04-2

Аудан әкімі Арман Абдуллаев Тұрбат және Шарбұлақ ауыл округтерінің тұрғындарымен кездесті. Кездесуде ауыл тұрғындары өткен жылы атқарылған жұмыстарды бейнеролик арқылы тамашалады. Мұнан соң аудан басшысы алда атқарылатын жұмыстарды баяндап, тұрғындардың сауалдарына жауап берді.
Кездесу барысында тұрғындар көшелерге тас төсеу, ауыз су, медициналық тірек салу, көшелерді жарықтандыру, жайылым жер секілді және өзге де бірқатар мәселелер бойынша сауалдарын қойды. Аталған сауалдарға жауап берген аудан әкімі көтерілген мәселелердің барлығы назарға алынатынын айтып, жауапты бөлім басшылары мен ауыл округтерінің әкімдеріне нақты тапсырмалар жүктеді.

04-1
Кездесуден соң жеке қабылдауға жазылған тұрғындар аудан басшысына жеке мәселелері бойынша өз өтініштерін айтып, қолдау білдіруді сұрады. Аудан әкімі айтылған талап-тілектердің шешілу жолдарын қарастырып, заң аясында орындалуына көмек беретінін жеткізді. Кездесуден соң аудан басшысы жауапты мамандармен бірге Тұрбат ауыл округі, Өндіріс елдімекеніндегі Тастақсай өзені арқылы өтетін көпірдің күрделі жөндеу жұмыстарымен танысты. Содан соң, Шарбұлақ-КХ 48 «Қазығұрт-Тұрбат», Шарбұлақ-КХ-88 «Шарбұлақ-Қарабау-Амангелді» аудандық маңызы бар автомобиль жолын орта жөндеу нысанын аралап көрді.

Қазығұрт ауданы әкімінің баспасөз қызметі.

Өздеріңізге белгілі, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев ағымдағы жылдың 5-маусымында Ата Заңымызға енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларды қабылдау бойынша бүкілхалықтық Референдум өткізуді белгіледі.
Бұл Референдум – халық билігінің айқын үлгісі, әрбір қазақстандықтың өз азаматтық ұстанымын білдіру арқылы Жаңа Қазақстанды құруға тікелей үлес қосуының жарқын көрінісі. Мемлекет Басшысының Жаңа Қазақстанды, Екінші Республика құру идеясының Референдум өткізуден бастау алуы өте қуанышты жағдай әрі тарихи оқиға. Өйткені бұл 27 жылдан кейін өткізіліп отырған екінші Референдум. Бұған дейінгі Конституцияға өзгерістер Парламентте талқыланып, енгізіліп келген. Өткізілгелі отырған Референдумның тарихи мән-маңызы ол тұтастай ұлттың тағдырына қатысты мәселелерді халықтың талқысына шығару, оның мемлекеттік билікке тікелей қатысуын қамтамасыз ете отырып, демократия негіздерін орнықтыру болып табылады.

