1. Жүнісханның дүниеге келген баяны

Ертеде Омар уәли Бағыстани деген әулие кісі болыпты. Өзі тақыр кедей екен. Жасы едәуір ұлғайғанға дейін перзент көрмепті. Ол зайыбын жанына серік етіп алып, екеуі бір әулие орынға зиярат жасап, Құдайдан бала сұрапты. Сонда әулиеге түнеген уақытта көзі ілініп кетсе, түсінде екі көк кептерді көріпті. Ояна сала:

– Тұр, кемпір, болды. Бізге Құдай берді, – депті.

Содан көп ұзамай-ақ жұбайы жүкті болыпты. Түсінде аян бергендей, шынымен-ақ екі перзент бірінің соңынан бірі дүниеге келіпті. Екеуі де әулие болып шығыпты. Біреуі – Ташкенттегі төрт тарапқа әйгілі Шайхан Тәуір болса, екіншісінің аты – Жүнісхан екен.

Жүнісхан алғаш ел билеген патша болып, кейін әулие болып кетіпті.

2. Жүнісханның Ысмайыл Атаға шәкірт болған баяны

Һәзірет Ысмайыл Ата мен шәкірттері диханшылық қылып, қауын егіпті. Алайда олардың қауын еккен алқабына су бармапты. Содан Һәзіреттің өзі суға тоған болып жатып алады екен. Сонда ғана су арнасынан бұрылып шығып, қауын алқабына барыпты. Сол кезде шәкірттері дереу қамданып, қауындарын суғарып алатын көрінеді. Суғарып болды-ау деген уақытта:

– Суғарып біттіңдер ме, болдыңдар ма? – деп сұрағанда:

– Суғарып біттік, болдық, – десе, Ысмайыл Ата судан тұрады екен.

Бірде осылайша қауын алқабын суғарып біткен мезеттің үстіне ел патшасы Жүнісхан нөкерлерімен келіп қалыпты. Һәзірет судан:

– Ауп, – деп тұрып келе жатқанда, одан патша мен нөкерлерінің аттары үркіп кетіпті. Лезде Жүнісхан оған:

– Сен қандай адамсың? Байқамайсың ба? – деп тіл тигізіпті. Ысмайыл Ата:

– Тақсыр, кешіріңіз, байқамай қалдық, кешіріңіз, – деп судан тұрған бойда үсті-басын қағыпты. Су мүлдем жоқ, үсті-басы құп-құрғақ екен. Сол қаққан сәтте оның үстінен су орнына шаң шығыпты.

Жүнісхан патша ішінен: «Е-е, бұл тегін адам емес екен ғой, судан шыққан адамнан қалай шаң шығады?» – деп қайран қалып, өз жөніне кетіпті. Алайда күні бойы сол бір кереметті адам ойынан шықпай: «Бұл кісіге бекер қатты айтып қойдым-ау», – деп опыныпты. Елден:

– Бұл кісі кім? – деп сұрапты. Оған үлкен кісілер:

– Бұл – Һәзірет Ысмайыл Ата, өзі әулие кісі. Осы арада шәкірттерімен қауын егеді, – деп жауап беріпті.

Ертеңінде Жүнісхан патша Һәзіреттің алдына келіп:

– Кеше мен сізге қатты айтып, тіл тигізіп қойдым. Сізден ғафу өтінемін, – деп кешірім сұрапты. Ысмайыл Ата сыр білдірмей ізет сақтап:

– Оқа емес, өзім де байқамай қалдым, – депті.

Екеуі көп сұхбат құрыпты. Һәзірет Ысмайыл Атаның әңгімелері Жүнісхан патшаға ұнапты. Содан оған ықылас етіп:

– Мені өзіңізге мүрид-шәкірт етіп алыңыз, – деп өтініпті. Ысмайыл Ата:

– Біздің жолымыз бен сіздің жолыңыз бөлекше. Не патшалықпен, не ақыреттің тірлігімен болуыңыз керек. Екеуін бірдей алып жүре алмайсыз, – депті.

– Онда мен патшалықты біржола қоямын, – деп Жүнісхан патшалықты тастап, Һәзіретке ізбасар мүрид-шәкірт болып кеткен екен.

Оның арқасынан уәзірлері мен перзенттері келіп:

– Ел басшысыз, халық патшасыз болмайды. Патшалықты тастамаңыз, – дегенде, оларға:

– Жоқ, мен енді патша болмаймын. Ақыретке дайындық жасаймын, – деп шешімін өзгертпей қалыпты.

3. Әулиелік мақамға жетіп, От Жүніс атанған баяны

Жүнісхан патшалығын тәрік етіп, Һәзірет Ысмайыл Атаға ізбасар мүрид-шәкірт болған соң, ұлық ұстазынан жан-жақты ілім-білім алыпты. Үлкен ғұлама болып, әулиелік мақамға жетіпті. Енді ол ұстазына ұқсап судың басына тоған болып жатыпты. Сөйтіп, суды басқа арнаға бұрып, егілген қауын алқабына су шығарып беріпті. Һәзіреттің өзге шәкірттері қауынды суғарып болғанын хабарлап айтса, ол судан тұрыпты. Жүнісхан таза әулиелік дәрежеге жеткені соншалықты, ол судан тұрып, үсті-басын қаққан уақытта от шығады екен. Оған Ысмайыл Ата:

– Сен от Жүніс екенсің ғой, – депті. Содан От Жүніс атанып кетіпті.

4. Дәрежесі артып, Оқ Жүніс атанған баяны

От Жүністің дәрежесі бірте-бірте арта беріпті. Оның ата-анасының азан шақырып қойған шын әсілі аты – Жүнісхан мүлдем ұмытылыпты. Барлығы да оны құрмет етіп, От Жүніс деп атайды екен. Өзінің ділі (жүрегі) өте таза болыпты. Оның айналасындағы адамдар да таза жүріпті. Егерде ол бір лас тірлікті байқаса, сол істің иесін оқтай атады екен. Бірде сондай күнәһар адам атта келе жатқанда: «Аттым сені», – дегенде, атқан оғынан ол мұрттай ұшып құлапты. Сол күйінде жан тәсілім болыпты.

