Ұлт татулығы

 

Түркі тілдес халықтардың бірі болып саналатын татар халқының өкілдері Қазақстанға әр кезеңде және әр түрлі жағдайлармен қоныс аударып келіп, түп-тамырлары бір туыс халық ретінде қазақтардан пана тауып отырған. Қазандағы татарлардың бірі – Хакімжан деген кісі әскери адам болған. Оның жұбайы Захидадан туған екі ұлы, төрт қызы бар еді. Ұрпақтары кулактың әулеті деп қуғын көрген. Үйлерін конпискілеп алған. Басқа түскен бұл қиыншылықты көтере алмай Хакімжан атаның өзі 1925-жылы қайтыс болған. Сол уақытта оның үлкен баласы Мүбәракша он бес жаста болған екен. Ол отызыншы жылдардың ортасында анасы Захиданы және зайыбы Гулсумді алып, қазіргі Қазығұрт ауданына келіп, Жаңабазар елдімекенінде тұрақтайды.

Мүбәракша Хакімжанов он саусағынан өнері тамған ұста болады. Соның арқасында күнкөріс қамын жасап, ел қатарлы өмір сүруге ұмтылады. Соғысқа дейін 1936-жылы Сания, 1938-жылы Сайма, 1940-жылы Хауи есімді үш перзенті жарық дүние есігін ашады.

Отыз жасында ауданымыздан соғысқа аттанып, соғыста әрі солдат, әрі аспаз болған екен. 1945-жылы күзде елге оралып, еңбекке араласады.

Мүбәракшаның жұбайы Гулсум соғыстан кейін төрт құрсақ көтерген көрінеді. Біздің басты кейіпкеріміз Менехай (шын аты – Халипша) 1947-жылы 2-қаңтарда Жаңабазар ауылында өмірге келген. Одан соң 1950-жылы Қатима, 1954-жылы Рамил туылған. Қатима мен Рамилдің арасында жарық дүние есігін ашқан Рауил бір жарым жас шамасында шетінеп кеткен.

Татар халқының өкілі Менехай Хакімжанов Жаңабазардағы М.Горький атындағы мектепте сауат ашып, білім алған. Сегізінші кластан соң осы күнгі Сарапханадағы селолық кәсіптік техникалық училищеде оқып, токар мамандығын алған. Оны 1965-жылы аяқтап, сол арада шебер ұстаз болып қалған. Білімін көтеру үшін қосымша курстарда оқып келген.

Менехайдың өмірлік серігі Василя Абдуллақызы татар халқының өкілі, ол Башкирияның Федоровка ауданында, Балықылыбаш қыстағында 1950-жылы 3-қарашада туылады. Әпкесі Әмина Ташкентте тұрады екен, ол соған қыдырып келеді. М.Хакімжанов өзінің училищедегі шәкірттерін Ташкенттегі құрал-жабдық дайындау зауытына практикаға алып барғанда Василяға жолығып қалып, танысқан екен. Екі жас бір-бірін ұнатысып, бес-алты айдан соң 1973-жылы 22-ақпанда үйленеді. Сонда қызды ұзатып әкелгенде, Башкириядан әкесі Абдулла, шешесі Мағрифа, үлкен әпкесі Зүбәржәт, жездесі Қадим, Ташкенттегі әпкесі Әмина, сол үйдегі жездесі Рафик және отбасылық достары бірге келген көрінеді. Татар халқының ұлттық салты бойынша, негізінде қыздың үйінде некені оқытып ұзатады екен. Василя Ташкенттегі әпкесінің үйінен шыққан соң, неке Менехайдың үйінде, Жаңабазарда оқылыпты. Татарларда беташар деген салт мүлдем жоқ деседі. Тек ағайын-туыс және көрші-қолаңмен кішігірім той өткізеді.

М.Хакімжанов бізбен әңгімесінде: «Жаңабазар ауылында Әбдіқадір, Әбдіразақ, Тұрлыбек, Әбділла секілді қазақтармен, Тәшмәт деген өзбекпен жақсы қатынас жасап, өте сыйласып тұрдық. Өзім қазіргі Сарапханадағы ГПТУ-де 1977-жылға дейін ұстаздық қызметте болдым. Оның директоры Кеңес Оразбаев, орынбасары Манап Ерімбетұлы, аға шебер Толыс Әйтенов, шебер Әбіш Қалиұлы тәрізді қазақтармен, орыс ұлтының өкілі, шебер Владимир Голдовенмен біте қайнасып, тонның ішкі бауындай араласып, сыйласып жүретінбіз», – деді.

Василя үлкен ұлы Ринатты босанған соң 1974-жылдың соңында аудан орталығындағы тұрмыс қажетін өтеу комбинатының Жаңабазардағы бөліміне тоқымашы болып орналасқан. Үш жылдан соң аудан орталығына көшіп келіп, жұмысын осында жалғастырып, жиырма бес жыл бір жерде еңбек еткен. Елу сегіз жасында зейнеткерлікке шыққан.

1977-жылы аудан орталығындағы қазіргі Еділов көшесіне келіп, алдымен пәтерде тұрып, кейін үй алған Менехай тұрмыс қажетін өтеу комбинатына қатардағы жұмысшы болып кірген. Сексенінші жылдардың басында тері өңдеу цехы салынып, іске қосылған соң сол жерде аға механик болған. Содан соң технолог, кейін цех бастығы болып көтерілген.