01    Қ.Балабиев
Бүгінде облыста Ел Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың Референдум өткізу жөніндегі баршамыздың алдымызға қойып отырған міндетін жүзеге асыру мақсатында «Қазақстан мәслихаттары депутаттарының бірлестігі» республикалық қоғамдық бірлестігінің бастамасымен Қоғамдық штаб құрылып, оған төрағалық ету маған жүктелді. Аталған қоғамдық штабқа үкіметтік емес ұйымдар, зиялы қауым, бұқаралық ақпарат құралдары және саяси партиялар («Аманат», «Ақжол», «Ауыл») өкілдері, қоғам қайраткерлері, жас мамандар, облыстық мәслихаттың депутаттары, мемлекеттік органдардың өкілдері, жоғары оқу орындарының ректорлары, этно-мәдени бірлестіктердің және білім саласының өкілдері, блогерлер енгізілді. Барлығы 58 адам.
Осы орайда, облыстық қоғамдық штаб төрағасы ретінде Конституцияға енгізілетін өзгерістер туралы түсіндіріп өтуді жөн санап отырмын.
Айта кетейін, Түркістан өңірінде 914 сайлау учаскесі, 1 млн 163 мың сайлаушы бар. Сайлаушыларға Конституциялық реформалар туралы түсіндіру Штаб жұмысының негізгі бағыты болып табылады.
Қазіргі Ата Заңымызда 98 бап бар. Референдумда соның 33 бабына түзетулер енгізіледі. Бұл Конституцияның 3/1 бөлігі өзгереді деген сөз. Конституциялық реформа негізінен барлық мемлекеттік модельді кешенді түрде өзгертуге бағытталған. Бұл жөнінде Президент қазақстандықтарға арнаған Жолдауында: «Түзетулер «суперпрезиденттік» басқару үлгісінен ықпалды Парламенті және есеп беретін Үкіметі бар Президенттік республикаға түбегейлі көшуді көздейді», - деген болатын. Мемлекет басшысының айтуынша, Конституциялық реформа биліктің өкілді тармағын айтарлықтай күшейтеді. Үйлесімді және теңгерімді жүйені нығайтады. Парламенттің және барлық деңгейдегі мәслихаттардың ықпалын арттырады.
Сонымен қатар, халықтың ел басқару ісіне араласуы кеңейтіліп, азаматтардың құқын қорғау тетіктері күшейтілетін болады.
Нәтижесінде билік тармақтары арасындағы өзара қарым-қатынастардың оңтайлы балансы қалыптастырылып, мемлекет пен қоғамның арасында тиімді диалог орнатылады.
Осы тұста, суперпрезиденттік басқарудан түбегейлі бас тартып президенттік республика моделіне өту мақсатында келесі өзгерістерді енгізу, яғни Қазақстан Республикасының Президенті өз өкілеттілігі кезеңінде саяси партияға мүше болмау, Президенттің жақын туыстарының саяси мемлекеттік қызмет атқаруға, квазимемлекеттік сектор субъектілерінде басшы болуға құқығын алып тастау, Тұңғыш Президенттің президенттік лауазымға шексіз ұсынылу құқығын алып тастау, Тұңғыш Президенттің өкілеттілігіне қатысты барлық норманы алып тастау, Тұңғыш Президенттің өзгеріссіз қалған Тәуелсіз Қазақстанның негізін қалаушы деген мәртебесін алып тастау (Конституцияда «Елбасы» және «Тұңғыш Президент» термині жоқ), Президенттің облыстар, республикалық маңызы бар қалалар және астана әкімдері актілерінің күшін жою не қолданылуын толық немесе ішінара тоқтата тұру жөніндегі өкілеттіктерін алып тастау және Президенттің Сенаттың 15 депутатын емес, 10 депутатын тағайындау, ал оның 5-еуі Қазақстан халқы Ассамблеясының ұсынысы бойынша тағайындау, Президент облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың әкімдерін өңір (қала) мәслихаттарының барлық депутаттарының келісімін ала отырып баламалы негізде (кемінде екі кандидатура ұсыну арқылы) тағайындау, Президенттің аудан, қала, ауылдық округ әкімдерін қызметтен босату жөніндегі өкілеттігін алып тастау көзделуде.
Сондай-ақ, биліктің бірқатар өкілеттілігін қайта бөлу бойынша Президент облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың әкімдерін өңір (қала) мәслихаттарының барлық депутаттарының келісімін ала отырып баламалы негізде (кемінде екі кандидатура ұсыну арқылы) және Конституциялық Сот төрағасын, Жоғары Сот Кеңесі Төрағасын Президент Парламент Сенатының келісімі бойынша тағайындайды.
«Мемлекеттік хатшы» институты «Мемлекеттік кеңесші» институты болып қайта құрылады, ол ішкі саясат мәселесі бойынша ұсыныстар мен ұсынымдар береді.
Ал, Парламенттің рөлі мен мәртебесіне тоқталсақ, Мәжіліс бұрын заң жобаларын қарайтын және мақұлдайтын болса, енді заңдарды қабылдайтын болады. Оның құрамы енді 107 депутаттан емес, 98 депутаттан жасақталады. Қазақстан Халқы Ассамблеясының Мәжілістегі квотасы жойылады.
Сенат бұрын заң қабылдаса, енді заңдарды мақұлдайды немесе мақұлдамайды.
Мәжіліс депутаттары аралас сайлау жүйесі негізінде жасақталады: оның біріншісі, біртұтас жалпы ұлттық сайлау округінің аумағы бойынша пропорционалды өкілдік жүйесімен, екіншісі бір мандатты аумақтық сайлау округтері бойынша сайланады.
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті Жоғары аудиторлық палата болып қайта құрылады. Жоғары аудиторлық палатаның төрағасы Мәжілісте жылына екі рет есеп береді.
Сайлаушылардың бір мандатты аумақтық сайлау округі бойынша сайланған Мәжіліс депутаттарының мандатын кері қайтарып алу мүмкіндігі пайда болады.
Президент Сенаттың 15 депутатын емес, 10 депутатын тағайындайды. Ал оның 5-еуі Қазақстан халқы Ассамблеясының ұсынысы бойынша тағайындалады.
Конституциялық заңдар Парламент Палаталарының бірлескен отырысында, кемінде екі оқылымда қабылданады.
Халықтың өмірімен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіпті қорғауға, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында Республика Үкіметінің заң шығару бастамасы тәртібімен енгізілген заң жобалары Палаталардың бірлескен отырысында Парламенттің дереу қарауына жатады. Аталған заң жобалары қаралып жатқанда республика Үкіметі заң күші бар уақытша нормативтік құқықтық актілер қабылдауға құқылы.
Халықтың ел басқару ісіне араласуын кеңейту мақсатында Жер және оның қойнауы, су көздері, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, басқа да табиғи ресурстар халыққа тиесілі. Халық атынан меншік құқығын мемлекет жүзеге асырады.
Адам құқықтары жөніндегі уәкіл туралы заңға конституциялық мәртебе және оған Конституциялық кепілдіктер беріледі. Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Конституциялық сотқа жүгінуге құқылы.
Қылмыстық немесе әкімшілік құқық бұзушылық жасауға кінәлі деп танылған сот актісінің негізінде ғана мәжбүрлі еңбекке жол беріледі.
Сондай-ақ, өлім жазасына тыйым салынады.
Жалпы, бұл өзгерістер халықтың көп жылғы талап-тілектерінен туындап отырғаны анық. Өз кезегінде, бұл реформалар халқымызға мемлекетті басқару ісінде кең мүмкіндіктерге ие болуға жол ашып отыр. Сондықтан еліміз үшін тағдыршешті шешімдер қабылданып жатқан шақта Мемлекет Басшысы баршамыздың алдымызға қойып отырған міндеттерді абыроймен атқарып, Жаңа Қазақстанымыздың, Екінші Республикамыздың негізін қалауға, Ата Заңымызға өзгерістер енгізу арқылы мемлекеттілігіміздің моделін кешенді трансформациялауға аянбай атсалысайық! Жаңа Қазақстанды бірге өркендетейік!