Содан әулие баба Оқ Жүніс атанып кетіпті.

Айтушысы: Мұхидинхан Әсламханұлы. Ол кісі бұл аңыз әңгімелерді атасы Сейдуалыхан Мұхидинханұлынан есітіп, ұғып алыпты.

Аңыз әңгімелерді жазып алған: Құралбек ЕРГӨБЕКОВ.

 

1. Жалпы ережелер

«Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсы (бұдан әрі – конкурс) өнегелі құндылықтарды жаңғыртуға және отбасы мен некенің (ерлі-зайыптылықтың) жағымды үлгісін таратуға, отбасы мәртебесін арттыруға бағытталған.

           Конкурс жылдың басында жарияланады және "Қазақстан Республикасындағы мерекелік күндердің тізбесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 31 қазандағы № 689 қаулысына сәйкес Отбасы күніне орай қорытындыланады..

Конкурсты өткізудің мақсаттары:

1) отбасы институтын, адамгершілікті, руханилықты нығайту, жауапты ерлі-зайыптылықтың маңызын тану;

2)ата-аналардың бала тәрбиелеудегі жауапкершілігін арттыру;

3)отбасылық құндылықтарды, кәмелетке толған балаларының еңбекке қабілетсіз және егде жастағы ата-аналарына қамқор болуын дәріптеу және кеңінен насихаттау;

4) қазақстандық отбасының жағымды имиджін насихаттау.

Конкурсқа отбасылар (бұдан әрі – үміткерлер) қатысады. Конкурс Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында ашық нысанда өткізіледі.

Конкурстың жеңімпаз отбасы жалпыға ортақ интерактивті дауыс беру негізінде айқындалады.

Конкурсқа қатысуға мүшелерінің еңбектегі, спорттағы, шығармашылық, зияткерлік, ғылыми жетістіктері жоғары отбасылар жіберіледі.

Мыналар:

1)қызметі Қазақстан Республикасының аумағында тыйым салынған ұйымдардың құрамына кіретін (кірген) мүшелері бар;

2)бұрын сотталған мүшелері бар отбасылар конкурсқа қатыса алмайды.

2. Конкурсты ұйымдастыру тәртібі

Конкурсқа қатысуға аудандық комиссияға жыл сайын конкурстың басталғаны туралы көпшілікке жариялаған күннен бастап бір ай ішінде мынадай құжаттармен бірге беріледі:

1) ата-аналардың (қорғаншылардың, қамқоршылардың) жеке басын куәландыратын құжаттардың көшірмелері, балалардың туу туралы куәліктерінің көшірмелері;

2) асырап алушы (қорғаншы) отбасылар үшін – жергілікті уәкілетті органның кәмелетке толмаған балаға қорғаншылықты (қамқоршылықты) белгілеу туралы шешімінен үзінді көшірме;

3) неке қию туралы куәліктің көшірмесі (бар болса);

4)  ата-аналарының біреуі қайтыс болған жағдайда, қайтыс болу туралы куәліктің көшірмесі – бар болса;

5) балаларды тәрбиелегені үшін алған көтермелеулердің, белгілі бір жетістіктері үшін алған көтермелеулердің бар екенін куәландыратын құжаттардың көшірмелері;

6) балалардың, ата-аналардың (қорғаншылардың, қамқоршылардың) жұмыс (оқу) орнынан анықтамалар және мінездемелер;

7) ұсынымдар (әріптестерінің, көршілерінің, достарының);

8) отбасы мүшелерінің еңбектегі, спорттағы, шығармашылық, зияткерлік, ғылыми жоғары жетістіктерін куәландыратын құжаттардың көшірмелері.

Ұсынылатын құжаттардың көшірмелерін үміткерлер ұсынған түпнұсқалар негізінде аудандық комиссияның төрағасы куәландырады.

Құжаттарды   көрсетілген   мерзімнен   кейін   ұсынған   үміткерлер конкурсқа қатысуға жіберілмейді.

Аудандық комиссияға ұсынылған құжаттар қайтарылмайды.

               Конкурсқа қатысушыларды іріктеуді аудан әкімі басқаратын конкурстық комиссия жүзеге асырады. Аудандық комиссия 12 мамыр күніне дейін құжаттар қабылдайды.

Аудандық конкурстан жеңімпаз атанған 4 отбасының материалдары 16 мамырға дейін облыстың басқармаға жіберіледі.

Материалдарды қарағаннан кейін комиссия төрағасы – аудан әкімі конкурс жеңімпаздарын айқындау үшін 14 мамырға дейін комиссия отырысын өткізеді және Хаттамалық шешіммен 4 жеңімпазды бекітеді.

Екі жұмыс күні ішінде төрт қатысушының (жанұяның) құжаттарын, өздерінің аудан әкімімен келісілген шешімін облыстық комиссияға жолдайды.

Облыстық деңгейдегі конкурстық комиссия ауданнан ұсынылған 4 үміткерден конкурстың облыстық турына 2 қатысушыны белгілейді. Облыстық комиссия төрағасы – облыс әкімі оны тиісті Хаттамалық шешіммен бекітеді.

Облыстық және аудандық комиссиялар үздік отбасыларды айқындау туралы шешім қабылдау кезінде мынадай критерийлерді басшылыққа алады:

1) отбасы мүшелері жетістіктерінің саны мен маңызы (отбасы тарихы – визит карточкасы – таныстыру рәсімі);

2) отбасылық дәстүрлер және жәдігерлер;

3) отбасының рухани-адамгершілік құндылықтары;

4) балаларының жетістіктері;

5) ата-аналарының үлгі тұтарлықтай жетістіктері;

6) отбасы құрамы (отбасы мүшелерінің саны – бір аумақта бірге тұрып жатқан бірнеше ұрпақтың өкілдері);

7) отбасының дарындары;

8) отбасының өмір сүру салты (саламатты өмір салты, бос уақыты және т.б.);

9) отбасының қоғамдағы беделі.

