Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Ержан Жылқыбаев ауданымызға жұмыс сапарымен келіп, аудан əкімі Т.Телғараевпен бірге өңірдегі әлеуметтік көмекті тағайындау жұмыстарымен танысты. Аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы А.Өсербаев пен жұмыспен қамту орталығының басшысы Р.Керімқұлова ауданымызда атаулы әлеуметтік көмектің тағайындау жұмыстары қалай жүргізіліп жатқандығын айтып өтті.

Айта кетсек, мемлекет тарапынан көп балалы аналардың әл-ауқатын арттыру мақсатында мемлекеттік жәрдемақы тағайындалуда. Ал, атаулы әлеуметтік көмек 2020-жылдың 1-қаңтарынан бастап жаңа форматта төленеді. Көп балалы отбасыларға мемлекеттік жәрдемақы 4 және одан жоғары кәмелетке толмаған немесе 23 жасқа толғанға дейін күндізгі оқу нысаны бойынша білім алатын балалары бар көп балалы отбасыларға табысына қарамастан тағайындалады.

Мұнан өзге «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасы арқылы атаулы әлеуметтік көмек алушыларды жұмыспен қамту шараларына тартуға басымдық беріліп отыр. Сондай-ақ, аз қамтамасыз етілген отбасылардың мектеп жасына дейінгі балаларына (1-6 жастағы) көмек көрсету (балалар тағамы, гигена құралдары және т.б), мектеп жасындағы балаларын оқу құралдарымен, мектеп формасымен, тегін тамақпен қамтамасыз етіледі. Атаулы әлеуметтік көмекті тағайындауда учаскелік комиссиялар жұмысы мен жауапкершілігі күшейтіледі.

Өкінішке орай, атаулы әлеуметтік көмек алушылар қатарында бірнеше жеке үйі, бірнеше автокөлігі бар, сондай-ақ, жер телімдері мен жеке қосалқы шаруашылығы бар азаматтардың болғаны жасырын емес. Бұл жағдайлар учаскелік комиссиясының жауапкершілігінде болады. Мұқтаждықты анықтау тәртібі заң жобасына сәйкес жүргізілмек. Жаңа тәртіпке сай, учаскелік комиссия тексеру жүргізу және қорытынды жасауды бұрынғыдай үш күнде аяқтамайды, жеті күн ішінде жүргізеді.

Ғазиза ҚОЙЛЫБАЕВА.

 

Заң үстемдігін нығайтуда заң шығарушы билік – Қазақстан Республикасы Парламент Мәжілісінің депутаттары жылдан-жылға жұмыс стильдерін ширатып, қалың бұқара арасында жиі-жиі кездесулер жасап, шалғайдағы ауыл тұрғындарының ұсыныс-пікірлеріне құлақ асып, жағымды үрдістерді қалыптастырып келеді.

Оған нақты айғақ, өткен сәрсенбі күні Қазақстан Республикасы Парламент Мәжілісінің депутаты, «Nur Otan» партиясы фракциясының мүшесі Ержан Құдайберген Төлепұлы жұмыс сапарымен ауданның шалғай ауылдарында болып, ауыл тұрғындарымен кездесті.

Алғашқы іс-сапарын халық қалаулысы Жаңабазар ауыл округіне қарасты жаңадан пайдалануға берілген 300 орындық М.Әуезов атындағы жалпы орта мектебі ұжымымен кездесті. Жаңадан ел игілігіне берілген мектептің құрылыс сапасына назар аударды. Сыныптарды аралап көрді. Білім беру жөнінде ұстаздармен пікірлесті.

Мұнан кейін халық қалаулысы ауыл орталығындағы «Жаңабазар ардагерлері» қоғамдық бірлестігінің зиялы қауым өкілдерімен кездесіп, пікір алмасты. Ауылдың бүгінгі өсіп, өркендеуіне ризашылығын білдірді.

Әрі қарай Сарапхана ауыл округіндегі индустриалды аймаққа орналасқан «CG Foods Central Asia» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жұмысшыларымен кездесті. 10 түрлі кеспе өнімдерін шығаратын зауыттың жұмыс процесімен танысты.

Мұнан соң Парламент Мәжілісінің депутаты аудан орталығындағы «Nur Otan» партиясы Қазығұрт аудандық филиалының ғимаратында Қазығұрт ауыл тұрғындарына жеке қабылдау өткізді. Жеке қабылдауға келген азаматтардың сұрақтарына ҚР заңнамасына сәйкес толыққанды жауап беріп, оның шешу жолдарын қарастыратынын жеткізді.

Парламент Мәжілісінің депутаты Ержан Құдайбергеннің шалғай ауыл тұрғындарымен кездесуінде аудан әкімі Т.Телғараев, ««Nur Otan» партиясы аудандық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Ә.Қожахан, облыстық және аудандық мәслихат депутаттары М.Мейірманов, А.Тасай бірге болды.

Ж.СҮЙЕУБЕКОВ.

 

Бiз мүлде жаңа қоғамда өмiр сүрiп жатырмыз. Жаңа қоғамның сипаты iскерлiк болса, бұл жолда жетiстiктерiмiз де аз емес. Ал, шешiмi күрделi мәселелер де бар. Оләлеуметтiлiк мәселе. Бұл салада қоғам өмiрiнде түбегейлi шешiмi табылмай тұрған мәселе, олкоррупция. Елiмiзде осы мәселеге арнайы қабылданған заңдар да, атқарылып жатқан жұмыстар да баршылық, бiрақ, бұл мәселе әлi толық шешiмiн тапқан жоқ.