Қ.БАЛАБИЕВ,
Референдумға қолдау көрсету мақсатында құрылған Түркістан облыстық Қоғамдық штаб төрағасы, облыстық мәслихат хатшысы.

Beket-T-r-araev-e1524148989729

Елге әр келгенде өзі алғаш рет әріп таныған, өзі демеушілік ететін елдің бір шеті саналатын «Талдыбұлақ» мектебіне соғып, оқушылар және ұстаздармен жылы-шырайлы кездесу өткізіп тұрады. Ауыл адамдарының жан-күйін, біртіндеп сұрап, көңілдеріне медеу болып келеді.
Жұртшылықты жиып, Абыз Әбіш кітабынан дәріс оқыды. 120 оқушыға сый-сияпат жасады. Оңтүстік Қазақстан облысындағы М.Әуезов атындағы университеттің құрметті профессоры, заң ғылымдары­ның докторы Бекет Тұрғараев лекция оқиды деп жариялаудың өзі адамға рух береді, болмасаң да ұқсағың келеді.
Әрбір ұстаз, оқушы, ата-ана оны түсініп жүр. Әр келгенде ата-бабаның рухына құран бағыштауды да естен шығармайды. Әр отбасының жәйін сұрап келгенге иман, тіріге салауат айтып жатады. Біздің Бекең барлық қазаққа ортақ. Қызылжарда жүріп, сүйегі сонау Колымада (Сибирь) қалды деп топшылап жүрген Мағжан Жұмабаевтың ескерусіз қалған әкесі Бекен мен анасы Гүлсімнің басына құлыптас орнатты.
Осы жайлы тебірене айтқанда әркім де көзіне жас алады. Міне, азамат!
Осы Бекеңнің арқасында бастауыш мектеп орталауға айналса, ауылға жол салынды, 2006-жылдан бері ешнәрседен тапшылық көріп жүрген жоқпыз. Осындай шағын мектебімізде аудан орталықтарының кітапханасында бола бермейтін классикалық кітаптар бар, соған мақтанамыз.
Ақын Қадыр Мырза Әлінің 20, академик С.Қирабаевтың 8, ақын Кәкімбек Салықовтың 10, Зейнолла Қабдоловтың 7, Ә.Нұршайықовтың 10, С.Сейфулиннің 7, Б.Майлиннің 7 томдығы кітапханамызда көздей жайнап тұр. Оқырмандарымыз да көп. Шымкентте тұратын ұстаздар, студенттер келіп тұрады. Бұның бәрі де демеушіміз Б.Тұрғараевтың арқасы.