«Мерейлі отбасы-2019» ұлттық конкурсына қатысушылар құжаттарын Қазығұрт аудандық ішкі саясат бөліміне тапсыруы тиіс.

Анықтама телефоны.: 2-25-83, 8705-485-27-66.

«Мерейлі отбасы-2019» ұлттық конкурсының аудандық комиссиясы

Рухани жаңғыру

Баршамыз қызыға, жұмыла кіріссек,

ізгіліктің негізін қалар едік

Табысты болудың ең іргелі, басты факторы білім екенін әркім терең түсінуі керек. Жастарымыз басымдық беретін межелердің қатарында білім әрдайым бірінші орында тұруы шарт. Себебі, құндылықтар жүйесінде білімді бәрінен биік қоятын ұлт қана табысқа жетеді.
Н. Ә. Назарбаев

 

«Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласынан  

«Білекті бірді, білімді мыңды жығады». Осы сөзді бала кезімізде де жадымызға жиі құюшы еді. Міне, содан бері қаншама жылдар сусып өтсе де, бұл сөздің құны жоғалмай, маңызы арта түсті. Инновациялық технологиялар дәуірі білімнің ғана патшалық салтанат құрарын ұғындыруда. Ең үлкен капитал – білім. Барлық саланың бәсекеге қабілеттілігі осы білімге тіреледі. Қай саланың да қарыштап дамып, өркендеп өсуі білім мен ғылымның даму қарқынына тәуелді. Мұны «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында ҚР Президенті Н. Назарбаев ерекше атап көрсетті: «Технологиялық революцияның беталысына қарасақ, таяу онжылдық уақытта қазіргі кәсіптердің жартысы жойылып кетеді. Экономиканың кәсіптік сипаты бұрын-соңды ешбір дәуірде мұншама жедел өзгермеген. Біз бүгінгі жаңа атауды ертең-ақ ескіге айналатын, жүрісі жылдам дәуірге аяқ бастық. Бұл жағдайда кәсібін неғұрлым қиналмай, жеңіл өзгертуге қабілетті, аса білімдар адамдар ғана табысқа жетеді. Осыны түсінгендіктен, біз білімге бөлінетін бюджет шығыстарының үлесі жөнінен әлемдегі ең алдыңғы қатарлы елдердің санатына қосылып отырмыз. Табысты болудың ең іргелі, басты факторы білім екенін әркім терең түсінуі керек. Жастарымыз басымдық беретін межелердің қатарында білім әрдайым бірінші орында тұруы шарт.Себебі, құндылықтар жүйесінде білімді бәрінен биік қоятын ұлт қана табысқа жетеді».

Аталмыш мақаланы жай ғана оқып, насихаттап, талқылап қою аз. Ең бастысы, ертеңгі табысты қоғам үшін бүгіннен білім беру мен тәрбиелеуде жаңа бағыт-бағдарлар, тың идеялар ұстануымыз керек. Рас, біз кешегі кеңестік кезеңдегі бір ғана орталықтан шешілетін, бір ғана орталықтан жоспарланған, артық нәрсе ойлауға мұрсат бермейтін, тек жалақы алып жүре беретін формацияның алаңсыз өмірінен дағдымызды, әдетімізді, көзқарасымызды әлі де толықтай арылта алған жоқпыз. Қоғамдық сана жаңа нарықтық формацияға да түбегейлі қалыптасып үлгермеді. Нарықтық қатынасқа негізделген экономикалық заманның заңдылығын енді-енді түсініп келе жатқандаймыз. Сондықтан, тез бейімделу, айналаны, алыс-жақынды болжау қасиетін қалыптастыру үшін ұстаздар қауымына да жүктелер міндет аз емес. Кеңестік білім саласының жетістігін жоққа шығара алмаймыз, бірақ қазіргі кезеңге лайық тың ізденіс керек екені және рас. Білім саласын қоғамның ең қуатты армиясына теңер едім. Ал, тәрбие – оның тұғырнамасы.

Біздің ең биік мұратымыз – келешегі кемел білімді ұрпақ тәрбиелеу. Бала бойына сапалы білім мен үлгілі тәрбиені сіңіру –басты мақсатымыз деп білемін. Сондықтан, шәкірт бойына жақсы нәрсе сіңіру үшін үнемі әдістемелік ізденіс үстінде жүреміз. Жас жеткіншек санасы мектеп қабырғасында қалай қалыптасса, ертең еліне солай қызмет ететін болады. Мұны айтқан себебім, білім беру, тәрбие мәселесінде озық іс-тәжірибелер басылым беттерінде көбірек жазылса деймін. Сонда біздің де аларымыз аз болмас еді. Елбасының рухани жаңғыру мақаласы бағыт-бағдар беріп тұрғанда, баршамыз қызыға, жұмыла кіріссек, ізгіліктің негізін қалар едік.

Маржан ЕРЕСҚҰЛОВА,

«Майбұлақ» жалпы орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі.

Рухани жаңғыру

 

Қай халық болмасын, оның өзіне тән тұрмыс-тіршілігі, әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі болады. Сол халықпен салт-дәстүр бірге жасайды, оның тарихында өшпес із қалдырады. Ата-бабадан келе жатқан салт-дәстүрімізді ұмытпауымыз, санамызда мәңгі жаңғырығып тұруы үшін оны сақтап, ұрпақтан ұрпаққа жеткізе білуіміз қажет. Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласында халықтық салт-дәстүрлердің кейінгі ұрпақты жан-жақты келбетті, мінезін көркем етіп өсіруде тәлім-тәрбиелік, білім танымдылық рөлі орасан зор екені сөз етілген. Балалардың білім деңгейін көтеріп, шығармашылық белсенділіктерін арттыратын осы жолымыз екінші жағынан ұлттық кодымызды айқындап, нық шегелей түседі. Күллі мұсылман жұртына ортақ жыл басы – әз Наурыз мерекесін қазақ халқы ғана емес, еліміздегі басқа ұлт өкілдері де жарқын жүзбен, шат-қуанышпен тойлауда. Бұл салт-дәстүр Оңтүстікте бастау алғанмен, ауа райы суықтау өңірлерде мамыр айына дейін жалғасын табады. «Болашақ» мектеп-гимназиясында «Кең болсын қазағымның керегесі, Құтты болсын Наурыз той мерекесі» тақырыбымен әз Наурыз мерекесі жоғары дәрежеде тойланды.