Еліміз Тәуелсіздік алғаннан кейін 1992-жылы тері өңдеу цехы жекеменшікке сатылып кетеді. М.Хакімжанов 2009-жылы 62 жасында зейнеткерлікке шығады. Отбасында сиырлары, үйрегі, күркесі, тауығы бар, қазір үй шаруасымен айналысады. Қызыққан нәрсесі, хоббиі – ағаш егіп, айналасын көгалдандыру.

Осы күнгі Қазығұрт елдімекеніне келген соң Менехай мен Василяның отбасында 1980-жылы Мансұр, 1988-жылы Розалия дүниеге келіпті. Қазір Ринаты Мәскеуде, Мансұры Сарыағашта, Розалиясы Атакентте екен. Олар үш перзентінен 6 немере сүйіп отыр.

«Біз бұрынғы Ленинскіге, қазіргі Қазығұртқа келгенімізде, Еділов көшесінде небір қазақтың жайсаң, жақсы адамдары тұратын еді. Отызға енді келген жап-жас жігіт болатынбыз. Олар бізді балдарындай қабылдады. Тіпті бір үлкен кісі: «Өзі қазақ, әйелі неміс бір жас жігіт келді», – депті.

Аллаға шүкір, көшеміздегі адамдар өте жақсы. Сайран Еділов, Ағабек Алауов (жұбайы Зифа апа еді, қазір марқұм), Садық Кемелов (зайыбы Феруза апа болатын), Тұрғынбай Сманов (әйелі Күләнда еді) Шералы Махатов (Хадиша апа әлі бар), Ақжол Тоғаев (Өлмес апа бар), Дәулет-Айсұлу, татар халқының өкілдері Файзулла Габдуллин (жұбайы Фаузия апа еді), Фарид Габдуллин (Марина әлі бар), Ринат-Зейнеп, барлығымен тату-тәтті тұрып келеміз. Бізді қазір кейінгі жас ұрпақ балалары да, бәрі де құрметтейді.

Көктемде барлығы ақша жинап, мал сойып, көшемізде құдайы тамақ беріп отырамыз. Наурызды тойлағанда татар халқының құймағын, ұлттық тағамын дайындап ұсынамыз.

Орыс халқының өкілі Миша аға қайтыс болғанда, көшеміз бірігіп, ақша жинап, құдайысын өткізгенбіз. Сонда әйелі Тамара әпке қарсы болған жоқ.

Халықтар достығының, ұлттар татулығының үлгісін танытып, паш етіп отырған көшеміздің бірлігіне қуанамыз. Ұзағынан бола берсін деп тілейміз», – деді жетпіс екі жасқа келген Менехай (Халипша) Хакімжанов.

Құралбек ЕРГӨБЕКОВ.

Отбасылық құндылық

 

Он сегіз мың әлем дүниесіндегі барлық ғылымдардың патшасы атанған математика саласына кез келген жанның тісі батпайды. Өйткені, математика – ақыл-оймен байланысты өте күрделі ғылым. Шын мәніне келгенде, ғылымдардың атасы делінетін математика – адамға ой салу арқылы оны тереңнен толғанысқа түсіреді, ақыл-парасатын кеңінен іске қосады, осылайша адамдардың ойын жүйелі түрде шыңдап жетілдіреді. Басқа ғылымдарға қарағанда, математиканың адамдардың ойлау қабілетін жетілдіруде және дамытуда теңдесі жоқ өзінің айрықша орыны, рөлі бар екенін түрлі өзге сала мамандары да мойындаған. Адамдарды ойшыл, салмақты болуға, ақыл-парасаттылыққа жетелейтін математикаға бала кезінен құштар болған, бар ықыласымен, ынты-шынтысымен соған берілген, кейін тұрмысқа шыққан соң бала-шағасын да сол тамаша жолға бейімдеген, сөйтіп, мұғалімдер отбасына айналдырған, өзінің кезінде қос мектепке басшылық жасап, оларға өзіндік жаңалықтар енгізіп, ауданымыздың өсіп-өркендеуіне елеулі үлесін қосқан, «Еңбек ардагері» төсбелгісінің иегері Қантгүл Оразбаева жайында сыр шерткенді жөн көрдік.

Ол бұрынғы Ленгір (қазіргі Төлеби) ауданындағы Аққұм ауылдық кеңесіне қарасты Жаңа ұйым елдімекенінде, Оразбай Көбенұлы мен Шолпан Құдайбергенқызының отбасында 1941-жылы 2-ақпанда дүниеге келген. Негізінде анасы 11 құрсақ көтереді. Көпшілігі тұрақтамай шетінеп кетеді. Оразбайдың үлкен бәйбішесі Өлмес ападан туған Ергеш, кіші әйелі Шолпаннан туған Қолдас атты ағалары мен Қуанышбек, Есенбек деген інілерінің ортасында жалғыз қыз бала Қантгүл еркелеп өсіп, соғыс жылдарындағы ауыртпалықты оншалықты сезінбей де қалады.

Қантгүл Оразбайқызы 1947-жылы жеті жасында «Жаңа ұйым» бастауыш мектебінің табалдырығын аттаған. Математика сабағында көбейту кестесін тез жаттап алып, бала кезінен-ақ өзінің алғырлығы мен зеректігін танытқан. Басқа пәндерге қарағанда, математикаға жақын болып, оған деген ықыласы мен құштарлығы артып отырған.