Сыбайлас жемқорлықпен күресу Қазақстанның бүгінгі күнгі күрделі мәселесі болып отыр. Үлкен әлеуметтік қасірет болып табылатын ол саяси даму тұрғысынан бір-біріне ұқсамайтын әлемдегі барлық елдердің қай-қайсысын да қатты  алаңдататыны  анық.

Мемлекеттің дамуына бармақ басты, бұрынғы өткен ата-бабаларымыз да дөп басып «тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген. Олардың әділдік пен турашылдықты ту еткендігін ғасыр қайраткерлері Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би және тағы да басқа біртуар билер мен шешендердің өмірі дәлел болатындығын біз тарихтан жақсы білеміз.

Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес, сыбайлас жемқорлық қылмыстарға негізінен лауазымды қылмыстар жатады. Өмір көрсеткендей, қызмет өкілеттігін теріс пайдалану, билікті не қызметтік өкілеттікті асыра пайдалану, пара алу, пара беру, парақорлыққа делдал болу, қызметтік жалғандық жасау, көрінеу жалған сөз жеткізу, сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап ету, көрінеу жалған жауап беру, сарапшының жалған қорытындысы немесе қате аудару, жалған жауап беруге немесе жауап беруден жалтаруға, жалған қорытынды беруге не қате аударуға сатып алу, лауазымды адамдардың сот үкімін, сот шешімін немесе өзге де сот актісін орындамау, осындай қылмыстардың барлығы жемқорлық сыбайластық байланыстарды пайдалану арқылы жасалады.

Сонымен қатар сыбайлас жемқорлықпен пәрменді күресу үшін халықтың құқықтық сауатсыздығын жоятын, құқықты түсіндіру жұмысының деңгейі мен сапасын арттыру керектігінің маңызы зор. Халық өздерінің құқықтарын, өздеріне қарсы қандай да бір құқыққа қайшы іс-әрекет жасалған жағдайда қандай іс-қимыл қолдану керектігінің нақты жолдарын толық білулері қажет. Конституциялық тәртіпті қорғау, сыбайлас жемқорлықпен күрес аясында тиімді, бірыңғай жалпы мемлекеттік саясат жүргізу, мемлекет пен азаматтардың өмір сүруінің барлық салаларында сыбайлас жемқорлық пен оның көріністері деңгейін төмендету, қоғамның мемлекетке және оның институттарына сенімін нығайту бүгінгі күндегі басты мақсат.

Осы мақсаттағы жұмыстарды жүйелі жүргізуге әрбір азаматтың міндеті болып табылады.

 Ә.ТҰРҒАРА,

                   Сарапхана ауылдық округінің әкімі.

Ауылдардың жағдайы жақсарады

Сейсенбі, 14 Қаңтар 2020 00:00

Сессия

 

Өткен аптада Қазығұрт аудандық мәслихатының алтыншы шақырылымындағы кезектен тыс елу үшінші сессиясы болып өтті.

Сессияға аудан әкімі Т.Телғараев аудан әкімінің орынбасарлары, аудандық кіріс басқармасының және дербес бөлім басшылары, ауыл әкімдері мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.

Сессия жұмысына депутат С.Сманов төрағалық етті.

Сессияның күн тәртібіне арнайы үш мәселе ұсынылды: Бірінші мәселе «2020-2022 жылдарға арналған ауылдық округтердің бюджеті туралы» аудан әкімінің орынбасары Т.Қалымбетов, екінші мәселе «Қазығұрт аудандық мәслихатының 2019-жылғы 11-қаңтардағы «Қазығұрт ауданындағы учаскелік сайлау комиссияларының мүшелерін сайлау туралы» шешіміне өзгерістер енгізу туралы» аудандық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Р.Бөбетов, күн тәртібіндегі үшінші мәселе «Қазығұрт ауданы бойынша елдімекендердің шекарасын өзгерту туралы» аудандық жер қатынастары бөлімінің басшысы С.Әлсейітов баяндама жасап, түсінік беруге дайын болғанымен, бұл мәселелер тұрақты комиссияда жан-жақты қаралып, талдап-талқыланғандықтан мәслихат депутаттары бұл мәселелер жөніндегі шешімдерді бірауыздан қабылдады.

Сессия жұмысына қатысқан аудан әкімі Т.Телғараев қорытынды сөз сөйлеп, бір қатар сұрақтарға нақты жауап берді.

Сессия күн тәрібіндегі мәселелер бойынша тиісті шешімдер қабылдады.

Ж.СҮЙЕУБЕКОВ.

 

Тарихқа үңілсек, сыбайлас жемқорлық — адамзаттың дамуымен бірге  келе жатқан ең көне категориялардың бірі. Өкінішке орай, бірде-бір қоғамда оны түп тамырымен жоятын  идеология әлі қалыптасқан жоқ. Бүкіл әлем осы зұлым­дықпен күресуде. Мем­лекеттер одан арылу үшін өзінің заңдары мен мемлекеттік құрылымдарын өзгертіп, сыбайлас жемқор­лық­ты жоюдың жаңа жолдары мен техноло­гияларын енгі­зеді, алайда, онымен «жойылып» жатқан «сыбайлас жемқор­лық» жоқ, қайта өршіп, жаңаша бағытқа бейім­деліп алатыны белгілі. Сондықтан да, бұл  күрес тынымсыз әрі  тоқтаусыз жүргізіліп келеді. Мемле­кет­тің күші қоғамның қолдауынсыз жеңіске жете алмайтыны да белгілі. Мұндай  «өмір­шең құбыжық  құбылыспен» күресуде аза­маттық қоғам шешуші рөл атқарары сөзсіз.