Мерекелік іс-шарада мектеп-гимназия директоры Жанат Нұрқұл, кәсіподақ ұйымының мүшесі Әбдірай Бердібаев және қамқоршылық кеңесінің мүшесі Қамбар Жантасов ұжым мен келген қонақтарды құттықтап сөз сөйледі.

Мерекеге жиналған қалың көпшілік қазақтың ұлттық Сәлем беру, Бата беру, Сырға салу, Беташар, Шілдехана, Бесікке салу, Тұсау кесу, Ашамайға мінгізу және Тілашар секілді түрлі салт-дәстүрлеріне байланысты сахналық көріністерді тамашалады.

Технология пәні әдістемелік бірлестігі Ашамайға мінгізуді көрсетті. Бұл – баланың сана-сезімін жетілдіру үшін жасалатын тәрбиелік салттың бірі. 6-7 жасқа келген балаға арнап әсем ашамай істетіп, қамшы өріп, жеке тай атайды. Үйретілген жуас тайға ашамай ерттеп мінгізіп, «Сен енді азамат болдың» деген сенім ұялатып жүргізеді. Осындай сәтте ақ сақалды ата балаға бата береді. Содан соң оң қолына қамшы ұстатып, тайдың тізгінін өзіне беріп, аналар шашу жасап, ақ тілектерін білдіріп, Наурызкөже таратылады.

Ертеректе бабаларымыз ашамайға мінген балаларын көштің алдында салтанатпен жүргізген.

Әз Наурыз тойының соңы мерекелік ән-күй мен биге, әдемі концертке ұласты.

А.КЕНЕНБАЕВА,

Ф.ТЕЛЯПОВА,

«Болашақ» мектеп-гимназиясының технология пәнінің мұғалімдері.

 

              Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заңы 2001-жылдың 17-ші шілдесі күні қабылданған. Заң 2002-жылдың 1-ші қаңтарынан бастап күшіне енді.

               Қазақстан Республикасының «Балалы отбасыларға берілетін мемлекеттік жәрдемақылар туралы» Заңы 2005-жылдың 28-ші маусымында қабылданған. Заң 2016- жылдың 1-ші қаңтарынан бастап күшіне енді.

               Осы заңдарға сәйкес 2002-жылдан бастап мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек, 2016-жылдың 1-ші қаңтарынан бастап он сегіз жасқа дейінгі балалар жәрдемақысы аз қамтамасыз етілген отбасыларға төленіп келеді.

            2016-жылдың 1-ші шілде айынан бастап аз қамтамасыз етілген отбасыларға қосымша «Өрлеу» пилоттық жобасы енгізіліп, 95 отбасыға барлығы 22,0 млн. теңге, ал 2017-жылға 1195 отбасыға 544 млн теңгеге мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек шартты түрде әлеуметтік келісім-шарт негізінде тағайындалып, төленді.

          2018-жылдың 1-ші қаңтарынан бастап үш жәрдемақы, яғни, мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек, он сегіз жасқа дейінгі балалар жәрдемақысы, арнаулы мемлекеттік жәрдемақылары біріктіріліп, жаңа форматтағы атаулы әлеуметтік көмек түрі енгізілді.

       2018-жылы отбасының жан басына шаққандағы орташа табысы кедейлік шегінен, яғни 14849 теңгеден (ең төменгі күнкөріс деңгейінің 50 пайызынан) аспайтын 2662 аз қамтамасыз етілген отбасыларға жаңа форматтағы атаулы әлеуметтік көмек тағайындалып, толығымен төленді.

Елбасының 27.02.2019 жылы «Нұр-Отан» партиясының кезекті XVIII сьезінде Үкіметке көп балалы және аз қамтамасыз етілген отбасыларға қосымша көрсетілетін көмектер туралы нақты міндеттеріне байланысты 2019-жылдың 1-ші сәуірінен бастап,   жаңа форматтағы атаулы әлеуметтік көмекке тағы да қосымша өзгерістер енгізілді.

«Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» заңына тиісті өзгерістер енгізіліп 1-ші сәуірден бастап күшіне енді.

     «Кедейшілік шегінің мөлшерін айқындау туралы» Қазақстан                       Республикасының еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 31.08.2017 жылғы № 290 бұйрығына 20.03.2019 жылы № 135 бұйрығымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.

     Яғни, 2019-жылдың 1-ші сәуірінен бастап отбасының жан басына шаққандағы орташа табысы кедейлік шегінен, яғни 20789 теңгеден (ең төменгі күнкөріс деңгейінің 70 пайызынан) төмен көп балалы аналар мен аз қамтамасыз етілген отбасыларға тағайындалады.

  Сонымен қатар, «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алуға үміткер адамның жиынтық табысын есептеудің ережесін бекіту туралы» 28.07.2009 жылғы № 237-ө бұйрығына 29.03.2019 жылы № 153 бұйрығымен өзерістер мен толықтырулар енгізілді.

   Яғни, жаңа өзгерістер мен толықтырулар бойынша 2019-жылдың 1-ші сәуір айынан бастап отбасының жиынтық табысына он алты жасқа дейінгі мүгедек балаларға мүгедектігі бойынша мемлекеттік жәрдемақылар, «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқаларымен наградталған немесе бұрын «Батыр ана» атағын алған, I және II дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен наградталған көп балалы аналарға тағайындалатын және төленетін ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақылар, студенттердің стипендиясы кірмейді.

   Осындай жеңілдіктердің нәтижесінде аудан көлеміндегі көптеген көп балалы аналар мен аз қамтамасыз етілген отбасылар мемлекет тарапынан жәрдемақылар алатын болады.

Н.ЖҰМАШОВА,

аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік

бағдарламалар бөлімінің сектор меңгерушісі. 