Қ.Оразбаева бізбен әңгімесінде: «Бастауыш класты бітірген соң Ленгір қаласындағы №7 онжылдық мектепке (кейінгі уақытта оның ғимараты оқушылар үйіне айналып кетті) 5-класқа бардым. Уәли Вахитов деген татар кісі математикадан сабақ берді. Есепті жақсы шығаратын едім. Содан ағай мені мектеп бойынша үлгі етіп айтып жүрді. Ал, тарих пәні маған қиын соқты. Қанша тырыссам да оны үлгере алмадым. Сонда Уәли ағай: «Математикаға қабілеті күшті, ол тарих сабағын да меңгеріп кетеді», – деп мені қорғап, арашалайтын еді, содан кейін тарих пәнінің мұғалімі маған кешіріммен қарайтын болды», – деді.

Келесі жылы көрші ауылдағы «Момынай» жетіжылдық мектебіне барады. Мұғалімдер оның математикаға қабілетінің ерекше екенін бірден байқайды. Сонымен бірге қара сөзге шебер, орнықты да тиянақты, сабақ айтқанда нақ-нақ сөйлейтін жауабына, киімі мен өз ісіне ұқыптылығына риза болады. Мектеп директоры Шолпан Галимова оны өзгелерге үнемі үлгі ретінде көрсетіп отырады.

Осы күнгі Төлеби ауданындағы Әңгір ата ауылында онжылдық мектеп ашылып, біздің басты кейіпкеріміз Қантгүл Оразбайқызы сегізінші класқа сол жерге оқуға келеді. Өзінің өмірлік серігі атбұлақтық Мүсірәлі Жайлаубаевпен алғаш осы арада танысады. Сымбатты, сұлу, бойшаң жігіт қыз жүрегін еріксіз дір еткізеді. Екеуі сегізінші класта бірге оқып, әбден сыр алысып үлгереді.

«Әңгір ата» (кейінгі Абай атындағы) мектебіне Алматыдан қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, жас маман Несіпкүл Әбдікәрімова келгенде, басты кейіпкеріміз сол апайды өте жақсы көреді. Соған қызығып, көп еліктейді, мұғалім болсам деп армандайды. Қ.Оразбайқызы тек орыс тілі пәнінен төрт алып қалғандықтан, қазіргі Абай атындағы мектепті 1957-жылы күміс медальмен бітіреді.

Ағалары қолдау көрсетіп, демеген соң арман қанатында Алматыға алып-ұшып барып, Қыздар педагогикалық институтына оқуға түсіп, 1962-жылы физика және математика мамандығын алып шығады.

Әкесі Оразбай 1956-жылы қайтыс болған соң, үлкен ағасы Ергеш 1961-жылы отбасымен бұрынғы Фоголевкаға (осы күнгі Рабат) қоныс аударып көшіп келеді. Жас маман Қантгүл Оразбаева ағасының қолында жүріп, осы арадағы Жданов (қазіргі Қ.Әбдалиев) атындағы мектепте орналасып, физика және еңбек пәні бойынша сабақ береді. Математикадан сағат саны жетіспейді. Сонда Мүтәлі Әбдірайымовтың сабақ беру әдісін өте ұнатады. «Шіркін-ай, мен де солай математикадан сабақ берсем ғой», – деп арман етеді. Өз мамандығын жақсы көргені соншалықты, бір себептерге байланысты математик мұғалімдер жұмыста болмай қалса, солардың сабақтарын тегін-ақ өткізіп, тәжірибе жинақтауға ұмтылады.

Қасиетті Қазығұрт тауы баурайындағы Атбұлақ ауылында Жайлаубай деген атамыз елуден асқанда Ордабек болыстың ағасы, ғұлама молда Иманбектің бесінші қызы Бүбішті алып, Маханбетәлі, Мүсірәлі, Ақжол (Жұмаділ), Құрбанәлі, Жетпісбай (Оразәлі) атты бес бала көреді. Кенжесі Оразәлі атаның жетпіс жасында туылғандықтан Жетпісбай атанады. Екінші баласы Мүсірәлі Жайлаубаев мектепті бітірген соң Түркістандағы индустриалдық техникумда оқып, 1961-жылы техник-механик өндіріс оқуының шебері мамандығын алып шыққан. Тұрбаттағы селолық кәсіптік техникалық училищесінде алты ай, содан соң осы күнгі Сарапханадағы қалалық кәсіптік техникалық училищесінде бір жарым жыл өз мамандығы бойынша шебер ұстаз болған. Ол бұрынғы «Әңгір ата» мектебіндегі кластасы, уыздай, жас маман Қантгүлге институтты тәмамдап, мұғалім болып жүргенін кезінде, Фоголевкада кездеседі. Қос жанары ботаның көздеріндей мөлдіреген, жаны таза, ақ жүректі, сұлу қызға деген бұрыннан бар сезімі тағы да бел алып, күн өткен сайын жалындайды. Сөйтіп, бір-бірін ұнатқан екі жас 1963-жылы 29-қыркүйекте отау құрады.

Біздің басты кейіпкеріміз Қ.Оразбаева 1963-1968 жылдары «Атбұлақ» сегізжылдық мектебінде физика-математика пәндерінің мұғалімі болады. 1968-жылы директордың оқу-тәрбие жұмыстары бойынша орынбасары болып көтеріледі. 1969-жылы 10-мамырда Зәуір Әбдісаттаровтың ұсынуымен, аудандық оқу бөлімінің басшысы Мырзаш Тұтқабаевтың қолдауымен мектеп директоры болып тағайындалады.