Ал, қоғам дегеніміз – сіз бен біз, яғни,  заңға, қоғамдағы өзіміздің міндеттеріміз бен моральдық ахуалымызға деген бір-бірі­міздің қарым-қатынасымыз. «Қылмысқалып­сыз қоғамдағы қалыпты адамдардың қалыпты әрекеті», — дейді бұл жөнінде ресейлік жазу­шы В.С.Пикуля. Демек, зұлы­мдықтың тамырын  қоғамның өзінен іздеген жөн. Біз бұл әлеу­меттік зұлымдық­тың себебін өзімізден іздегені­міз абзал: сыбайлас жемқорлықтың неден бастала­ты­нын білсек те, неден бастал­ғанын байқасақ та, немкетті қарап, байқамаған кейіпте жүреміз. Кейде оған өзіміз себепші де боламыз. Бәрі содан басталады.

Біз әділетсіздікті көргенде, мемлекетті кінә­лап, өз ренішімізді білдіреміз, алайда, сыбай­лас жемқорлықпен күресуге келгенде, ешқайсымыз атсалыспаймыз. Көптеген азамат­тарымыз күнде­лікті тұрмыстағы сыбайлас жемқорлықты көре-тұра заңсыз­дыққа жол береді, оны әшкерелеудің орны­на бейқамдық танытады. Кейде, олар мұны солай болуы керек деп те ойлайды. Мұндай жағ­дайда  мемле­кет те,  құқық қорғау орган­дары да ешнәрсе істей алмайды. Бәрін жазалап, қапасқа отыр­ғызу мүмкін емес. Сондықтан да, сыбайлас жемқор­лық­пен тиімді күресу үшін оған  әрбір азамат­тың жауапкершілікті сезіне, белсене арала­сып, атсалысқаны керек, оны құрықтауға өз  үлесін қосқаны  керек.

Яғни, азаматтардың сы­бай­лас жемқорлыққа деген  көзқарасын өзгер­пейінше, тиімді нәтижеге жету мүмкін емес.

                                                    Жомарт ШАРАХИМБАЕВ,

Қазығұрт аудандық мәслихат

аппаратының тұрақты комиссиялар

бөлімінің бас маман-заңгері.

Оқырман алғыс айтады

 

Кеше ғана табалдырығымызды аттап келген тышқан жылы елімізге жақсы жаңалықтарымен есте қалар деген үміттеміз. Өткен жылға өкпеміз жоқ. Өйткені, 2019-жылда әкімшілік тарапынан ауданымыз үшін және ондағы халық үшін атқарылған еңбектер аз болған жоқ. Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде «Билік пен халық арасында диалог болуы тиіс», – деп айтып кеткен болатын. Шынында халықтың күнкөріс деңгейін көтеру үшін билік алдыменен халықтың өмірімен хабардар болуы тиіс.

Қазығұрт ауданының әкімі Т.Телғараевтың еңбегі ел игілігіне жарап отыр. Бұған оның аудан үшін атқарған еңбектері дәлел бола алады. Әкім тұрғындармен байланыс орнату үшін қабылдау жүргізіп тұрады. «Балташыға ағаш шабу үшін балта керек», – демекші әкімнің халықпен жұмыс істеуіне ең қажетті нәрсе – халық тұрмысымен етене таныс болғандығы.

Ауданымызда әлеуметтік көмекке мұқтаж жандар баршылық. Ал, аудандық биліктің басты міндеттерінің бірі – қалың бұқараның әлеуметтік тұрмысын жақсартуға деген әрекеті. Өйткені, халықтың әл-ауқаты жақсарса, онда өңіріміздің дамуы жеделдей түсері анық.

Жуырда «Нұр Отан» партиясы Қазығұрт аудандық филиалының ғимаратында аудан әкімі Т.Телғараевтың жеке қабылдауы өтті. Оған аудан әкімінің орынбасарлары Серік Тұрсынқұлов, Тайбек Қалымбетов, облыстық мәслихат депутаты Нұржан Аширов қатысты.

Бір қуантарлығы, аудан әкімінің тапсырмасымен менің мәселем дер кезінде шешімін тапты. Аудан әкімі Т.Телғараевқа, аудан әкімінің орынбасарлары Т.Қалымбетовке, С.Тұрсынқұловқа, ризашылығымды білдіремін.

Алла сүйген құлына бақ пен тақты береді демекші, биік белестерден көріне берулеріне тілектеспін.

Алғысымды білдірудің басты себебі, тек маған ғана жасаған жақсылығын айту ғана емес, осы азаматтардың мәселені шынайы шешуі – басқада көмекке мұқтаж жандарға дер кезінде көмек бере алатынына сенім ұялатты.

К.ЖҮРШІБАЕВА,

Қазығұрт ауданының тұрғыны, зейнеткер.

Жолдау аясында

 

Жуырда аудан әкімдігінің мәжіліс залында атаулы әлеуметтік көмек көрсетудің жаңа тәсілдері бойынша басқосу өтті. Оған Түркістан облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы А.Темірбаева, аудан әкімінің орынбасары С.Тұрсынқұлов, аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы А.Өсербаев қатысты. Аталған жиынды аудан әкімінің орынбасары С.Тұрсынқұлов ашып, жүргізіп отырды.