 

         Қазақстан Республикасының «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Кодексіне сай жер қойнауын пайдалану құқығын тек мемлекет тарапынан рұқсат беру арқылы келісімшарт жасалады, ал кей жағдайларда мемлекеттік органдардың тиісті рұқсаты негізінде жүзеге асырылады. Сондықтан, пайдалы қазбаларды келісімшартсыз немесе мемлекеттік органдардың тиісті рұқсатынсыз өндіру заңсыз болып табылады.

         Пайдалы қазбаларды (шағал, құм, тас, топырақ және т.б.) өз бетінше өндіру салдарынан ірі залал келтірілген болса, ҚР Қылмыстық кодексінің 334-баптың 1-бөлігімен қылмыстық жауапкершілік көзделген. Аса ірі залал келтіруге әкеп соққан дәл сол іс-әрекеттер осы баптың 2-бөлігімен, ал қылмыстық топ жасаған іс-әрекеттер 3-бөлігімен сараланып, жауапкершілікке тартылады. Мысалы, айыппұл көлемі 3000 АЕК дейін, қамау 50 тәулік дейін, ал бас бостандығынан айыру 5 жылға дейінгі мерзімге дейін жауапкершілігі заңмен қаралған. Сонымен қатар, ҚР Қылмыстық кодексіне сәйкес қылмыстық құқық бұзушылық жасау қаруы немесе құралы болып табылатын ақша және өзге мүлiк тәркілеуге жататындығын айтып кету керек.        

         Осы бағытта аудан аумағында жер қойнауын (шағал, құм, тас, топырақ т.б.) өз бетінше пайдалануға тосқауыл қою мақстатында, аудан әкімдігі тарапынан жұмыс тобы құрылған. Аталған жұмыс тобы арнайы іс-шара жоспарын бекітіліп, елді мекендердегі тұрғындардың иелігіндегі кең таралған пайдалы қазбаларды өз бетінше заңсыз өндіруге мүмкіндік беретін қазу, тасымалдау техникаларын есепке алып, арнайы техника иелеріне заңсыз жер қойнауын пайдалану жұмыстарына қатысқан жағдайда құқықтық жауапкершілікке тартылатыны жөнінде ҚР Қылмыстық кодексiнің 334-бабын басшылыққа алып, жазбаша ескертулер берген. Әр бір ауыл округтерінде жер қойнауын өз бетінше пайдалануға мүмкіндік беретін жерлерге ауыл округі әкімшіліктері арқылы кезекшіліктер ұйымдастырылған.

         Осыған байланысты, заңдылықты одан әрі қамтамасыз ету мақсатында Қазығұрт ауданы әкімдігі азаматтарды құқыққа қарсы әрекет жасаудан алдын алуды және осы құқық бұзушылық үшін заңмен белгіленген жауапкершілік туралы ескертеді. 

         Егерде жер қойнауын өз бетінше пайдалану (шағал, құм, тас, топырақ т.б.)дерегі анықталған жағдайда, азаматтық борышыңызды білдіріп, бұл туралы шұғыл түрде ауыл округі әкіміне, учаскелік полиция инспекторына, жергілікті полияция қызметіне (102 телефонына) немесе аудандық кәсіпкерлік бөліміне (2-15-42, 2-17-19 нөміріне) хабарлауды сұранамыз.

С.НҰРМАНОВ,

Қазығұрт ауданы

                                                                                                 әкімінің орынбасары.  

 

Еңбек дауларының туындауының басты себептерінің бірі ол – жалақы мәселесі.

Облыстық мемлекеттік еңбек инспекциясы тарапынан Түркістан облысы бойынша 2018-жылы 4 мекемеде 466 жұмыскердің алдында 126,6 млн. теңге жалақы қарызы анықталып, мемлекеттік еңбек инспекторларының талабымен оның 82,9 млн. теңгесі төленген. Бүгінгі таңда 1 мекемеде 63 жұмыскердің алдында 39,8 млн. теңге көлемінде жалақы қарызы қалып отыр. Атап айтқанда, Сайрам ауданындағы «Stratus-Oil» ЖШС-нің 63 жұмыскер алдында 39,8 млн. теңге жалақы қарыздары қалып отыр. Бұл бойынша тиісті жұмыстар жүргізілуде.

Жалақыны уақытылы төлемеу түріндегі еңбек заңнамасын бұзғаны үшін аталған заң бұзушылық орын алған мекемелерге мемлекеттік еңбек инспекциясы тарапынан 7 орындалуы міндетті нұсқама беріліп, 1,723 млн. теңге көлемінде 6 әкімшілік айыппұл салынған.

Жалақы қарызы мәселесі облыстық үш жақты әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі комиссиясында және облыстық дағдарысқа қарсы штаб отырысында қаралып отырады.

Сонымен қатар Еңбекке ақы төлеу барысындағы диспропорция мәселесі де бүгінгі таңда күрделі мәселелердің бірі. Қазақстан Республикасында алдында «кедендік бірлестік», кейіннен Евразиялық экономикалық бірлестігі құрылып, Қазақстан Республикасы соның беделді бір мүшесі болуына байланысты басқа түрлі елдермен келісімдер жасалынып жатыр. Әр келісімнің астарында шетелдік мекемелермен бірлескен жобалар пайда болып жатса, сол жобалармен қоса, шетел жұмыс күші де Қазақстанға ағылуда. 2019-жылдың өткен кезеңінде Түркістан облысының аумағында Шетелдік ұйымдар мен шетелдік азаматтар жұмыс жасайтын ұйымдарды тексеру барысында диспропорцияға жататын айырмашылықтар анықталмаса да, алдағы уақытта бұндай жалақы айырмашылығына қатысты мәселелердің көтерілуі әбден мүмкін.

2019-жылдың 1-наурызына Түркістан облысы бойынша шетел жұмыс күшін тартуға рұқсаты бар 19 мекеме тіркелген. Бұл мекемелерде 6786 Қазақстан Республикасының азаматтары және 111 шетел мамандары жұмыс істеуде.