Аудандық совет атқару комитетінің жауапты хатшысы Мейманқұл Кемелов пен аудандық совет атқару комитеті ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы Есенбек Шамбулов қолдау жасап, солардың жәрдемімен 1971-1972 оқу жылында «Атбұлақ» сегізжылдық мектебінде қосымша қос ғимарат бой көтеріп, пайдалануға беріледі. Сол жылдары ескі мектеп ғимараты интернат болып ашылады. Интернат меңгерушісі директордың оқу-тәрбие жұмыстары бойынша орынбасары Қолдас Қожанов болады. Алдымен интернатқа елу бала қабылданса, кейін 75 балаға дейін қабылданады. Содан кейін олардың қатарынан тағы бір ғимарат бой көтеріп, ол шеберхана болады. 1975-жылы директор Қантгүл Оразбайқызының тікелей еңбегімен, ұйытқы болуымен сегізжылдық мектеп орта мектепке айналады.

1977-жылы 11-мамырда «Еңбекші» сегізжылдық мектебінің директоры қызметіне ауыстырылады. Қ.Оразбаева өткен күндерді еске алып: «Еңбекші ауылындағы мектепте отыз балаға арналған интернат бар еді. Соған арнап асхана салып бердім. Орынбасарым Әбдуәлі Тәшимов деген жігіт болатын. Барлық жұмыстарымды атқаруға қолқабыс жасап жүретін. Кейін ол аудандық оқу бөліміне инспектор болып кетті. Айжамал Ташова деген кітапханашы өз жұмыстарын өте жақсы жолға қойды. Әлі күнге дейін сол арада оқырмандарға қызмет етеді. 1992-жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін сол мектепке, осы елге қызмет жасадым», – деді.

Мүсірәлі Жайлаубаев Мурманскідегі Солтүстік флотта Отан алдындағы борышын өтеп келген соң мектептерде еңбек пәні сабағынан дәріс жүргізеді. «Еңбекші» мектебінен зейнеткерлікке шығады. 1990-жылы ерлі-зайыпты Қ.Оразбаева мен М.Жайлаубаев екеуі де «Еңбек ардагері» төсбелгісімен марапатталады.

Халыққа ерекше қадірлі, елге сондай сыйлы, бақытты отбасы иелері Қантгүл мен Мүсірәлі өздерінің мәнді де сәнді өмірлерінде Нұралы, Ақмарал, Нұрғали, Әлиасқар, Ақдидар атты бес перзент көреді. Нұралы, Ақмарал және Әлиасқар үшеуі Алматыдағы Республикалық (қазіргі Жәутіков атындағы) физика-математикалық мектебін бітіреді. Үшеуі де осы күнгі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің механика және қолданбалы математика факультетінде оқып, Нұралы теориялық механика, Ақмарал мен Әлиасқар қолданбалы математика мамандығына ие болады.

Бүгінде Нұралы М.Әуезов атындағы ОҚМУ-де, ақпараттық коммуникациялық технологиялар кафедрасында аға оқытушы. Ақмарал Сайрам аудандық білім бөлімінде информатика және математика пәндерінің әдіскері. Әлиасқар мамандығы бойынша еңбек жолын «Атбұлақ» мектебінде бастаған, кейін кәсіпкерлік жолға түседі.

Үшінші перзенті Нұрғали Шымкенттегі Физкультура техникумын тәмамдап, дене тәрбиесі пәні мұғалімі болған. Кейін М.Әуезов атындағы ОҚМУ-дің тарих факультетін сырттай оқып бітірген. Қазір «Атбұлақ» мектебінде директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары.

Кенже перзенті Ақдидар М.Әуезов атындағы ОҚМУ-ді тәмамдап, қолданбалы математика мамандығын алған. Өзі математика мамандығы бойынша магистр. Осы күнде М.Сапарбаев атындағы институтында есептеу техникасы және дизайн кафедрасында оқытушы.

Нұралының үйіндегі келіні Жұмагүл Махметбаева Ташкент мемлекеттік институтын бітіріп, қолданбалы математика мамандығын алған. Бүгінде №50 Ахмет Байтұрсынов атындағы мектеп-гимназиясында математика пәнінің мұғалімі. Нұрғалидың үйіндегі келіні Гүлмира Ахаева Шымкент әлеуметтік педагогикалық институтын тәмамдаған. Қазір «Атбұлақ» мектебінде бастауыш сынып мұғалімі.

Ақдидар Мүсірәліқызы бізбен әңгімесінде: «Қантгүл анамның математикасына береке дарыған. Менің бұлай деп айтуымның себебі, Аллам анамның математикаға деген құмарлығы мен бейімділігін өзі бұйыртып берген бақыттарының бірі деп білемін. «Математика ғылымы – ғылымдардың атасы, математиканы меңгерген адам, кез келген саланы меңгереді», – деп оқытатын. Осы салаға өз бала-шағасын баули жүргені де, келінінің де математик болып шығуы берекенің бір ұшы. Менің жолдасым Бауыржанның дипломындағы математик жазуының болуы да кездейсоқтық емес-ау. Анам бір сөзінде: «Күннен күнге ұмытшақ болып жүрмін, бәрін ұмытып қалам ба деп қорқамын, математикамды ұмытқым келмейді, түндерде кейде ойша есеп шығарып, есіме түсіріп жатамын», – деген. Бұл да өз мамандығына деген шексіз махаббатын білдірсе керек.