Кездесуде 2020-жылдан бастап іске асырылатын атаулы әлеуметтік көмек көрсетудің жаңа тәсілдері мен мүмкіндігі шектеулі азаматтарға арналған «Әлеуметтік қызметтер порталы» жайлы басқарма басшысы А.Темірбаева толыққанды баян етті.

– Мемлекет басшысының 2019-жылғы 2-қыркүйектегі «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына арналған Жолдауында берілген тапсырмаларды іске асыру үшін заң жобасы әзірленіп, соның шеңберінде атаулы әлеуметтік көмек көрсетудің жаңа бағыты айқындалған болатын. Осы орайда, заңнамалық түрде аз қамтамасыз етілген отбасылардың балаларына кепілдендірілген әлеуметтік пакет анықталып, көп балалы отбасылар бұрынғыдай мемлекет қолдауына ие болады. Басты мақсат – нақты көмекке мұқтаж адамдарға мемлекет тарапынан жәрдем көрсету. Сондай-ақ, масылдық пен мұқтаждықты ажырата білуіміз   керек.    Мұнан   өзге        учаскелік комиссия мүшелері жұмыстарын ширатып, тиянақты жұмыс жүргізуі тиіс, шын мұқтаж азаматтарды анықтауда сіздердің жауапкершіліктеріңіз үлкен, – деді А.Темірбаева. 
     Жиын соңында тұрғындар басқарма басшысына сауалдарын жолдап, тұщымды жауаптар алды.

Ғазиза ҚОЙЛЫБАЕВА.

ЖАЛҒЫЗ ӨМІР СҮРЕ АЛМАЙ

Сейсенбі, 10 Желтоқсан 2019 00:00

 

(әңгіме)

                                 Жақыпбеков Есенқұл ақынның рухына арналады...

    

   ...Ұзынағаш Алматыға тиіп тұрған жер болса да, ару қаладағы ақын-жазушылардың ортасындағы пікір додасының қан базарында шомылып жүрсем деген ой жатса да, тұрса да ойынан шықпайтын. Айтыстың алаңында ширек ғасырдай жүрсе де, сылаң қаққан әсем қала өзіне тартуын қоймады. Шәмші, Төлеген, Жұмекен жүрген жер, Асқар көсілген одақ, Мұқағали жыр оқыған бақ...

     Жаныңның пернесін дөп басып, жүрегіңнің нәзік қылын шерте жөнелетін Мұқағали жырлары қандай! Қарапайым ғана сөздерден үлкен ой түйетін ақын өлеңдері жасынан жанына тым жақын еді. Әшейін бір күнделікті қолданыста жүрген сөздерді иіріп әкеліп, мазмұны терең пәлсапалы ойға жетектете салғанда, япыр-ау, мынау менің ойыма қалай келмеген деген тақуа қызғаныштың жетегіне еріп сала беретін. Енді сол ақындардың жүрген жерлерімен жүріп, көңіл түкпіріндегі негізгі кітабын да сонда жазсам деген ойдың сұлбасы қылаң бергелі қашан!..

     Солай ойлаған... Сөйтсе мүлде олай емес екен... Мұнда да көре алмау, қарадай күйе жағу, қасақана аяқтан шалу белең алыпты. Ақиқатты аттап өте салу, мінбеде басқа, үйінде өзге қаламгерлердің қос мекенді мінез қалыптастырғаны таң қалдырды. Әсілі ақын-жазушылардан дәл мұны күтпеген.

   Сол сол екен өзгенің тамшыдай жақсы ісіне қуана білетін иманмен тамырлас тілекші ұғымына әп-сәтте зымиян аярлықтың кебіні кигізілді. Бөгде, тіптен атын да естімеген ақынның жақсы өлеңін жаттап алып, астарлы ой, әйбат ұйқасына балаша қуанып жүретін Есенқұл жер жарылып жік шығып, аспан айырылып Мәді түскендей аңырайған да қалған. Ақын-жазушылардың қайнаған ортасындағы қызған көріктің сынына шыжғырылып, диірмен тасына түсіп ысылам, тұма ойдың кәусарынан жыр суарам деп келгенде, жәдігөй іштарлық пен сасық күншілдіктің куәсі болам деп әсте ойламаған. Күншіл күңіренгіш - қараулардың кезекті өсегін көп сәпіріктің біріне балай салуға да болар еді, алайда ақыл тоқтатқан, егде жазушылардың ғайбатшыларға: «Тәйт, ары! Доғарыңдар бос сөзді!» деп әділін айтып, тыйып тастамаған бейопа нәмәрттігі жанының түкпіріндегі бейкүнә бозторғайды шырылдатып жіберген...

                                           Жайыңды ұқса жалқы дос,

                                           Жаныңда біреу қалмай ма?

                                          Жалпының арзан бақытын,

                                           Бермеген біздің маңдайға...

   «Әй, есіл дағы, нәсілі зат Мұқағалиым-ай!.. Қарасаздан салып ұшып келгенде, адалдыққа ара тұрар арағайындықты әлдеқашан адыра қалдырған қаланың міз бақпайтын, мейірімнен жұрдай без бет тіршілігі сіресе қарсы алып, аппақ қардай бейуаз көңіліңнің көзесін күлпаршалап, сол сұрбеттенген қалпы жүйкеңді – жүн, жігеріңді - құм етіп, нәзік жаныңды аяусыз-ақ паршалағанын енді ұққандаймын...»

     ...Түннің қай мезгілі екенін бағамдай алмаған Есенқұл ары аунап, бері аунап тыпыршып жатты да, ақыры ұйқысы саппа ашылып кетті.  