2018-жылы шетел қатысуымен тіркелген мекемелерді тексеру қорытындылары бойынша 29 заң бұзушылық фактісі анықталып, міндетті түрде орындау үшін 7 нұсқама берілді және 6 заңды тұлғаға 408850 теңге көлемінде айыппұл салынды (оның ішінде: «EVRASCON» АҚ құрылыс корпорациясының филиалы-жалақы қарызы бойынша).

Еңбек заңдылықтарына қатысты мәселелер туындаған жағдайларда, кез келген уақытта облыстық еңбек инспекциясы жөніндегі басқармасымен, оның мемлекеттік еңбек инспекторларымен байланысуға шақырамыз. Мына төмендегі ұялы байланыс, жұмыс сым тетігімен хабарласып, түсінбеген сұрақтар бойынша мәлімет алуға толық мүмкіндіктеріңіз бар.

Байланыс тел: 8(72533) 71150, 87012802111.

Б.БИСАРЫ,

Мемлекеттік еңбек инспекторы.  

ЖЫЛЫ ЖҮРЕК – ЖОМАРТ ҚОЛ

Жұма, 12 Сәуір 2019 00:00

Тренинг

 

Қазығұрт аудандық Психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті мекемесінде ерекше оқытуды қажет ететін балалармен бірге 2-сәуір – Дүниежүзілік аутизм мәселесі туралы ақпаратты тарату күніне орай, балалардың санасына мейірімділік, қайырымдылық ұғымдарын қалыптастыру, оларды кішіпейілділікке, бауырмалдыққа баулу мақсатында «Жылы жүрек – жомарт қол» атты іс-шара өтті.

Бүкіл әлемде 67 миллионнан астам аутизмге шалдыққан адам бар көрінеді. Дүние жүзінде 42 ер баланың бірі, 189 қыз баланың бірі аутизмнің спектрінде тұр екен. 2-сәуір – аутизм спектріндегі балалардың ата-аналары үшін ерекше күн. Қоғам «аутизм» дегенді естігенде оны бір ауру емес, ерекшелік ретінде қабылдағаны дұрыс. Өйткені, шын мәнінде аутизм спектріндегі балалардың бойында ерекше қасиеттер мен қабілеттердің барын жоққа шығара алмаймыз.

Алдымен іс-шараға қатысушыларға психологиялық тренинг өткізілді. Бір сәт тыныштыққа бөленген олар көздерін жұмып, назды саздың жетегінде жақсы қасиеттер мен істерді ойша елестетіп, мейірімділік пен ізгілікке, сүйіспеншілікке толы әлемге саяхат жасады.

Психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті мекемесінің меңгерушісі Айтбек Спатай сөзге шығып: «Қазақтың өзіне тән қасиетінің бірі – кең пейілділік, қонақжайлық болса, қандастарымыз мұқтаж жандарға жүрегінің жылуын, жомарттық қолын ұсынудан да еш тартынған емес. Жомарттық пен жақсылық жасау үшін адамның бай болуы шарт емес. Өзіңдегі барды өзгемен шын жүрегіңмен бөлісу – жақсы қасиеттің ең асылы. Ендеше, көп болып қолымыздан келген көмегімізді аямай, жақсылық жасауға асығайық. Бала сенімінің нық болуына қадам жасайық. «Қайырымы жоқ үйден без, жылуы жоқ үйден без» дегендей, балаларымыз үшін бүгінгі жылы лебіздеріңізді төгіп, қолдан келген жәрдемдеріңізді ұсынып, кең пейілділік танытуға келгендеріңізге үлкен ризашылығымызды білдіреміз», – деп, ата-аналар мен келген қонақтарға алғыс айтты.

Ерекше оқытуды қажет ететін балалар «Бақытты балалық шақ» тақырыбында сурет салудан сынға түсті. Олар өздерінің бойындағы ерекше қабілеттерін танытты. «Дені саудың – жаны сау» атты эстафеталық жарысы да өз деңгейінде өтіп, суретшілеріміз бен спортшыларымыз, байқау жеңімпаздары марапатталды.

Жұлдыз ҚАБЫЛБЕКОВА,

Психологиялық-педагогикалық түзету кабинетінің әдіскері.

 

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы – ел дамуының жарқын үлгісі мен нақты қадамдарын көрсететін келелі ой, салиқалы пікір, батыл шешімдерге құрылған маңызды құжат. Бұл мақалада сананы жаңғырту, ұлттық болмыстан, ұлттық кодтан айырылып қалмай, оны әлемдік құндылықтармен үйлестіріп, Қазақстанның игілігіне жарату жолындағы мақсат-мүдделер туралы өзекті мәселе көтеріліп отыр. Ұлттық код дегеніміз не? Бүгінде кең қолданылатын код деген сөзді құлыпты ашатын құпия кілт ұғымында түсінуге болар. Демек, қазақтың ұлттық коды деп қазақ халқының жаратылысын, табиғатын, рухани бітімін, өмір салтын айқындайтын белгілерді айтқан жөн шығар. Яғни, тарихи тамыры тереңде жатқан, ұлтымыздың күні бүгінге дейін бәрінен жоғары бағаланатын қасиеттері, солардың сығымдалып тұжырымдалған формуласы қазақтың ұлттық болмысының сырын түсінуге апаратын, тиісінше қастерлеп сақтауға жататын құпия кілттің тап өзі боп шығуы ғажап емес.

Қазақ халқының ұлттық болмысы ғасырлар бойы қалыптасып, бекем орныққан, сондықтан да, ол қазақ рухын небір күйзелістерден аман алып келе жатқан айрықша қасиетке ие.

