 4 000-ға жуық зейнеткер тұрады. Зейнет­кер­лерді әлеуметтік қолдау мақ­сатында олар демалыс орындарына жіберіліп жатыр. Шымкенттегі об­лыстық ардагерлер үйінде қазір 200-ден астам арыстық ардагерлер демалуда. Сайрам ауданындағы «Мерей» ардагерлер үйінде 190 ар­дагер ем қабылдап жатыр. Бұл жұ­мыстар жыл соңына дейін жал­ғасады. Сонымен қатар Арыстағы балалар еліміздің әр аймағындағы ең мықты демалыс орындарына ат­танды. Бүгінде 3 мыңдай бала ла­герлерде демалып жатыр. Жал­пы, күзге дейін Арыс қаласында тұ­ратын 4 010 бала демалыспен қамтылады.

Бесіншіден, әр апта соңында ауыл шаруашылығы өнімдерінің жәр­меңкесі тұрақты түрде өтіп жүр. Мұнда өнімдер нарықтағы баға­дан 30 пайызға арзан сатылды. Жалпы, арыстықтарға жан-жақты әлеуметтік қолдау бар. Оны ел бі­ліп отыр.

– Арыстағы оқиғаны құбылтып, жал­ған ақпарат таратқандар да бол­ды. Тұрғындар тарапынан да әлі ша­­ғым айтып жатқандар жетерлік. Бұл ба­­ғытта қандай әрекет бар?

– Жоғарыда айтқанымдай, 17 сек­торда арнайы өкілдеріміз тұр­ғын­дармен тікелей жұмыс істеп жатыр. Бірде-бір шағым мен өті­ніш ескерусіз қалмайды. Өңір бас­шы­сы осындай талап қойып отыр. БАҚ беттері мен әлеуметтік же­лі­лердегі сыни материалдар мен ша­­ғымдар дереу тіркеліп, штаб­тар­ға хабарланады. Ары қарай сектор­лар­да сол арыз бойынша нақты жұ­мыс атқарылып, жауабы жедел бе­ріліп жатыр. Облыстық ішкі саясат бас­қар­ма­сы мен облыс әкімінің баспасөз қыз­метінің мамандары апат болған алғашқы күннен бастап штаб құ­ра­мына кіріп, жедел ресми ақпарат та­р­атып отырды.

Өкінішке қарай, әр өңірден келген мыңдаған құ­ры­лысшының және өзге де отаншыл аза­маттардың еңбегіне көлеңке тү­сіріп, жалған ақпарат тарат­қан­дар да болды. Қойма, оқ-дәрі ту­ра­лы жұртты шошытатын дәлелсіз ақ­парат таратқандар, шу шығарып, ты­ныштықты бұзғысы келгендер де кездесті. Құзырлы органдар ол аза­маттармен тиісті жұмысты қол­ға алды. Жалпы, дәлелсіз, жалған қауесет таратудың жауапкершілігі бар екенін, заң алдында жазалануы мүм­кін екенін әркім білуі тиіс. Бір қаладағы нысандарды жөн­деу, бірқатарын жаңадан салу – өте қиын шаруа. Бір үй салудың өзі ма­шақаты мол жұмыс екенін бі­ле­міз. Ал 7 мыңнан астам нысанды жөн­деу барысында шыдам мен са­быр қажет-ақ. Кейбір көшелерде ер­те, кейбір көшелерде кеш жөн­деледі. Бұған тұрғындар да, БАҚ өкілдері де түсіністікпен қарағаны абзал. «Жұмыс жүрмей жатыр» деп шу шығару құрылысқа кері әсер етеді. Тиісінше секторларға барып, өтініш пен шағымды айтқан дұрыс. Бір нәрсе анық. Мемлекет тара­пынан барлық тұрғынға қолдау көр­сетіліп, зақымдалған үйлері жөн­деледі. Осындай қысылтаяң шақ­та әр азамат Арысқа қолымен, ісі­мен, тым құрыса сөзімен кө­мек­тесуі керек деп ойлаймын. Тарихы мыңжылдықтарға та­мыр тартатын Арыс өзенінің бойы ежелден-ақ адамзаттың құтты қо­нысы болған. Жиырмасыншы ға­сырдың басында Арыс стансасы са­­лынып, қала дами түсті. Арыс – тоғыз жолдың торабында орна­лас­қан стратегиялық маңызы бар қала.

Сондықтан бұл қаланың бо­­лашағы жарқын болады деп се­немін. Мемлекет басшысы тікелей ба­қылауда ұстап, барлық өңір әкім­діктері, тұтас Қазақ елі жұ­мыла көмектесіп жатқан бұл мекен қысқа уақытта қалпына келіп, тұр­ғындарды қуантатыны анық. Ол үшін бізге отаншылдық, бірлік және тынымсыз еңбек қажет. Елі­міздің әр қиырынан келіп, Арыс­тың құрылысына үлес қосып жат­қан азаматтардың, алғашқы күн­нен бастап көмегін аямаған барша қа­зақстандықтардың тілегі мен ең­бегі ақталатынына сенімдіміз.

– Әңгімеңізге рақмет!

Сұхбаттасқан Гүлзина ТҰРҒАНБАЙҚЫЗЫ

"Айқын"