     Қылыш – майдан ашып, қазына құрайды, қалам – қазына тауып, қайыр сұрайды, өзі де сонау бір жылдары арба сүйреп жан бақты; қырсық қырық ағайынды талай суайтқа жем болды: әсіресе, «Газель» мінген суаяққа оңбай алданғаны есінен шығар ма?.. Қалай болып еді өзі...    

***     ***     ***

     Екі қолға бір күрек табылмай, пәленің алды – қар, арты – дауыл болып жүрген күндері «Жұмысқа кеттім» дейтін де, базарға барып арба сүйрейтін.          

   ...Бірде су жаңа кремплин кәстөм-шалбар киіп, аппақ көйлегіне қанқызыл мойынтақ таққан, елудің ішін әлдеқашан аралап кеткен мұнтаздай кісі жүк тасуға жалдады. Неге екенін әлгі кісі алдынан шыққан көп тәшкішілердің ішінен мұны таңдады. Қаңғыған тас қабағына тиетінін қайдан білсін, Жасағанға шүкірлік айтып, қуанып кетті. Әлгінің қарыштағаны базардың ішкі жағындағы «оптовый» дүкеннің қасында тау боп үйіліп жатыр. Рейсіне екі есе берем дегесін, қуана-қуана жүктерді тиеп, тасып кеп берсін. Жүк көп – төрт рет, әлде бес қатынады. «Газель» жүкке сықия толды. «Енді дүкеннің алдындағы сыймай қалған қағаз жәшікті әкеле сал», дегесін зырылдап дүкеннің алдына келсін. Оқшау тұрған нән каробканы артқан күйі қайтып келсе, әлгі адам да, «Газель» де ізім-қайым. Порковщиктерден сұраса, «сен кете салысымен кетіп калған» дейді. Ұшып отырып дүкенге келіп: «Клиенттің мына заты қалып кетті» десе, сатушылар: «Біздің зат емес», – деп азар да безер. Тәшкісіне тиеген бойда, арбакештеріне келген олар да аң-таң. Кенет базар ашылғалы істейтін тісқаққан қара жігіт:

   – Әй, аңғал, ақыным-ай! Кедейдің етегіндегі бидайды тізесі қағып төгіпті, сені «лох» қылып кеткен ғой, – демесі бар ма.

   – «Лохы» несі? – дейді бұл.

        Соны да түсінбейсің бе? Сенбесеңдер ашып көріңдер, іші толған мусор болмаса,

бүгіннен бастап тәшкі сүйремей кетейін.

     Әлгінің сөзі шып-шырғасы шықпай, айна қатесіз келді де қойды – сырты мұқият скошталған қағаз жәшікті ашса, іші толған қоқыс. Арзымайтын ақшаға бола көзін шел басқан қаукөкірек зәнталақтың соншама дайындықпен келгенін айтсай! Мына қиянатқа шыдай алмаған мүбарак жүрегі кеудесіне сыймай тарсылдай соғып, өмірден баз кеше түңіліп кеткені сонша, басын қос қолдап сығымдаған күйі жас балаша еңіреп жіберді.  

     Сол кезде жасы келіңкіреп қалса да, тағдыр тауқыметімен арба тартып жүрген молда кісінің сабырға шақырып, басу айтқаны жадау көңілін жебеп, жарасына ем болды... Жанға жағымды қоңыр үнмен айтқан әпсана былай еді:

     «...Соноу бір ерте заманда қақ-соқпен ісі жоқ, бір қазақ сүт, айран, қымыз, қымыран сатып жан бағады екен. Күндердің күнінде саудасы жүріп кетіп, мол ақшаға кенеліпті. Ақшасы молайған бейбақ діндарлығы ұстап, Қажылық сапарға ниеттеніпті. Алла ниетін қабыл еткен болуы керек, Меккеге барып қайтатын қаржы жинап, көп ұзамай сапарға да аттаныпты. Жол азабын тарта жүріп, Саудияға жақындағанда мыңдаған адам сиятын дәу кемеге мінеді. Кемеде кім жоқ дейсің – мүсәпір де, міскін де, бай да, жарлы да, тіпті аң үйретуші цирктің адамдары да бар. Ұзақ жолдан шаршаған әлгі адам мызғып кеткен екен, шуылдаған жұрттың даусынан оянып кетіпті. Жұрттың бәрі кеменің желкенінде отырған маймылды қызықтауда екен. Анықтап қараса, маймылдың қолында – мұның ақшалы әмияны. Бар теңгесінен айырылған ол маймыл үйретушіге жағдайын айтып жалынады. Маймылдың егесі көптің бірінен әмиян алып, ішіндегі теңгені бір-бірлеп еденге тастайды. Маймыл да ақылға кеп теңгені тастай бастайды. Айырмасы сол бір теңгені – кемеге, бір теңгені – теңізге тастайды. Сөйтіп жарты ақша суға кетеді.

     – Бұйырғаны осы болды, разы болыңыз, – деген маймылдың иесіне:

     – Мың мәртебе разымын. Мың мәртебе разымын! – дей беріпті әлгі.

     – Оу, теңгең толық қайтпаса да, тоңқаңдай бергенің не? – дегендерге:

   – Пірадарлар, мен сендерге ақиқатын айтайын – Қажылыққа атақ үшін бара жатыр едім. Ақшаға қызығып ағарғаныма су қосып сатушы едім, Жаратқан бәрін көріп тұр екен – сүттің ақысын өзіме қалдырып, судың ақысын теңізге қайтарды, – депті.