Мемлекет басшысы аталмыш жаңғырудың негізгі қызметі мен ерекшеліктеріне ой жүгіртіп, бұл жаңғырудың маңыздылығына тоқталады: «Жаңғыру атаулы бұрынғыдай тарихи тәжірибе мен ұлттық дәстүрлерге шекеден қарамауға тиіс. Керісінше, замана сынынан сүрінбей өткен озық дәстүрлерді табысты жаңғырудың маңызды алғышарттарына айналдыра білу қажет. Егер, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды. Сонымен бірге, рухани жаңғыру ұлттық сананың түрлі полюстерін қиыннан қиыстырып, жарастыра алатын құдіретімен маңызды». Саяси, экономикалық реформаларда егеменді еліміз бірқатар жақсы нәтижелерге қол жеткізгені баршаға мәлім. Ол адами құндылықтар, рухани қазына, жастарды тәрбиелеу, олардың бойына патриоттық рухты сіңіре білу жұмысында рухани салаға басымдық берудің қажеттілігін алға қойып отыр. Бұл дегеніміз – ұлтымыздың барлық ұлттық салт-дәстүрлерін, мемлекеттік тіліміз бен әдебиетімізді, мәдениетімізді, ұлттық рухымызды жаңғырту деген асыл ұғымға келіп саяды. Елбасымыздың рухани жаңғыруға, руханиятқа, білім, ғылымға маңыз беруі – үлкен көрегендік пен ұлттың алға ілгерлеуін жылдам қарқынмен жылжытатын қозғаушы күш. Бұл – тәуелсіз еліміздің бақытты болашағы мен алаңсыз келешегі үшін жасалып жатқан жұмыс. Өйткені, рухани байлықтың кемел болғаны – бұл жеке азаматтарымыз үшін де, әрбір жеке тұлғадан құралған қоғам, туған еліміз үшін де өте маңызды үдеріс.

Ұлттық жаңғыру дегеніміз ұлттық санамен тығыз байланысты. Оның түпкі мақсаты – ұлттық бірегейлікті сақтап, ел ішінде бейбітшілік пен келісім үйлесе отырып, ұлттық береке, бірлік салтанат құрған бәсекеге қабілетті, табысты ел болу. «Сонымен бірге, жаңғыру ұғымының өзі мейлінше көнерген, жаһандық әлеммен қабыспайтын кейбір дағдылар мен әдеттерден арылу дегенді білдіреді», – деді Н.Ә.Назарбаев. Сондықтан, рухани жаңғыру үдерісін дер кезінде қабылданған оң шешім деп танимыз. Осы рухани жаңғырудың жүзеге асырылуын біз және сіз болып, «Бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып» бірлікте орындауымыз аса қажет. Бәсекеге қабілетті, әлемдік деңгейде танылған әрі дамыған рухани кемел ел болу – Елбасының асыл арманы. Ендеше, мемлекет басшысының жастарға соны серпін, тың бастама ұсынуы келешекке қамданудың әрекеті деп түсінеміз.

   Елбасы аталмыш тұғырнамасында білім, ғылымға ерекше басымдық беріп отыр. «Терең білім – тәуелсіздігіміздің тірегі», – деген ол «Мәңгілік ел» болуға қадам басқан тәуелсіз Қазақстанның ендігі жаһандану алдында ұлт ретінде жойылып кетпеуі үшін ұлттық кодын сақтаған, терең білімді, бәсекеге қабілетті, ұлттық құндылықтарын бойына сіңірген ақыл-ойы кемел тұлға болуына маңыз береді. Осы бағдарда ол бабалар ұлағатымен астасып жатқан зерделі ойы мен парасатты пайымын білдіреді: «Білімді, көзі ашық, көкірегі ояу болуға ұмтылу – біздің қанымызда бар қасиет. «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласында тарихтың өткеніне көз жүгіртіп, жаңа тарихи кезеңдерге жан-жақты баға бере отырып, рухани жаңғыру арқылы болашаққа деген өзінің парасатты пікірлері мен көзқарасын білдірді. «Екі дәуір түйіскен өліара шақта Қазақстанға түбегейлі жаңғыру және жаңа идеялар арқылы болашағын баянды ете түсудің теңдессіз тарихи мүмкіндігі беріліп отыр… Мен барша қазақстандықтар, әсіресе, жас ұрпақ жаңғыру жөніндегі осынау ұсыныстардың маңызын терең түсінеді деп сенемін. Жаңа жағдайда жаңғыруға деген ішкі ұмтылыс – біздің дамуымыздың ең басты қағидасы», – деп ел келешегіне үміт артады.

Ендеше, рухани жаңару арқылы әлем мойындар табысты ел болып, жарқын болашаққа деген сенім мен үмітті үндестіре отырып, баршамыз бірлік туы астында бақытқа бірге жетейік!

                                    

Б.ТОГАТАЕВА, 

«Қазанның ХХХ жылдығы» жалпы орта

мектебінің бастауыш сынып мұғалімі.

                                                

                                  

                                                  

Біздің міндетіміз білім беруді экономикалық өсудің жаңа моделінің орталық буынына айналдыру. Оқыту бағдарламаларын, сыни ойлау қабілетін және өз бетімен іздену дағдыларын дамытуға бағыттау қажет.

Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған Жолдауынан.

 

Әр дәуірдің өз міндеттері бар ,ал әр қоғамның онда өмір сүріп жатқан жандардың да алға қойған мақсат мүдделері армандарымен өмірлік ұстанымдары болады. Барлығы да мемлекеттің даму өзгеру бағыттарымен тікелей байланысты. «Оқу инемен құдық қазғандай», – деп Абай атамыз айтқандай, білім әр тұлғаның ақыл-ойымен, парасатын қалыптастырушы тірек және мемлекеттердің бәсекелестікке қабілетті болуын қамтамасыз ететін ең тиімді, әрі ұзақ мерзімді cтратегия.

Ал, жаңа бағытта жаңартылған бағдарламаға сәйкес, білім беру үрдісі жеке тұлғаның дүние ағымы мен жан-жақты дамуына әкелетін жаңару жолы. Білім беру жүйесінде орын алып жатқан қарқынды өзгерістер, тың бастамалар, ұстаздардың өзін-өзі жетілдіру мен кәсіби тұрғыда дамуына үлкен қозғау салуда. «Ұстаздың биігі ойлана қарасаң биіктей береді, үңіле қарасаң тереңдей береді, қол созсаң қарсы алдыңда, айналсаң артыңда тұрғандай», – деп Сократ айтқандай, Егеменді еліміздің білім саласына өзгерістер енгізіліп, жаңа талаптар қойылып отыр.