Менің екінші қызым Аруна Әмірбай бастауыш сыныпта оқып жүргенінде, математикадан халықаралық олимпиадаға қатысып, алтын медаль алған сәтінде Қантгүл анам қатты қуанды. Өзінің сүйікті мамандығы мен ісінің ұрпағына жалғасып жатқанын көріп, шаттыққа бөленгендей. Осы қызым Назарбаев атындағы зияткерлік мектебіне тест тапсырып түскенде, мыңдаған баланың ішінде алғашқы ондықтан бой көрсеткенде қуанышында шек болмады. Әлі күнге дейін мақтаныш етіп отырады», – деді.

Бұл күнде сексенге таяп қалған Мүсірәлі аға мен Қантгүл апай бес перзентінен 19 немере, 6 шөбере сүйіп отыр. Олар ұрпағын ғана емес, еліміздің түкпір-түкпірінде еңбек етіп жүрген шәкірттерін де мақтаныш етеді.

Қантгүл Оразбайқызының қос білім ошағына директор болған кездегі оқушылардың болашағы үшін жасаған еңбегі, қамқорлығы айтарлықтай, ауданымыздың дамуына қосқан үлесі өте елеулі. Ол «Қазығұрт ауданының Құрметті азаматы» деген аттаққа өте лайықты жан. Бұл ұсынысымызды аудан басшылары ескереді деген ойдамыз.

Құралбек ЖОЛДАСҰЛЫ.

 

Қазақтың маңдайына біткен шолпан жұлдызы Хакім Абайға 175 жыл. Ұлы ақынды ұлықтау мақсатында «Абай оқулары» эстафетасының басталып, үлкен қарқынмен жалғасын тауып жатқаны жүрегі елім деп соққан әр бір қазақты қуантары анық.

«Абай лебі, Абай үні, Абай тынысы – заман тынысы, халық үні. Бүгін ол үн біздіңде үнге қосылып, жаңғырып, жаңа өріс алып тұр.» - деген Мұхтар Әуезовтың осы бір керемет сөзі осы эстафетаның әйтеуір бір боларын ақын жүрегі сезгендей.

«Абайды тану арқылы біз Қазақстанды танытамыз, қазақ халқын танытамыз, Абай әрқашан біздің ұлттық ұранымыз болуы тиіс.» - деп Тұңғыш Президентіміз Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев айтқан сөзді мінекей бүгінде бүкіл ел болып іске асырудамыз.

Құрметті Қазығұрт ауданының жыр сүйер халқы, біз сіздерді осы игі шараға, яғни «Абай оқулары» эстафетасының жалғасын табуына белсенді түрде қатысуға шақырамыз! Сондай ақ, Қазығұрт аудандық Құлмат Өміралиев атындағы кітапхана қорында Абай Құнанбаевтың кітаптары мен Абай жайлы кітаптардың көп екенін айтқым келеді. Кітапханамызға келіп, кітап оқып көңіл көкжиектеріңізді кеңейтуге шақырамыз!

                175 жылдығына Ұлы Абайдың,

                Бір игі іс басталды деп санаймын.

                Гүл, періште, бүлдіршінім бастады,

                Ал, патшамыз игі істі қоштады.

                «Ұлы Абай оқулары» - деп аталған

                Эстафета қарқын алды елімде.

                Өз кезегі, қалыс қалмай қатардан,

                Үлесімді қосқым келді меніңде.

                Абайдың қара сөзі, өлеңдері оқылуда,

Тілек, өлең жолдар, арнаулар тоқылуда.

Ат салысып, әнші, ақын, бишілерде,

Қалыс қалмай күй жолдауда күйшілерде.

Келді міне Қазығұртқа киелі,

Халқымыз бұл шараға бас иеді.

Қабылдап алып, қуана бізде қолдадық,

Өлең оқып, ары қарай жолдадық.

                                                 Қазығұрт аудандық балалар

кітапханасының кітапханашысы

                           Кадирова Дана

               

 

                                                             Отбасылық құндылық

          

           

         Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Астанада әйелдердің бір мерекелік кездесуінде:

     – Біз ана болу – күрделі кәсіп дейміз. Бірақ, неге екені белгісіз, оны ешкім ешқашан үйретпейді. Ана болуды, отбасылық өмірді және балаларды тәрбиелеу ісін де үйрену керек. Сондықтан күшімізді жинап, экономикамызды дамытып алған шағымызда енді осыған кірісуіміз керек шығар. Жастар үшін отбасылық өмірдің қыр-сырын меңгеріп, оны одан әрі алып кету ең ауыр кезең. Әлемнің кейбір елдерінде отбасын құруға бел буған жастарды арнайы оқытатын тәжірибе де бар. Дәл осылай бізге де ана болу мен бала тәрбиелеуге жастарды үйрету керек, – деген еді.

Елбасының бұл сөзі Жастар жылы дегенде, тағы да ойға оралғаны. Бала тәрбиесі де, жастар тәрбиесі де бір-бірінен ажырамас ұғым. Негізінде бұрын бала тәрбиесі бір бөлек, жастар тәрбиесі бір бөлек тақырып боп көтеріліп жататын. Ал, қазір екеуін сабақтастыра байланыстырмай, мәні шықпайды. Егер жастар тәрбиесіне үңілсеңіз, оның бала кезде алған тәрбиесі алдыңыздан шығады. Жақсы тәрбие алған жастың өзін отбасы болуға, бала тәрбиесін жете түсінуге оқыту, үйрету керек. Әйтпесе, өзі қанша тәрбиелі болғанмен, өз перзентін дұрыс тәрбиелей алмауы да мүмкін.