        Есенқұл, бауырым, сен де нақақ алдандым деп қайғырма – бір жамандықтың, бір

жақсылығы болады. Байлық пен кедейлік – өмір жәрмеңкесіндегі Алланың сынағы ғана; құрма ағашы мен тікенекті қатар жаратқан Құдай жер әлемді де, пенделерін де уақыт сәтімен теңестіріп отырады. Есекті жақсы білгендіктен де оған мүйіз бермеген, ал әлгі наданға біреудің ақысы жібермейтінін таразылар парасат бұйырмаған. «Дүниеқоңыз сараңды екі бейпілдің бірі табады, ақылы асқан зеректі мың әйелден бірі табады». Әр құжыраның өз шырағданы бар – ертең-ақ шайырлық мәртебең асып, ақындық шырағың маздайды. «Ісі түскенде мүсәпір, ісі біткен соң кісәпір» боп шыға келетін адам кейпіндегі малғұндармен талай ұшырасасың, сол кезде ақылмен безбендеп, дос-дұшпанды ажырата біл; көкірек таза болмаса, көз тазасы не керек – жарымес достан, ақылды қас артық екенін келеңе сал; сырыңды ақтарғанда жан досыңды да дұшпаным деп ұқ...»

       Мұншама тұнық ақыл арба сүйреген адамнан шығады деп кім ойлапты! Ел іші ақылдың кеніші екен-ау!.. Қыдыр дарымаған адам, есек базарда делдал да бола алмайды, арба сүйреу бұған қол емес екен – сол күні тастап кетті.

       Өмірдің жал-жал бура толқындары соғып, жабырқаған сәттерде арбашы кісінің әпсанасын естеп қояды. Жанына медеу болар жұбату айтқан адамның аузы дуалы екен – аты мәшһүр ақын болды; кітаптары шықты; әндері ел аузында; алқалы жиындардың төрі тиген уақыттар да аз емес. Тәубе. Мүмкін нағыз Қыдыр ата сол болар?.. Кім білген?..

   ...Ақынға сөз Алладан қонады, тылсымнан құйылады – өңі, әлде түсі... Бұрын айтқан, айтпаған шумақтар зердесінде іркес-тіркес оқыла берді... оқыла берді...

                                 ...Айналайын ағайын,

                                     Сендермен жерді бір басқан.

                                     Сүйгізген, сүйген, мұңдасқан,

                                     Өмірі өлең жыр-дастан,

                                     Менде де арман жоқ шығар!..

                                 ...«Өсем» деген ұлды бағып,

                                   «Кетем» деген қызды бағып,

                                     Өмір өтті зырғып ағып.                                    

                                     Қайран өмір, сонша сүйген,

                                     Кетесің-ау, бір күні ауып...

                                  ...Есеп-қисап құра алмай,

                                     Ел қатарлы жүре алмай,

                                     Жақсыға да ілестім...

                                     Жаманға да ілестім...

                                    Жалғыз өмір сүре алмай...

                                                                          Нұрғали РАХАЕВ,

                               Халықаралық Жазушылар Одағының мүшесі.

ЖЕРІМІЗ ШЕТЕЛДІКТЕРГЕ САТЫЛМАЙДЫ

Сейсенбі, 10 Желтоқсан 2019 00:00

Жолдауға қолдау

 

Еліміздің Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына арнаған «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты алғашқы Жолдауында білім саласына мемлекет тарапынан жасалып отырған қамқорлықтың лебі есіп тұр. Жолдаудың «Әлеуметтік жаңғырудың жаңа кезеңі» деп аталынған төртінші бөлімінің алғашқы тарауы «Білім беру сапасын жақсарту» бойынша тұжырымдалған.

Мемлекет басшысы: «Жыл сайын 21 мыңға жуық мектеп түлегі кәсіби және жоғары оқу орындарына түсе алмай қалады. Жастардың бұл тобы жұмыссыздар мен маргиналдардың негізін құрайды. Олар амалының жоқтығынан қыл­мыс­тық және экстремистік ағымдардың ықпалына түсуде. Біз оқушылардың қабілетін ай­қындап,  кәсіби бағыт-бағдар беру сая­сатына көшуіміз қажет. Бұл саясат орта білім берудің ұлт­тық стан­дартының негізі болуы тиіс.

Экономикамызда техника сала­сының мамандарына сұраныс өте жоғары, бірақ мүмкіндіктер аз. Кәсіп­орындар тиісті мамандарды шет­елден шақыруға мәжбүр. Осын­дай келеңсіз жағдайды жедел түзетуіміз керек. Қала мен ауыл мектептері ара­сын­дағы орта білім сапасы алшақтап барады. Негізгі мәселе – ауылдық жерлер­дегі білікті педагог кадрлардың тап­шы­лығы. Сондықтан «Дипломмен – ауыл­ға!» бағдарламасының аясын кеңейтіп, жұмысты жаңа дең­гей­де жалғастыруымыз қажет. Үкі­мет­ке келесі жылдан бастап осы бағ­дар­­ла­маны қаржыландыруды 20 мил­лиард теңгеге жеткізуді тапсырамын. Дарынды ауыл жастарын іріктеп, отандық және шетелдік жоғары оқу орындарына дайындау керек» деді.

Қасым-Жомарт Тоқаев Жолдауда жердің шетелдіктерге сатылмайтынын кесіп айтты. Ол: «Жұртшылықты толғандырып жүр­ген жер мәселесіне арнайы тоқталғым келеді. Мемлекет басшысы ретінде тағы да мәлімдеймін: жеріміз шетелдіктерге сатылмайды. Оған  жол берілмейді. Бұл мәселе бойынша қауесет таратуды доғару керек. Бірақ жерді тиімді пайдалануды қамтамасыз ету – біздің міндетіміз.