Ф. АРТЫҚБАЕВА,
«Талдыбұлақ» мектебінің
бұрынғы директоры.

НАРТҰЛҒА!

Жұма, 20 Мамыр 2022 00:00

Балам деген жұрты болмаса,
Жұртым деген бала қайдан шықсын?
Ахмет Байтұрсынов

Ол әрдайым ақиқаттың ақ жолынан ауытқымай, әділдіктің ақ туын биік көтеріп келеді. Бұл – Биге лайық бітімнің белгісі.
Ол қашан да қарапайым қалпынан танбай, кісілік пен кішілікті қатар өрбітіп келеді. Бұл – адамгершіліктің үлгісі.
Сот саласының ұйымдастыру-үйлестіру ісіндегі әркез ол танытып отырған табандылық пен ерік-жігер оның іскерлігін танытса, айтқан сөзі мен атқарған ісінің әрдайым үйлесім тауып жатуы оның бәтуалығын білдіреді. Ұлы Абай айтқандай ақыл, қайрат, білімді тең ұстаған оның табиғатына тән байыптылық пен байсалдылық, пайым-парасатының молдығы мен ақыл-ойының кеңдігі, заңгерге тән берік ұстанымы мен айқын көзқарасы басқа да көптеген адами, кәсіби қасиеттері кім-кімге де үлгі, өнеге.
Бекет әділқазылар ауылының абыройы мен беделін әркез асқақ ұстап, биік көтеріп келе жатқан Тұлға.


Томас АЙТМҰХАМБЕТОВ,
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының бұрынғы төрағасы, заң ғылымының докторы, профессор.