Кеңес өкіметі кезінде бала тәрбиесі үшін ата-ана жауапкершілігі қатаң назарда еді. Перзентінің қателігі үшін ата-ана жауап беретін, тіпті, адамдардың өмірінің өзегі ғана емес, жүрегі саналған коммунистік партия қатарынан да шығарылып, болашағына балта шабылатын. Осындай қиын жағдайға ұрынбас үшін ата-аналар ұл-қыздарының тәрбиесіне баса мән беруге тырысатын. Ал, қазір социалистік режимнен табиғаты мүлдем басқа капиталистік дәуірге аяқ басқан кезеңде өмір сүріп жатырмыз. Оның үстіне егемендігімізді жариялаған уақытымыз бұрынғы Одақтас республикалар арасындағы экономикалық байланыстардың үзіліп, кәсіпорындар мен кеңшарлардың құлдырауымен тұспа-тұс келген еді. Өтпелі кезеңнің ауыртпалығы бала тәрбиесіне қатты әсер етті. Әйел біткен сөмке арқалап, ұзақ іс-сапарларға шығып кетті. Отбасына келгенмен, күні бойы тауарын өткіземін деп шаршап, шалдығып, ұл-қыздарының қалай өсіп жатқанына назар аударуға да шамасы келмейтін. Міне, сол кездегі ұл-қыздар өсіп жетіліп, отбасын құрып жатыр. Қыздар анасының, әжесінің, ұлдар әкесі мен атасының бір-біріне ғасырлар бойы дарып келе жатқан дәстүрлі тәрбиесін толықтай ала алмаған сияқты. Ата дәстүрін, ізгі қасиеттерді қазіргі жастардың бойына дарыта алатын аға буынның өкілдерін әлі де пайдалануымыз керек. Қазір қоғам психологтардың көмегіне жүгіне бастады. Ол да дұрыс шығар. Бірақ, бұрын психолог көмегіне жүгінбей-ақ, ата дәстүрді, қазақы қасиетті, иманды, ізгілікті ата-аналар перзенттеріне күштеусіз-ақ, өздерін дұрыс ұстаумен, мәдени болмысы мен келбетімен, іс-қимылымен, өнегесімен-ақ дәлелдеп жатты. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің», – деп сол кезде баспасөз жиі жазып жатты.

Кеңес дәуірінде кітап оқу дәстүрі керемет еді. Адамдар байлығымен емес, кітапты көп оқып, зейінімен, зеректігімен ерекшеленіп тұрады. Ал, бүгін, уақыт басқа. Интернет, әлеуметтік желілердің дәуірі келді. Оның іші кіршіксіз дей алмайсың. Баладан бастап, қарияға дейін бәрі әлеуметтік желілерге байланып отырғаны. Мұның бәрі адамның алтын уақытын ұрлайды. Жасөспірімнің пайдалы іспен айналысуына қызығушылығын жоғалтады. Балабақшада ертегі, мектепте көркем әдебиет оқымаған балада парасатты сана қалыптасатынына илану қиын. Болашақта осындай тәрбиемен өскен азамат өз ұрпағына қандай тәлім беретінін де болжау оңай емес.

Бүгінгі ұрпақ ол – еліміздің болашағы. Біздің алға қойған мақсатымыз – қазіргі қоғам мұратына сай жан-жақты жарасымды тұлға өсіру. Сондықтан, перзенттерімізді күні-түні ғаламторға телміртіп қоймай, мағыналы іспен айналысуға үйрету керек. Ұрпағымызға дұрыс тәрбие бере алсақ, оның жан дүниесі де дұрыс қалыптасып жетіледі, яғни бойына жақсы қасиеттерді сіңіріп өседі. Бұл қасиеттердің бәрі адамның бойында бала кезінен бастап тұрақты қалыптаспақ. Жас жеткіншектің өмір сүруге құштарлығының оянуы жақсы мен жаманды, обал мен сауапты ажырата білуі өзін қоршаған ортасына, ата-анасына, құрбы-құрдастарына, олардың іс-әрекеттеріне және де басқа да қасиеттеріне байланысты.

Ал, енді ұстаздар қауымына келсек, білім ошақтарында мұғалімдер шәкірттерге білім мен қатар өнегелі тәрбиені дарытуда. Алайда, жас жеткіншек тәрбиесі өз отбасынан бастау алатынын ұмытпаған абзал. Балаға жас кезінде әсер ететін құбылыстар әр түрлі болғанмен, оларды тәрбиелеуші әрине, ата-ана. Бұл деген, ең басты тәлім ошағы – отбасы деген сөз. Яғни, отбасы ұрпақтың бойына рухани құндылықтарды қалыптастыратын мектеп десек те болғандай.

Жаңа мақаламызда бүгінгі қоғамның психологтарға жүгінуі туралы айтып өттік. Біздің айтарымыз, ауылыңызда дана болса, даналарға жүгініп отыру перзентіңіздің тұлғалық қасиетін қалыптастырар еді. «Жақсыдан шарапат» деген. Балаңыз жақсы адаммен араласса, тәлімін тыңдап өссе, жаман болмайды. Қазақтың иманға негізделген әдет-ғұрпы мен салт-дәстүріне жүгінсеңіз, әулетіңізде парасаттылықтың дәнін еккеніңіз.

Ал, бүгінгі жастар арасында ажырасудың көбейіп кеткені де осындай дәннің егілмегенінен, өңбегенінен.