Жер ресурстарын тиімсіз пайдалану мәселесі өте өзекті болып отыр. Жерге салынатын тікелей салықтар дең­гейі­нің төмендігі жағдайды күрде­лендіре түсті. Мемлекеттен жерді тегін жалға алу құ­қығына ие болғандардың көпшілігі жерді игермей, босқа ұстап отыр. Елімізде «шөп қорыған иттің» кебін киген «латифундистер» көбейіп кетті. Пайдаланылмай жатқан ауыл шаруашылығы жерлерін қайтарып ала­тын кез келді. Жер – біздің ортақ байлы­ғымыз және оны кім игерсе, соған тиесілі болуы тиіс. Үкімет пен Парламент осы түйткілді рет­теудің тиімді жолдарын ұсынуы керек. Бұл – өте маңызды мәселе. Мұны шешпей, отандық агроөнеркәсіп ке­шенінің сапалы дамуы мүмкін емес» деді.

Осы арада табиғат туралы өз толғанысымды бөлісейін. Табиғаттың көркін ажарландырып, жер бетін саялы баққа айналдыратын байлық көзі – су. «Судың да сұрауы бар» дейді дана халқымыз. Қазақстан Республикасында мол сулы өзендер, көлдер, теңіздер бар, осы мол суды өлшеусіз, есепсіз пайдалану судың азаюына әкеп соғып отыр. Мысалы, Арал теңізіне Сырдария өзені мол су әкеп қоректендіріп отырды. Кейінгі уақытта осы өзен суын көп мөлшерде күріш, мақта өсіруге пайдаланды. Соның салдарынан Арал теңізінің суы азайып, ол тартылып қалды. Тартылған су астынан тұзы шығып, кеуіп, ұшып ауа құрамына кіруде. Арал аймағының жағдайы осындай болды Ал Каспий теңізі мұнайдың қалдығымен ластанып, балықтар улануда. Міне, бұл да адам қолымен жасалған қатыгездік.

Табиғат байлығының бір тобы – жер бетіндегі әдемі өсімдіктер.   Өсімдіктер, ағаштар табиғатымызды түрлендіріп тұрған түкті кілем сияқты. Халқымыз өсімдікті өмір өзегі деп алып, одан қамқорлығын еш аямаған. «Әкеңнен мал қалғанша тал қалсын» деген көрнекті сөз соның айғағы. Ысырапсыз пайдаланғандықтан өсімдіктердің кейбір түрлер азайып бара жатқандықтан олардың 300-ге жуығы Қызыл кітапқа енгізілді. Елімізде сонымен қатар «Жасыл ел» бағдарламасы бойынша көптеген істер атқарылып жатыр. Менің ойымша, әрбір азамат оларды қорғаудың маңызын саналы түрде ұғынбаса, біздің керемет жасыл бағымызды ешқандай тиым салу құтқармайды.

Табиғаттың сәні де, әні де қалықтай ұшқан құстар. Олардың әсем әндері бойымызды балқытып, еріксіз еліктіреді. Олар – біздің қанатты достарымыз. Олар – табиғат сақшылары. Егістіктің, бау-бақшаның сенімді серігі. Сондықтан ата-бабамыз құстарды қадірлеп, құрметтеген. Олар батыр ұлдарын сұңқарға, сұлу қыздарын аққуға теңеген. Қазақстанда құстардың 480 түрі бар екен. Соның ішінде азайып кеткен құстар Қызыл кітапқа енгізіліп, қорғауға алынған.

Табиғаттың сұлу мүсіні, көрікті келбеті – хайуанаттар. Халқымыз ежелден-ақ жануарларды көзінің қарашығындай аялап, қамқорлыққа алған көздері мөлдіреп тұрған қыздарын «Ботагөз» деп атаған. Бүгінде орманның сәнін келтіретін жан-жануарлар азайып келеді. Соның бірі қазақ жерінде тас дәуірінен бері тіршілік етіп келе жатқан ғажайып хайуанаттар өкілі – Ақбөкен болып табылады. Оны халық көбіне киік деп атайды. Оның мүйізінің өзінен өкпе қабынуын, жүрек ауруын т.б. ауруларды жазатын емдік қасиеті бар екен. Ал, еті өте тез сіңетін жеңіл тамақ болып табылады. Қазақта киікті «қасиетті аң, киелі аң» деп атауы осыдан болса керек. Бірақ осы қасиетті аң бүгінде өте аз қалды.

Табиғат-Ана ішсін, бар қажеттіне жаратсын деп мөлдір су берді, ғажайып жасыл әлем сыйлады, орман-тоғайымыз әдемі болсын деп құсы мен әдемі аңдарын берді, қысқасы біз өмірге қажеттінің бәрін Табиғат-Анадан алады екенбіз.

Табиғат – бүкіл тіршілік атауының алтын ұясы және аялы бесігі, құтты қонысы мен өнер мекені. Табиғат – адамға қажет баға жетпес байлық, ырыс пен мол қазынаның қайнар көзі. Сондықтан халқымыз «Табиғат – адамзаттың өмір нәрі, қажетінің табылар содан бәрі» деп дәріптеген. Табиғат – адам бойына адамгершілік абзал қасиеттерді қалыптастыратын ұлағатты ұстаз. Табиғат адам өмірінің барлық қажетін толық өтей алу үшін ол міндетті түрде ештеңемен былғанып уланбауы тиіс. Адам өзінің де, табиғаттың да досы, санасыз іс-әрекет жасаса, жауы бола алады. Адам баласы табиғаттың ең ұлы перзенті болумен бірге ең ұлы қамқоршысы екенін ешқашан естен шығармауымыз керек.