Ал, өз кезеңімізде табысты болу үшін оқушыға білім қандай қажет болса, дағды да, сондай қажет деген ойдың жақтастары көбейіп келеді. Міне, бұл шәкірттің ақпаратты есте сақтап, алған білімдерін ұғынуын, түсінуін және әртүрлі салада қолдана білуін талап етеді.

Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша, аудандық білім бөліміне қарасты «Болашақ» мектеп-гимназиясы, «Т.Рысқұлов» мектеп-лицейі, «Елшібек батыр», Жылыбұлақ, «Қызылата», М.Әузов атындағы, «Комсомол», Ө.Жамалов атындағы, Абай, П.Тәжібаева атындағы, «Жаңатірлік», Қ.Әбдәлиев атындағы, Қақпақ жалпы орта мектептерінен математика пәнінің 29 мұғалімі Қ.Сәтпаев атындағы мектеп-лицейінің базасында 2 апталық курстан өтті.

Білім беру жүйесінің реформасында әрбір пәнді оқытудың ғылыми дәрежесінің жоғары болуымен қатар, ғылыми негіздерінің берік игерілуін қамтамасыз ету. Оқыту әдістерін жетілдіріп, сабақта оқытудың белсенді түрлерін кеңінен қолдануға ерекше назар аударған.

Ұстаздарға «Өрлеу» БАҰО АҚФ Түркістан облысы және Шымкент қаласы бойынша ПҚБАЙ «Басқару және білім беру саласы» кафедрасының аға оқытушысы, тренері Егембергенова Маржан Ыбырайханқызы жетекшілік жасады. Өзінің білімділік, біліктілік, ұйымдастырушылық шеберлігімен баурап алған М.Ыбырайханқызынан үйренер үлесіміздің үлкен топ тұғырында тұрғанын түсіндік.

Оқу бағдарламасы барысында ұстазымыз М.Ыбырайханқызы Егемен еліміздің болашақ тұлғасын тәрбиелеу мен білім беру жолында жаңашылдыққа жаны құмар ізденімпаз, бәсекеге қабілетті, дені сау оқушының бейнесін жасауда жаңаша форматтағы сабақтар өткізу арқылы оқушылардың сабаққа деген қызығушылықтарын одан әрі дамыта, әрі үйрете отырып, үйретуге дағдылану, бағыт-бағдар беруде түрлі амал тәсілдерді қолдана білетін деңгейге жету – мұғалім, оқушы, ата-ана арасындағы қарым-қатынастың ынтымақтастығын құра алатындай жағдайға жету, бұл негізгі мақсат-маңызын мазмұнды мәлімдеді.

Мұғалімнің ең басты мақсаты әр ғылым саласына терең білім беру. Маржан Ыбырайханқызы лекция барысында математика пәнін жаңартылған білім беру бағдарламасында оқыту бойынша дәріс-тренингтер, критериалды бағалау моделін, жаңартылған білім беру бағдарламасындағы сабақты жоспарлауды қалыптастырушы бағалау тәсілдерін дидактикалық функцияларды қолдану жоспарын, саралау тәсілдерін, «Мәңгілік Ел» жалпы ұлттық идеясының құндылықтарын оқу мен оқытудың белсенді тәсілдерін пән бойынша педагогикалық білім, жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын мақсат-міндеттерін осыған сәйкес, педагогикалық әдіс-тәсілдерді білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына жетуде критериалды бағалау жүйесін қолдануды үйретіп, тәжірибе жүзінде көрсетті.

Сабақ барысында М.Ыбырайханқызы тиімді әдіс-тәсілдерді пайдаланып, түрлі саралау жұмыстарын жүргізіп отырды. Берілген тапсырмаларды орындау барысында айтылған кері байланыстарында мұғалімдердің сабақ беру үрдісінде негізге алатын 5 құжатпен. 1. Оқу бағдарламасы. 2. Оқу жоспары. 3. Қалыптастырушы бағалау. 4. Критериалды бағалау бойынша нұсқаулық. 5. Жиынтық бағалау бойынша ұсыныстарға арналған тапсырмалар жинағымен жұмыс жүргіздік.

Әрбір сабағымыз «Пликерс», «Тарсия», «Ротация», «Сыдырма», «Сократ шеңбері» секілді тәсілдер арқылы кері байланыспен аяқталады.

Оқушының білім алуына бағытталған оқыту ортасын ұйымдастыру, ұстаздың кәсіби шеберлігінің дәлелі. Оқытудың түрлері мен әдістерін жетілдіру арқылы оқушыға тәжірибелік бағыт беріледі. Ұстаз үнемі өзі айтып түсіндіргеннен жетекші сұрақтар арқылы баланың өзін ойландырып, өз жауабын өзіне тексертіп отырған артығырақ. Ал, оқушы тіпті түсінбесе диалогтық сұрақтар арқылы жұмыс жасау тәсілдері де, жаңартылған білім беру бағдарламасындағы баланың бағын ашар баспалдағы.

«Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын», дегендей ұстазымыз, әрі жаттықтырушымыз М.Ыбырайханқызының тобымызға жаңартылған білім беру бағдарламасын оқыту барысында әділ, білімді, білікті басшы, маман екенін білдік.

Жаңартылған білім беру бағдарламасын оқу барысында ұстаздар арасынан «Комсомол» жалпы орта мектебінің математика пәнінің мұғалімі Пердебек Сатеевтің жұмыс жоспары жоғарғы деңгейде бағаланды.

Ғылым патшасының жаңартылған білім беру бағдарламасындағы бағыт-бағдарын түсіндіріп, әдіс-тәсілдерді тәжірибе талдауында жоспарлы жұмыс жасап санамызға сіңірген сапалы сабақ жоспарлары үшін жаттықтырушымыздың еңбегіне жеңіс пен жеміс тілейміз!

Өміржан ШАЛҒЫНБАЕВ,

Қазығұрт ауданы.