888         Б.Тұрғараев

Әр дәуірдің өз тұлғалары болғаны әркімге де аян. Былайғы жұрт соларға қарап теңеледі, соларға қарап сомдалады. Дәл қазіргі таңда да біреулер танып, біреулер әлі қадір-құрметін біле алмай жүрген мақтан тұтар тұлғалар баршылық. Соның бірі айналасындағылар «Қазығұрттың қыраны» деп таңбалаған өзіміздің Бекет Тұрғараев туралы болмақ. Тауға қарап өскен, таудың баласы болғандықтан, көп таулардың ішінде сонау мен сонауға созылып жатпаса да, биігіне шықсаң, төңірек түгел көрінетін, аңызы тарихқа ойып жазылған киелі Қазығұрттай асқақ, әрі сәуелі, әрі мәуелі, әрі төл перзенті болғандықтан Нартұлға деп тақырып қойдық. Бұл таңбаны Қазақстан судьялар одағының төрағасы, Солтүстік Қазақстан облыстық сотының төрағасы кезінде емес, зейнеткерлікке шығып, ұстаз болып жүргенде жазып отырмыз.
Өйткені, нартұлға қызметте жүрсе де, қатарда тұрса да сыр-сипатын жоғалтпайды. Енді осылай деп жар салуға қандай негіздер бар дегенге келейік.
Туған жерге, өскен елге қарыз екенін естен шығармайды. Оған дәлелдер жеткілікті. Қазақстанның қайсы қиырында жүрсе де Қазығұрттағы үлкенді-кішілі қайырымдылық шараларының бірінен де қалмапты. Күні кеше ғана «Қазығұртты көркейтейік, ел болып!» акциясына қатысып, 1,5 миллион теңге үлес қосты. Қазығұрт жайлы шет тілінде кітап басылса оған демеуші болатынын хабарлады. Елден шыққан жазушы, марқұм Қалаубек Тұрсынқұловтың «Қазығұрт» жайлы көркемсуретті орыс және қазақ тілдерінде шыққан танымдық кітабына, Әбдірасыл Зұлпыхардың «Шуақ» кітабына демеушілік жасады.
«Қазығұрт энциклопедиясына» қосқан үлесі де қомақты. «Туған жерге тағзым!» акциясын қолдаушылардың бірі болды. Өзі бастауыш білім алған «Талдыбұлақ» мектебін қайта салдырды, компьютерлендірді, бүкіл республика жазушыларының кітабы қойылған кітапхана ашты. Әр жылы бірнеше рет келіп дәріс оқиды.
Туып-өскен елдегі мәдени орындарға көңіл аударып келеді. Қайта құру басталып, ел әбіржіген кезеңде «Киелі Қазығұрт» деген айбарлы атың бар, алайда қадірлі қонақтар келе қалса дәм таттыратын орын жоқ, – деп түрлі салтанаттар өтетін «Заңғар» мәдени-көпшілік сарайын бүгінгі заман талабына сәйкес етті.
Өзі сонау Солтүстікте жүрсе де, көңілі Қазығұртта болды. Әр келгенде айналасындағыларға Елбасының сындарлы саясатын жеткізіп, жастарды білімге, шеберлікке, кәсіпкерлікке щақырды.
Ауыл адамдарына мал тұқымын асылдандыруды насихаттады, өзгелерге үлгі болу үшін немере інісі Самат Амантайұлын сондай асыл тұқымды жылқы зауыт ашуға көндірді.
Қазіргі таңда Саматтың шаруасы еуропалықтардан қалыспайды. Мал тұқымын асылдандыру жәйімен танысқан сол кездегі облыс әкімі А.И.Мырзахметов жоғары баға берсе, сол кездегі аудан әкімі Т.С.Алиев мемлекеттік наградаға ұсынды.
Бекет мырзаның топ бастайтын, ел бастайтын ауыл азаматтарын іздестіріп, оларға көмек қолын созып жүргенін бүкіл аудан халқы жақсы біледі.
Оны міндет те етпейді. «Мен саған қарассам, маған құдай қарасады» дегенді айтып та жүреді. Бекеңнің елге жасаған жақсылығын теріп шығу мүмкін емес. Оны жариялай бергенді де жақтырмайды.
Қазығұрттан қанат қағып ұшқан жерлесіміз Бекет Тұрғаревтың азаматтығы жайлы, ғалымдар, саясаткерлер аузы дуалы азаматтар айтып та, жазып та жүр. Оны қайталамай жай ғана қатарымызда жүрсе де, елден шыққан жігіттерді іздестіріп жүретін «өзі ақын, өзі сері» марқұм Мәдәлі Сатпаевтың пікірін келтіргенді жөн көрдік.
«Айналайын Бекет Қазығұрттың бетке тұтары. Алдына жалынышты болып барғанның өзін көкке көтереді, дем береді. Бір қызығы, ат арылтып іздеп барсаң да, елге келсе де өзі күтеді. Бекеңнің арқасында мәртебеге қол жеткізіп, кейіннен қашқақтап жүргендердің талайын білемін. Анау «өйтті» дегенді білмейді ғой. Кейде сондайларға қарап тұрып күйіп кетесің». Бұдан артық не айтасың?
...Бекең сондықтан да – Нартұлға. Қашан да өзін Қазығұрттың перзенті санап, қолғабысын азаматтық борышым ғана деп біледі. Бекең Қазығұртымен мақтанып жүрсе, біздер азаматымызбен мақтанамыз.
Өсіп-өркендеген ауданымыздың мәдени-әдеби салаларында өз соқпағы бар. Ол әрдайым ақиқаттың ақ жолынан ауытқымай, әділдіктің ақ туын биік көтеріп, ел сенімін ақтап келеді.