Табиғат адам бойына шабыт, көңіліне қуат, сезіміне сұлулық пен сағыныш ұялатады. Адам бойына адамгершілік қасиеттерді қалыптастыратын мол тәрбие көзі. Адам табиғатқа мейірімділікпен, сүйіспеншілікпен, қамқорлықпен қарап, үйлесімділік сақталғанда, адамзат баласы үшін табиғат – кең сарай мәңгі тозбас құтты қоныс болатынын ешқашан ұмытпайық.

Еліміздің басшысы өз Жолдауында тағы да: «Аз қамтылған және көп балалы от­ба­сыларды қолдау үшін Үкіметке Дарын­ды баланың қабілетін дамы­ту­дың жол картасын әзірлеуді тапсырамын. Үкімет пен әкімдер осындай ба­ла­лардың үйірмелер мен орталықтарға, жазғы лагерьлерге баруы үшін мүм­кіндік жасауы керек... Білім саласына қатысты тағы бір мәселе – қаржыландырудың біркелкі болмауы және өңірлік басқарудың қазіргі жүйесінің тиімсіздігі. Білім бөлімдерін басқару және бюджет қаржысын әкімшілендіру функцияларын аудандық деңгейден облыстық деңгейге беру керек. Білім берудің барлық деңгейінде дербес қаржыландыру тәртібін енгізу қажет.

Тағы бір өзекті мәселе. Бұл – оқу­лық сапасының төмендігі. Оқушыларды сапалы оқулық­тар­мен қамтамасыз ету ­– тиісті министр­ліктің тікелей міндеті.

Мұғалімдер мен оқытушылардың әлеуметтік жағдайын жақсартпасақ, бұл шаралар жүзеге аса қоймайды. Сондықтан мен Тамыз конференциясында алдағы төрт жыл ішінде мұғалімдердің еңбекақысын екі есе арттыруды тапсырдым. Бұл – келесі жылдан бастап ұстаздардың жалақысы 25 пайызға өседі деген сөз» деді.

Гулмира ТУСКЕНОВА,

«Шарбұлақ» жалпы орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі.

 

Түркістан облысы әкімдігінің жаңа ғимаратында алғаш аппарат мәжілісі өтті. Облыс әкімі Өмірзақ Шөкеев жиналысты құттықтау сөзбен ашып, қатысушыларға сәттілік тіледі. Мәжілістің күн тәртібінде өңірдегі құрылыс саласы мен Түркістан қаласының дамуы, тұрғын үй құрылысы және экологиялық мәселелер қаралды. Түркістан облысы экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының мәліметінше, мемлекеттік жекеменшік әріптестік (МЖӘ) аясында жүзеге асып жатқан жобалар бойынша Түркістан облысы елімізде көш бастап келеді. Атап айтсақ, Түркия кәсіпкерлері халықаралық әуежай құрылысы мен денсаулық сақтау саласына тиесілі кешендерді жүзеге асырмақ. Жиын барысында басқарма тарапынан облыста МЖӘ датыму жөнінде ұсыныстар берілді. Олар: табиғи газ нысандарын сенімгерлік басқаруға беру, Түркістан қаласында тұрғын үй салу, жеке әріптес анықталмаған жобалардың есептеулерін қайта қарау, аудандық маңызы бар автомобиль жолдары мен ішкі көшелерді серіктестікке сеніп тапсыру, елді - мекендердегі санитарлық-тазалау жұмыстарын сервистік қызметке беру. Облыс басшысы бюджет шығындарын жеңілдету үшін мемлекеттік - жекеменшік әріптестік тетігін тиімді әрі белсендірек қолдану қажет екенін атап өтті. Бизнес пен биліктің арасындағы көпірге айналатын тәжірибеге тоқтала келе, инвесторларға қолайлы ұсыныс жасап, әлеуметтік маңызы бар салаларға басымдық беру керектігін талап етті. Жиналыста Түркістан қаласын дамытып, көгалдандыру және абаттандыру жұмыстарының барысы талқыланды. Арыс тәжірибесін негізге ала отырып, 32 секторға бөлінген Түркістан қаласын көркейту жұмыстары өңір басшысының қатаң бақылауында. Бүгінде қаланы көгалдандыру, абаттандыру, орталық көшелерді көріктендіру, күл-қоқыстан арылтып, ауыз су, газбен толық қамтамасыз ету, жарықтандыру жұмыстары қарқынды жүруде. Аппарат отырысында Түркістан қаласында жүріп жатқан тұрғын үй құрылысына қатысты соңғы мәліметтер талқыланды. Жыл соңына дейін «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасы аясында 1200 пәтерлі 20 тұрғын үй мемлекеттік қызметкерлерге беріледі. Оның ішінде арендалық 11 үйдің қабылдау актісі жүргізіліп, қазір үй кезегінде тұрған азаматтарға заң талаптарына сәйкес үйлестірілуде. Жиын барысында облыстағы қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын заңдастыру мәселесі талқыланды. Бұл мақсатта арнайы комиссия құрылып, оларды 1-шілдеге дейін толық жөндеу жүзеге аспақ.

Түркістан облысы әкімінің баспасөз қызметі

Мемлекеттік қызметтерАшық Әкімдік