Елбасы дұрыс айтады, Ана болуды, отбасылық өмірді және балаларды тәрбиелеу ісін де үйрену керек деп. Және жастар үшін отбасылық өмірдің қыр-сырын меңгеріп, оны одан әрі алып кету ең ауыр кезең дейді. Балғындарымызды даналардың тәрбиесіне бергенімізде, күрделі мәселелер туындамас еді деп ойлаймыз. Сондықтан, заңғар жазушымыз Мұхтар Әуезов айтпақшы, «Ел боламыз десек, бесігімізді түзейік!».

Күләйім МЕҢЛЕШ,

«Майбұлақ» жалпы орта мектебінің

бастауыш сынып мұғалімі.

 

Тұңғыш Призидентіміз Н.Назарбаевтың «Мәдени мұра» бағдарламасын іске асыру максатында Қазығұрт ауданындағы мектептерде білім алатын жастардың мәдени, рухани білімін дамыту, өлке тарихын, жәдігерлерді насихаттау, отанға деген ұлтжандылығын күшейту мақсатында аудандық музейде көшпелі көрме ұйымдастырды. Аудан орталығынан шалғайдағы мектептерге барып музей көрмесін, тарихын, білім алып жатқан жас буын жастарға ауданымыздың, киелі Қазығұрт тауының тарихын, салт-дәстүрлерімізді, ата-бабаларымыздың ерлігін, қолөнер шеберлерін бұйымдарын, ауданымыздан табылған баға жетпес құнды заттардың тарихын насихаттап, көшпелі көрме көрсеттік. Мектеп оқушылары және ұстаздар көптеген әсерлі мәліметтер алды. Аса құнды экспонаттарды өз көздерімен көріп, қолына ұстап көріп, риза болды.

Е.ДӘУЛЕТОВ,

музей әдәскері.

«АЙГӨЛЕК» ФЕСТИВАЛІ ӨТТІ

Жұма, 31 Мамыр 2019 00:00

 

Жуырда «Өнер» мектебінде Халықаралық балаларды қорғау күні аясында дәстүрлі «Айгөлек» балалар шығармашылығының аудандық фестивалі өтті.

         Бұған дейін фестиваль мектепке дейінгі ұйымдарда, жалпы білім беретін мектептердегі шағын орталықтар мен мектепалды дайындық сыныптарында ұйымдастырылып өтіп, жүлдегерлер мен жеңімпаздар аудандық іс-шараға жиналған болатын.

Аталмыш іс-шараға қатысушы жас дарындарға аудандық білім бөлімі басшысының орынбасары Алия Егізекова құттықтап, өнерлі өрендерге сәттілік тіледі.

Біздің «Шолпан» балабақшамыздың атынан «Жұлдыз» тобынының тәрбиеленушісі Нұрсейіт Ғайни Ердаулетқызы, тәрбиешілері – Илебаева Диана Фархатқызы мен Төлеубаева Айжан Мұрсалқызы қатысып, гимнастика, хореография өнерімен көпшіліктің көңілінен шығып, жүлделі І орынға ие болды. Осындай жетістікке жетуімізге меңгеруші Ногаева Саяра Алхарқызы жас бүлдіршіндердің өсіп, жетіліп биіктен көрінуіне жағдай жасап, балалардың қызығушылығын арттыруда десек жаңылыспаймыз.

            «Шолпан» балабақшасы аудан көлеміндегі іс-шараларда жақсы нәтиже көрсетіп келеді. Аудандық, облыстық байқауларда өнерлі бүлдіршіндеріміз мерейімізді өсіруде.

Салтанат ҚҰЛБЕКОВА,

«Шолпан» балабақшасының әдіскері.

Диана біздің мақтанышымыз!

Жұма, 31 Мамыр 2019 00:00

                         

Балабақша – баланың жүйелі түрде білім тәрбие алатын ең алғашқы ошағы. Балабақшаның балаға беретін тәлім-тәрбиесінің қаншалықты мықты болуы, сол балабақшада қызмет ететін педагогикалық ұжымға, нақтырақ айтар болсақ, ұстазға байланысты.

Ұстаз – киелі мамандық. Ол ертеңгі болашақты, болашақ иесін – ұлтын тәрбиелейді. Адам тәрбиелеу, оған ғылым негіздерінен мағлұмат беру, баланы өмір сүруге икемдеу, адами қылықтарды бойына дарыту – ол оңай шаруа емес. 
Тәрбиеші – суретші, әртіс, әдебиетші, ақылшы, дос және бала жанын бағамдар психолог. Осындай мамандықтың шынайы иесі, әріптестерінің арасында еңбекқорлығымен, жаңашылдығымен, ізденімпаздылығымен көзге түскен әріптестеріміздің бірі «Шолпан» балабақшасының тәрбиешісі – Илебаева Диана Фархатқызы. Диана Фархатқызы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетін «Мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеу» мамандығын «үздік» дипломмен бітіріп, 2011-жылы «Дипломмен ауылға» бағдарламасымен жұмысқа қабылданды.

Қиындығы мен қызығы, ауыртпалығы мен жауапкершілігі қатар жүретін осы еңбектің жолындағы педагогикалық ұстанымы – үнемі жаңалыққа ұмтылып, алдыңғы қатардан көріну және әр тәрбиеленушінің бойынан жылт еткен жақсылықты, талап пен талантты тауып, бұлақтың көзін ашу, биікке жетелеу, сондай ізденістер арқылы биік мақсаттарды орындауға ұмтылысы жоғары болды. Осындай талап-жігерінің арқасында аудандық, облыстық түрлі сайыстарда жүлделі орындар алып жүрген білікті маман. Өзі жетекшілік ететін топтағы балдырғандарға тәлімді тәрбие берумен қатар, бала санасында мектепке дейінгі білімнің негізін қалауда аянбай тер төгіп жүрген педагог бала жанын терең ұғына білетін, талапшыл, мәдениетті, кішіпейіл, ата-аналармен жақсы қарым-қатынас орната білген озат тәрбиеші-педагог.