БЕКЕҢ – ЕЛ ЖАНАШЫРЫ

Жерлесіміз Бекет Тұрғараевтың қоғамға сіңірген еңбегі зор. Сонысымен де беделді, абыройлы. Түрлі деңгейдегі сот төрағасы деген жұмысы бастан асатын лауазымдарда жүрсе де, қоғам өмірінде шешілмей жатқан мәселелерді шешуге, ұлттың жоғын жоқтап, түгендеп жүруге, ұйымдастыруға, мың-сан іс-шараларды жүзеге асыруға уақыт табатын. Республика түкпірінде ол араласпаған шаруа жоқ сияқты.
Сонау Маңғыстаудағы Пір-Бекеттің мешітін де қайта қалпына келтіруге атсалысыпты. Пір-Бекетке арналған құдайы асты 2010-жылы Оңтүстікте өзі бас болып өткізді. Пір-Бекет болса атасы да, бабасы да емес, бүкіл қазақтың мақтанышы.
Қызылжарда Тоқсан бидің бейітін ­тауып, шойыннан қоршау жасатып, күмбезін тұрғызуға себепші болды. Бүкіл қазақ қадірлеген әйгілі «Елім-ай» дастанының авторы Қожаберген жыраудың кесенесін көтеруде де азаматтығын танытыпты.
Төле, Қазыбек, Әйтеке билердің еңбектерін дәріптеудегі еңбегі өз алдына. Ол оңтүстіктердің көз алдына өтті. Абылай ханның ақ шатырын безендіруге жәрдемдесті. «Жеті жарғы» қайырымдылық қорын құрып, Әз-Тәукені солтүстіктің, онан әрі алтайлықтарға дәріптеді. Ормандай болған орысы, шүлдірлеген қазағы бар аймақта, қазақ тілін насихаттады, өзіне бағыныштылардан тікелей талап етті. Қазақтың ұлы ойшылдары Абай, Шәкәрім, Мұхтар сынды қаймақтары шыққан Шығыстағы еңбегі бір кітап боларлықтай.
Абайтанушы ғалымдар мен жазушылардың тұрақты демеушісі. Есімдері бүкіл қазаққа мәлім болған Зейнолла Қабдолов, Әзілхан Нұршайықов, Қадыр Мырза Әлі, Кәкімбек Салықов марқұмдармен сырлас, әрі жанашыр болса, Мұхтар Шаханов, Дулат Исабеков тағы басқалармен дос-жаран.
Қазақта «өзің би болмасаң да, би түсетін үй бол» деп мақтанышпен айтылатын сөз бар. Бекең жазушы болмаса да жазушылардан қалыспайды. Заңды да жазатын жан керек, оның жазған том-том ғылыми еңбектері бар.
Қазақстанның қайсы қаласына, ауылына барсаң да Бекет Тұрғараевты білетіндер табылады. Демек, ауданымыздың елшісі емес пе? Бекең басқарған судьялар одағының 3-4 сьез­деріне Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың қатысып сөз сөйлегенінің өзі, кейінірек «Құрмет» орденімен наградтауы неге тұрады?! Бұндай қошеметке ие болу оңай емес.
Қасиетті Қазығұрттан шығып, бүкіл республикаға танымал болған азаматты Нартұлға демегенде не дейміз. Әркім осындай-ақ болсын. Болмаса «Ауылым-алтын бесігім» деген әңгімені ғана айтып, қолынан келсе де көлеңкесін түсірмей жүргендер аз ба? Профессор Бекеңнің орны ала бөтен.


Жорабек СҮЙЕУБЕКОВ,
Қазақстанның құрметті журналисі.

ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ЖОЛ ЖОҚ!

Жұма, 20 Мамыр 2022 00:00

1604061168 news b

Қазіргі таңда қоғам алдындағы өзекті мәселелердің бірі – сыбайлас жемқорлық. Осы келеңсіз құбылыстың үдеп бара жатқаны ұрпақ тәрбиесіне зиян әкелетіні бәрімізді алаңдатады. Бұл мәселеге тереңірек үңілетін болсақ, сыбайлас жемқорлық ел болашағына, ұлттық қауіпсіздікке үлкен зиянын тигізеді. Яғни, осы келеңсіз құбылыспен күресу барша халықтың алдында тұрған ортақ мәселе екені айқын.
Қоғамдағы көкейтесті мәселе болып, өзек жарды проблемаға айналып отырған сыбайлас жемқорлық – ел ішіне білінбей кірген індет, жау. Ал, біздің осы жауға қарсы қолданар қаруымыз – қоғам. «Қоғам – өмірдің айнасы» дейміз. Айналамыз таза болса, өзіміздің әсемдігіміз еріксіз байқалады. Сондықтан да қоғам қарсы болса, жай емес, түгел қарсы болғанда ғана бұл індетті жоймақпыз. Бұл індетті жою бәріміздің міндетіміз. Ол үшін кез келген адам санасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәдениетін қалыптастыруымыз керек.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет – бұл адамның саналы және адамгершілікпен сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру қабілетін айтады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет дегеніміз, ол сол тұлғаның қоғам қауіпсіздігіне және игілігіне сыбайлас жемқорлықтың зияны туралы білімін қамтиды. Ол жеке тұлғаның жай ғана сыбайлас жемқорлықты төзбеуі ғана емес, сонымен қатар оны жоюға, онымен күресуге талпынуы болып табылады. Яғни, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет – ол жемқорлыққа қарсы белсенді азаматтық позиция.
Сыбайлас жемқорлықпен күресте әрбір адам өзінен бастауы тиіс. Ол қандай қызмет саласында отырса да, сол қызметінде «Мен еліме не беремін, осы қоғамның, мемлекеттің дамуы үшін қандай үлес қосамын», – дейтін болса, өз жұмысына, айналасына әділ қарап, таза жұмыс істегенде ғана осы кеселді толық жеңе аламыз деп есептеймін.
Біздің қоғамда сыбайлас жемқорлыққа орын жоқ. Қоғамның барлық күш-жігерін біріктіріп, осы дертті тоқтатудың барлық амалдарын қолдану арқылы ғана бұл құбылысқа қарсы тұруға болады.


Эльмира ОРЫНБАЕВА,
Қазығұрт аудандық пробация
қызметінің аға инспекторы.

044

Қасым-Жомарт Тоқаев Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының мерейтойлық саммитіне қатысты. Жиында сөйлеген сөзінде Президент халықаралық терроризм мен экстремизмге, есірткі және қару-жарақ айналымына, заңсыз көші-қонға тоқталды. Соның ішінде Ауғанстандағы ахуалдың өршуіне қарсы іс-қимылға ерекше назар аударды.

Биыл қаңтар оқиғалары кезінде Қазақстан Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымынан көмек сұрауға мәжбүр болды. ҰҚШҰ көмегіне жүгіну ішкі және халықаралық нормаларға сай жүзеге асырылды.

Бітімгершілік күштері елімізде еш оқ атқан жоқ, тек стратегиялық маңызы бар нысандарды күзетті. Жағдай тұрақтанған соң олар Қазақстаннан толық шығарылды. Қасым-Жомарт Тоқаев ұжымдық контингент жұмысының тиімділігі мен әлеуетін атап өтіп, оның Қазақстандағы бітімгерлік миссиясына оң баға берді.

Осы оқиғалардан кейін Президент геосаяси жағдай мен өзекті сын-қатерлерді ескере отырып, Қазақстанның Қарулы Күштерінің әскери дайындығын түбегейлі жаңғыртуды жүктеді. Оның ішінде Қазақстан армиясының техникалық және жауынгерлік жабдықтарын жаңарту міндетін қойды. Қарулы Күштерді заманауи, жоғары технологиялық қару-жарақпен, әскери техникамен жабдықтауды тапсырған Президент оларға қызмет көрсететін отандық өндірісті де дамыту қажет деді.

Қасым-Жомарт Тоқаев қасіретті қаңтар оқиғаларының сабағын ескере отырып, қару-жарақ және әскери техника сатып алудың биылғы жылғы жоспарын қайта қарауды, Қазақстанның Қарулы Күштерінің кадрлық әлеуетін арттыруды тапсырды.

 

Куралбаев Алмас Ахметкәрімұлы

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Менеджмент және туризм кафедрасының PhD, аға оқытушысы, Жаратылыстану ғылымдары академиясының корреспондент мүшесі.

 

 

033

Береке-бірлігімізді сақтамасақ, жетістіктеріміздің бәрінен айырылып қалуымыз мүмкін, қаңтардағы дүрбелең кезінде бұған көзіміз анық жетті, деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Бұл оқиғалар ел дамуын жаңғыртуға жаңаша серпін беру керектігін көрсетті. Бұрын-соңды болмаған қауіп-қатермен бетпе-бет халық мемлекетіміздің тұтастығы мен егемендігіне зор қауіп төнгенін түсінді, тәуелсіздіктің қадірін жете сезінді. Татулық пен тұрақтылық, тыныштық пен бейбітшіліктің маңызын түйсінді, ел бірілігіне іріткі салушылардан мемлекетті қорғап қалды.  