Бауыр еті балаларының сүйікті тәрбиешісі бола білген Диана Фархатқызының шығар белестері әлі алда деп ойлаймын. Көрнекті тұлға Ахмет Байтұрсынұлы: «Балам дейтін ел болмаса, елім дейтін бала қайдан болсын», – деген екен. Балабақша тәрбиешілері осындай елім деп еңірейтін ұрпақты тәрбиелеуге тер төгуде.

Ақмарал БЕРДІҚҰЛОВА,

кәсіподақ төрайымы.

                                  

БАЛАУСА БИ ТОБЫНА – 18 ЖЫЛ

Жұма, 31 Мамыр 2019 00:00

 

           

Аудандық мәдениет сарайында «Балауса»би ансамблінің құрылғанына 18 жыл толуына және 2019-жыл – Жастар жылына орай «Би – әлемнің рухани елшісі» атты тақырыпта мерекелік есеп беру концерті өтті. «Балауса» би ансамблі ауданымыздың өнерге құмар кішкентай бүлдіршіндерінен, орта буындағы мектеп оқушыларынан қыздарды іріктеп құрылған. Ансамблді ұйымдастырудағы мақсат – болашақ жастардың, салауатты өмір сүруіне ықпал жасау, өнерге деген құлшыныстарын арттыру. Қиындықтарға қарамастан, көп жылдар бойы адам баласы өз саласын жетік меңгерсе, жұмысының жемісін көреді демекші, өнерді сүйген баланың өмірінің сүйкімді болуы әбден мүмкін. Осы бірнеше жылдар аралығында, «Балауса» би ансамблінің ару қыздары ауданымыздың намысын облыста, республикада қорғап, облыстық, республикалық байқаулардың бас жүлдесін бірнеше рет қанжығасына байлады.

Болашақ еліміздің өркендеуіне, жастардың қосар үлесі мол деп сенемін. «Тәрбие тал бесіктен басталады» деп ұғынған ата бабаларымыздың ұлттық болмысын сақтап, биші қыздар ұлттық дәстүрімізді насихаттап, ерекше мән беріп келеді.

Мерекелік концерттің жоғары дәрежеде өтуіне ұйытқы болған «Болашақ» мектеп-гимназиясының директоры Нұрқұл Жанатқа, аудандық мәдениет үйінің директоры Тұрабеков Қалыбекке, аудандық өнер мектебінің директоры Темірбаев Бауыржанға ата-аналар мен «Балауса» би ансамблінің жетекшісі Оразова Гүлнара Әріпқызы алғысын білдірді.

Өнер жолындағы қанаттарыңыз талмасын деген ниетпен «Балауса» би ансамблінің ұжымына зор денсаулық, шығармашылық табыс тілейміз!

А.ҚАЛБОТАЕВ,

аудандық "Жастар ресрустық орталығы" жанындағы "Әлеуметтік-психологиялық сүйемелдеу қызметі" секторының меңгерушісі.

Еркін күрес

 

        

Жуырда «Жеңіс» спорт кешенінде «Жастар ресурстық орталығының» ұйымдастыруымен "Жалындайды Қазығұрттың жастары" атты еркін күрестен жарыс өтті.

Жастар жылына орай өткізілген жарысқа әр ауыл округтерінен түрлі салмақ дәрежесіндегі жасөспірімдер мен палуандар бақ сынасты. Жарысты өткізудегі мақсат – еркін күресті жастар арасында насихаттау және салауатты өмір салтын қалыптастыру.

   Көрермендер арасында еркін күресті дамытуға ат салысып жүрген азаматтар да болды. Олар жас өрендерімізге сәттілік тіледі. Жарыс жеңімпаздары мен жүлдегерлері алғыс хатпен және сыйлықтармен марапатталды. 

Сағи ҚЫПШАҚБАЕВ,

«Жастар ресурстық орталығының

инспекторы.

Бұл мереке славян жазуы мен мәдениетінің күні ретінде әр жылы 24-мамырда аталып өтіледі. Көзі қарақты оқырман славян харпін бір ізге келтірген ағайынды Кирилл мен Мефодияның еңбектерін жақсы біледі.
Осы «Матрешка» күні аталған мәдени мереке Ресей елшілігі мен Түркістан мәдени орталығының ұйымдастыруымен Түркістан қаласында өтті.
Іс-шара жас өнер шеберлерінің, өнертапқыштардың, ұлттық киім үлгілерінің, аспаздардың, ұлттық дәстүрлерді дәріптеудің көріністерімен ұштастырылды.
Оған Қ.Сәтбаев атындағы мектеп-лицейінің шәкірттері де қатысты.
Байқау нәтижесінде А.Гарифов, А.Шаповалова, А.Хасанов, Н.Тұрғанбек, С.Асқар, Г.Дауренбек, Д.Борзенко, А.Ардаққызы, Р.Махсудова жеңімпаз атанып, дипломмен марапатталды.
Өнерлі оқушыларды тәрбиелеген, жол көрсеткен ұстаздары Е.А.Лепешкина, Р.Г.Хусайынова, Н.Р.Құрбаналиеваға ұйымдастырушылар алғыс айтып, аудан әкімдігіне ризашылықтарын білдірді.

Ғ.ҚОЙЛЫБАЕВА.