Қазақстан Президенті қоғам мен мемлекеттің елді басқару ісінде қоян-қолтық араласып, үйлесімді жұмыс атқаруын көздейтін реформаларды референдумға шығару туралы шешім қабылдады. Референдумда азаматтар Қазақстан Конституциясына енгізілетін өзгерістерге қатысты өз пікірін білдіреді.

Халықтың көпшілік дауысымен референдумда аталған реформалар қабылданған жағдайда мәселен, азаматтардың саяси бәсекелестігі артады: Мәжіліс депутаттығына партиялық тізім бойынша ғана емес, өзін-өзі ұсынушы ретінде де сайлана алады. Осыған дейін партияда болмаған азаматтар Мәжіліске ғана емес, жергілікті өкілді органдарға да сайлана алмайтын. Бұдан былай мажоритарлық жүйе бойынша әр өңір Парламенттің төменгі палатасына кемінде өзінің бір депутатын сайлай алады.

Қазақстанда әр адамға теңдей мүмкіндік беретін саяси жүйенің үстемдік құрғанын қаласаңыз референдумға барыңыз!

Досанов Нурбай Ермаханович

ҚР Президенті жанындағы мемлекеттік басқару Академиясының Түркістан облысы бойынша филиалының аға оқытушысы, ғылым магистрі.

02

Как известно, на XXXI сессии Ассамблеи народа Казахстана, которая прошла под девизом «Единство народа – основа обновленного Казахстана», Президент Касым-Жомарт Токаев предложил провести 5 июня текущего года республиканский референдум для внесения поправок в Конституцию. Последний референдум был проведен в 1995 году.

«Обновленная версия конституции предусматривает независимость президента от всех политических сил и партий. Близким родственникам главы государства запрещено занимать политические должности и руководящие должности в квазигосударственном секторе. Предстоящий референдум определит будущее Казахстана. Каждый гражданин может проголосовать и внести свой вклад в будущее страны в этот исторический момент», - сказал К.Токаев.

Это, безусловно, важный шаг, который напрямую повлияет на судьбу не только страны, но и будущих поколений. Это решение главы государства является самым справедливым процессом обоснавания прав и свобод народа посредством всенародного голосования. Я призываю всех вас принять участие в референдуме и внести свой вклад в создание нового Казахстана.

Айкозов Сейдулла Ибадуллаұлы,

Кандидат исторических наук, доцент,

Член Союза журналистов РК.

01

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев саяси жүйені жаңғыртып, мемлекеттік басқару ісіне, заң шығару процесіне өзгерістер енгізуді бастап кетті. Оның айқын дәлелі ретінде 5 маусым күні өтетін референдумды айтуға болады.

Рас, бір жүйеден екінші жүйеге ауыса салу оңай емес. Ол үшін ең алдымен адамдардың өміріне кепіл болатын құнды құжат —Конституцияны өзгерту керек. Одан кейін сол құжатты негізге алып, жаңа жүйемен жұмыс істейтін жас кадрлар даярлау қажет. Бұл бүгінгі қоғамның басты талабы. Өйткені ескі жүйе, ескі сүрлеу елді жалықтыра бастағанын, халық та әділетті қоғамда, тең дәрежеде өмір сүргісі келетінін ашық айта бастады. Кешегі қаңтар оқиғасында елдің бұл талабы ашық айтылып та жатты. Енді міне, елдің сол талабына құлақ түретін бүгінгі билік оны ертерек жүзеге асыру жолдарын қарастыра бастады. Бірақ, біз бір нәрсені жақсы түсінуіміз керек, қандай да бір өзгерісті жалғыз Президент немесе үкімет басындағылар жүзеге асыра алмайды. Оны халық болып қолдауымыз керек. Егер біз өзгерісті қаласақ, бұл референдум сол өзгерістерге жасалып жатқан алғашқы қадам. Былайша айтқанда, мүмкіндік! Ендеше, сол мүмкіндікті жіберіп алмай, барынша тиімді пайдалана білейік!

Жүнісбекова Жанат Мансұрханқызы

Құқықтану магистры, “ОҚО талдау және болжау орталығы” қоғамдық бірлестігінің сарапшысы